Ik betrap mezelf er sinds een week of twee op dat ik in mijn eigen schrijven en redigeren bewust dingen vermijd die naar ChatGPT ruiken. Ik wil dat mijn lezers de indruk krijgen van een echt mens. Inmiddels let ik daarom meer dan ooit eerder op deze dingen: Maarja, nou heb ik in dit stukje drie bullets, dus ook een drieslag. Uh…. … [Lees meer...] overOp een mens lijken
Artikel
Etymologica: Een god der Saksen
Bewaard in enkele middeleeuwse handschriften is de herinnering aan een god die lang geleden door de Saksen vereerd werd, als Sahsnôt op het vasteland en Seaxnéat op het eiland west van ons. We zoeken uit wat zijn naam betekent en wie hij werkelijk is. De baren tartend In de vijfde eeuw van onze jaartelling varen er Germanen in groten getale—mannen, vrouwen, kinderen—weg … [Lees meer...] overEtymologica: Een god der Saksen
Blij met Joke Brasser
Er bestaan volgens sommigen geen ideale docenten Nederlands, maar Joke Brasser komt verdacht dicht in de buurt. Ze is al lange tijd de vrouw achter de inspirerende website Klassiekers in de klas, en onlangs kwam van haar een boek uit: Oude teksten voor de klas, dat zo inspirerend is dat je al je vrienden zou gunnen dat ze Nederlands gaven aan de onderbouw. En dan lekker met de … [Lees meer...] overBlij met Joke Brasser
Historie van Malegijs : Capittels [80]-[81]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [80]-[81]
‘Als de adem in het boek maar klopt’
Over ‘De functie van onschuld’, de Frans Kellendonklezing 2026 van Edward van de Vendel Wat is kinderliteratuur en waar staat zij voor? Die twee vragen probeert Edward van de Vendel, auteur van een indrukkend oeuvre voor kinderen, jongeren en volwassenen, te beantwoorden in zijn Frans Kellendonklezing. Kellendonks poging tot een kinderboek wijst Van de Vendel af. Hoewel … [Lees meer...] over‘Als de adem in het boek maar klopt’
Meelezen: zwijgen is nu een misdaad
Het was een plezier om mee te lezen met Bart Slijper toen hij afgelopen jaren het boek schreef dat zojuist verscheen bij uitgeverij Prometheus: Zwijgen is nu een misdaad. Toonaangevende Europese schrijvers tijdens de Eerste Wereldoorlog. Terwijl nogal wat boeken over dit onderwerp oeverloos dik zijn, houdt Slijper zijn panorama bewonderenswaardig beknopt. In 276 bladzijden … [Lees meer...] overMeelezen: zwijgen is nu een misdaad
‘De tweede realiteit ligt in mijn rechterhand’
Wanneer stop je met lezen? Mij is dat zelden duidelijk. Ik lees verschillende boeken naast elkaar, en op een bepaald moment besef ik dat ik naar een zeker boek eigenlijk nooit meer grijp. Dat ik, als ik er nu naar zou grijpen eigenlijk op de eerste pagina zou moeten beginnen, om weer echt te weten waar het over ging. Dat ik daar geen zin in heb, maar dat laatste druk ik weg. Ik … [Lees meer...] over‘De tweede realiteit ligt in mijn rechterhand’
Hoe een wonderkind drie nieuwe medeklinkers ontdekte
Toen de 20-jarige student Ferdinand de Saussure in 1878 de universiteit van Leipzig voor de universiteit van Berlijn verruilde, vroeg één van zijn nieuwe professoren of hij misschien familie was van de beroemde Saussure, die onlangs een baanbrekend boek over het Proto-Indo-Europees had geschreven. Die beroemde Saussure, dat was de 20-jarige student zelf. Op latere … [Lees meer...] overHoe een wonderkind drie nieuwe medeklinkers ontdekte
De slechtste tijden in het schrijfonderwijs en de beste
Zo’n 5 jaar geleden begonnen dichter en schrijver Micha Hamel en ik als vroegmodern letterkundige met Schrijflab.nl: een digitaal platform voor schrijfonderwijs. De chatbots waren toen al in de maak, maar dat wisten wij niet. En met ons denk ik het grootste deel van het onderwijsveld. We begonnen met de site om twee redenen: van het schoolvak Nederlands meer een maakvak dan … [Lees meer...] overDe slechtste tijden in het schrijfonderwijs en de beste
De vloeiende vormen van ي en م
Nisrine Mbarki Ben Ayad, de nieuwe Dichter der Nederlanden, kent heel veel talen – een nieuwe vormvan geleerdheid, waar mensen nog aan moeten wennen. Je hoeft voor haar werk geen Grieks en Latijn te kennen, of te kunnen opzoeken, maar wel Berber en Arabisch. Vooral die laatste taal zit in al haar werk verweven – ze plaatste in haar eerste gedicht als DdN die taal zelfs op de … [Lees meer...] overDe vloeiende vormen van ي en م
Sandrine Verstraete
Het lichaam is een omhulsel met ontelbare gangen, kamers en deuren: op een kier, half open, gesloten zonder slot. Er is één kamer Paradiso groter dan het huis, en als je die binnengaat spreek of schrijf dan niet, anders kantelt alles; de zandloper wordt omgedraaid, dan ga je achterwaarts in de handen van de man met artrose. Het hemelse binnenbrein is allesomvattend en kent geen … [Lees meer...] overSandrine Verstraete
Johanna van Buren: Donker najaar
De Sallandse dichteres Johanna van Buren (1881-1962) schreef rond de 1300 gedichten in haar moedertaal, het Hellendoorns. Sommige zijn gelegenheidsgedichten waar men niet zoveel achter hoeft te zoeken. Andere echter mogen in mijn ogen tot de hoogstaande literatuur gerekend worden. Om een breder publiek met haar poëzie kennis te laten maken, werk ik aan een boek waarin een … [Lees meer...] overJohanna van Buren: Donker najaar
Deus ex machina
Als simultaanlezer overkomt het me zelden totaal verwante boeken te consumeren, omdat juist de spreidstand beter tegemoetkomt aan mijn woorddrift en verwardheid. Toch behapte ik onlangs binnen één dag in twee titels dezelfde uitheemse plaatsnaam, en beide keren dacht ik, in de hubris van een potloodredacteur: spelfoutjuh! Maar (de vertaler van) Arlie Russell Hochschild … [Lees meer...] overDeus ex machina
Kleuren herkennen en je kleurennamen herinneren
Wie wil begrijpen wat er waar is van de Sapir-Whorfhypothese, zou het spelletje color moeten doen, dat de laatste weken op het internet rondgaat. De Sapir-Whorfhypothese is al bijna honderd jaar een lieveling van iedere wetenschapscommunicator over taalkunde: de stelling dat je taal je denken zou beïnvloeden, dat sprekers met een taal zonder aparte toekomende tijd, de … [Lees meer...] overKleuren herkennen en je kleurennamen herinneren
Bent u bekend met?
Onlangs is mijn galblaas met een spoedoperatie verwijderd. Dat was een heel gedoe. ’s Nachts naar het ziekenhuis, intake op de spoedpost, het ene na het andere medische onderzoek. Plus een hele lading pillen en pijnstillers. Twee dingen vielen mij op bij dit pijnlijke avontuur, dat uiteindelijk tweeënhalve dag zou duren. Er wordt veel geklaagd over de zorg in Nederland. Dat … [Lees meer...] overBent u bekend met?
Welke taal spreken Marokkaans-Nederlandse jongeren?
Taalbarrières ervaren waar ze niet zijn Ik zie vaak goed bedoelde gezondheids- en preventieprogramma’s voorbijkomen die ook worden gepromoot ‘in eigen taal’. Regelmatig krijg ik van enthousiaste beleidsmedewerkers of onderzoekers te horen dat ze jongeren in hun eigen taal gaan proberen te bereiken. Er worden budgetten vrijgemaakt, auteurs ingehuurd en beëdigde tolken om … [Lees meer...] overWelke taal spreken Marokkaans-Nederlandse jongeren?
‘Stuur me je prompt maar’
Een interessant interview, door Lex Fridman met Peter Steinberger. De laatste heeft naar verluidt een nieuwe stap gezet in de ontwikkeling van AI, een manier om mensen zelf hun eigen agents te laten maken, simpelweg door te beschrijven wat ze willen van die agent. Die agent kan vervolgens van alles en nog wat doen op de computer van die gebruiker: de bestanden organiseren, … [Lees meer...] over‘Stuur me je prompt maar’
Ester Naomi Perquin
De Spaans-Catalaanse schrijver Pau schreef: “Schrijvers die hun persoonlijke leven, hun gewone leven tijdens een interview in de etalage zetten om hun schrijfsel uit te leggen, maar daarna bangpoeper roepen dat hun boek fictie is en het gevaar willen ontlopen dat ze überhaupt herkend worden in hun druksels. Je moet jezelf uit elk gedicht poetsen; afwezig zijn. Verstop je, want … [Lees meer...] overEster Naomi Perquin
Traduction belge!
D’n Alice na d’n Alice Eind 2024 verscheen mijn vertaling van d’n Alice, Alice in Wonderland & in Spiegelland, en dan denk je, nu zal het wel even stil blijven aan het Alice-vertaalfront, maar nee, nog geen half jaar later liep ik door de hoofdstedelijke boekhandel S., voorheen S.&H., te A., en waarop viel mijn oog. Van juistem, een kerskakelverse verdietste Alice in … [Lees meer...] overTraduction belge!
Die mooie, lelijke, vrolijke, treurige mengelmoesstad
Ergens in Plooi u in tweeën, het nieuwste boek van Joke van Leeuwen en een memoir volgens het omslag, is Joke op bezoek in Nederland. Ze heeft dan al een aantal jaar in Brussel gewoond met haar Nederlandse vader, moeder, broers en zus. Eenmaal in Nederland, blijkt Joke het systeem van het openbaar vervoer niet goed te snappen. Hoe je er precies voor moet zorgen dat je kaartje … [Lees meer...] overDie mooie, lelijke, vrolijke, treurige mengelmoesstad
Over verandering
Met een hamerslag opende voorzitter Kuijper de vergadering van de universitaire werkgroep voor Gecontroleerde Transitie en Strategische Tijdelijkheid. ‘Geachte deelnemers van dit overleg, fijn dat we voltallig zijn voor deze voortzetting… van onze eerdere voortzetting. U zal zich herinneren dat wij in de schoot van onze GTST-commissie eerder al beraad hebben geslagen over de … [Lees meer...] overOver verandering
De trucs van oplichters
Terwijl bij de vorming van een nieuw kabinet mevrouw Yeşilgöz volhardt in het bijkneden van betekenis tot wensdromen, liet een column van Maxim Februari onlangs al uitschijnen dat de rest van mijn landgenoten in Dichtbijistan-aan-Zee evenmin stilzit. ABN Amro heeft namelijk Het oplichtings ABC gepubliceerd. De spatie in die titel zuigt me … [Lees meer...] overDe trucs van oplichters
Taalbeleid op twee benen
Met D66 kun je alle kanten op, als het om taalpolitiek gaat. Tot een jaar of vijf geleden was de partij nog een groot voorstander van het Engels in het hoger onderwijs. Het kon bij wijze van spreken allemaal niet Engels genoeg, leve de grote kosmopolitische wereld waarin die taal ons, en met name onze universiteiten, zou laten opstijgen. De laatste jaren leek dat omgeslagen: … [Lees meer...] overTaalbeleid op twee benen
Google Maps in woorden vangen
In Dorien de Wits bundel Eindig de dag nooit met een vraag (2021) is het gedicht “Tijdens kantooruren” opgenomen. De strofen van dit gedicht zijn echter niet gevuld met typisch kantoor-gerelateerde objecten als koffie- of kopieerapparaten, memo’s en rapporten. In plaats daarvan worden plekken en … [Lees meer...] overGoogle Maps in woorden vangen
Etymologica: Driesen Hennip, Spits en Hennip, Hennipje, Happenhennip en Bovenhennip
Hennep, of hennip, zoals ze in de Biesbosch zeggen. In de Biesbosch kom je diverse toponiemen met Hennip tegen. Behalve de in de titel genoemde plekken ook nog een Ruwen Hennip. Waarom die Hennip-toponiemen? In topotijdreis, kaarten van 1925, zijn ze te vinden. De eerste gedachten zullen gaan naar hasjtelers die ergens in de wildernis van de Biesbosch een plantage met … [Lees meer...] overEtymologica: Driesen Hennip, Spits en Hennip, Hennipje, Happenhennip en Bovenhennip
