Over Koudvuur en het schrijverschap van Manon Uphoff Dit is de tekst van een lezing die Lenny Vos gaf op 19 april 2023 in de openbare bibliotheek in Nijmegen, in het kader van een reeks lezingen over het werk van Manon Uphoff. In het voorjaar van 2023 wordt de lezingenserie Letteren in de stad gewijd aan het oeuvre van Manon Uphoff. In deze lezing bespreek ik haar … [Lees meer...] overHet Duivels Narratief
Uitgelicht
Frits van Oostrom: Verantwoordelijk
In deze eerste aflevering van een driedelig interview met Frits van Oostrom – die volgende week vrijdag afscheid neemt van de Universiteit Utrecht – duiken we in het thema 'Verantwoordelijk'. Frits deelt zijn inzichten over de voordelen van een liberale opvoeding, de betekenis van Umberto Eco en het belang van bestuurders. Wat is de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de … [Lees meer...] overFrits van Oostrom: Verantwoordelijk
“Een sandwich Duits en Engels met daartussen Nederlands, alstublieft!”
Over superlatieven, tweeledige werkwoordclusters en de sandwichpositie van het Nederlands Daniela: “Dit is de meest creatieve sandwich die wij ooit gezien hebben!” Alexander: “Is het niet: De creatiefste sandwich die wij ooit hebben gezien?” Fenna: … [Lees meer...] over“Een sandwich Duits en Engels met daartussen Nederlands, alstublieft!”
Enne? Zeg je het nog steeds niet?
Ik heb een passie voor kruimelvlaai. Ik woon zowat naast de Maas. Regelmatig maak ik een opmerking over hoe de tuin erbij staat. Je zou bijna denken: goh, ze is de ultieme stereotypische Limburger! Echter moet ik hierbij een teleurstellende mededeling doen: ik spreek nauwelijks Limburgs. Desondanks is ‘enne’ mijn lievelingswoord. Dat is niet ongegrond: het aantal definities is … [Lees meer...] overEnne? Zeg je het nog steeds niet?
De ezelsbruggetjes in ons grammaticaonderwijs; kunnen we zonder?
Enkele weken geleden besprak ik een aantal formuleringskwesties met mijn leerlingen in havo 4. Zo ook incongruentie. Ik legde uit wat het begrip betekende en dat persoonsvorm altijd bij het onderwerp moet passen. Onderwerp enkelvoud? Dan de persoonsvorm ook enkelvoud. Tot zover zag ik knikkende gezichten: Ja, dit snapten ze ook wel, duh. Ik vervolgde mijn verhaal dat het … [Lees meer...] overDe ezelsbruggetjes in ons grammaticaonderwijs; kunnen we zonder?
Het Dialectenbureau: Dialect en wetenschap
Er wordt al ongeveer 150 jaar onderzoek gedaan naar dialecten, maar dat is nog niet makkelijk, vooral niet als het gaat om het verleden van het dialect. Ook omdat er geen opnames bestaan. Onderzoekers hebben in de loop van de tijd manieren gevonden om dat toch te doen. Cor van Bree is in Nederland een absolute autoriteit op het gebied van taalonderzoek. Een inspirator voor … [Lees meer...] overHet Dialectenbureau: Dialect en wetenschap
Haagse Huygens praatjes
Een reconstructie in woord en geluid Constantijn Huygens reisde in zijn lange leven zeven keer naar Engeland, waarvan vier keer als jongeman (zie ook: Sir Constantijn Huygens). Tijdens zijn verblijf daar werd hij door zijn familie uitgebreid op de hoogte gehouden van alles wat er zich op het vasteland – in het bijzonder in de Republiek en in Den Haag – afspeelde. Niet … [Lees meer...] overHaagse Huygens praatjes
Het is een kleinigheid
Helemaal gemist: Wereldboekendag. Ik had er nooit van gehoord, terwijl 23 april al sinds 1995 in de culturele agenda geblokkeerd blijkt ten gunste van lezen. Het bestaan van deze heuglijke datum werd me gewaar door Nabilla Ait Daoud, de Antwerpse schepen die tot over de landsgrenzen het nieuws haalde met stadsdichtersblustoestanden. Nu had ze een opiniestuk, … [Lees meer...] overHet is een kleinigheid
Kijntijd
De knoppen barsten weer van het blad, dat zich kunstig ontvouwt en voortgroeit tot de volle tooi van bomen en kruiden. Wee dan de ziel die er niet stil bij staat om goed en nader te kijken. En weet ook: het oude woord voor dit schouwspel—dit groene uitbarsten—is het kijnen. Bij de verschillende bomen komt het lover nooit gelijktijdig. Hagedoorn en berk zijn er telkens … [Lees meer...] overKijntijd
Pikante raadsels en een bibliografische oplossing
Als ik er zin in heb ga ik naar mijn geliefde, ik omhels hem en ik maak zijn snaar stijf met mijn hand. Als hij zover is spreid ik mijn benen, ik leg hem ertussen en je zou denken dat wij één lichaam zijn. Ik beweeg me naar links en naar rechts, zodat hij het toppunt van genot kan bereiken. Een raadselgedicht in drie talen: het oorspronkelijke Frans en vertalingen in het … [Lees meer...] overPikante raadsels en een bibliografische oplossing
Nederlandstalige vaktaal: ja!
Vorige week werd in Brussel het zeer succesvolle congres “Terminology: domain loss and gain” gehouden, een organisatie van NL-Term, het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT), de Europese vereniging voor Terminologie (EAFT) en Infoterm. Meer dan 120 deelnemers vanuit heel Europa deelden ervaringen over hoe in bepaalde talen termen wel of niet beschikbaar waren voor specifieke … [Lees meer...] overNederlandstalige vaktaal: ja!
Holland in ’t jaar 2440 … is niet van Betje Wolff
In 1777 verscheen er een anoniem pamflet over hoe de toekomst er in het jaar 2440 uit zou gaan zien. Pamfletten zijn de social media van die tijd. Er zijn in de achttiende eeuw grimmige pamflettenoorlogen, waarin voor- en tegenstanders van politieke of godsdienstige kwesties elkaar bombarderen met kleine geschriften. Maar dit pamflet was geen politieke satire, ook geen … [Lees meer...] overHolland in ’t jaar 2440 … is niet van Betje Wolff
AI-vi Aarens
De vraag "Wie is Evi Aarens?" interesseerde me tot voor kort net zoveel als "Wie is Eric Borrias?" Het zou helemaal niet interessant moeten zijn wie een schrijver is als je een verhaal of gedicht leest. Totdat ik erachter kwam dat Eric echt bestond en eigenlijk wel gave dingen doet. Hij is van beroep verhalenverteller. Vanaf dat moment steeg kort mijn interesse in de vraag wie … [Lees meer...] overAI-vi Aarens
Het Dialectenbureau: Muziek en dialect
Dialect en muziek, dat lijkt een beproefde combinatie, maar de relatie tussen beide is priller dan je denkt. In deze aflevering reist Marc van Oostendorp naar Drenthe, de achterhoek en Limburg. Van de grote drie iconen uit de dialectpop leert hij waarom zij succesvol zijn tot ver buiten de grenzen van hun dialectgebied. Met veel muziek, een legendarisch optreden in Paradiso en … [Lees meer...] overHet Dialectenbureau: Muziek en dialect
Etymologica: Gaarne, graag en gretig
Ze lijken op elkaar en zitten in dezelfde betekenishoek: gaarne, graag en gretig. Maar in hoeverre zijn deze woorden ook echt etymologisch verwant? Gaarne Het woord gaarne boert achteruit. We vinden het nog weleens in formeel gesproken Nederlands maar vooral in wat formeler geschreven Nederlands. In informeler taalgebruik is het zeker in … [Lees meer...] overEtymologica: Gaarne, graag en gretig
Paters en nonnen in familienamen
Het christendom heeft tal van sporen nagelaten in de plaats- en persoonsnaamgeving, denk maar aan gemeentenamen als Sint-Niklaas, Sint-Truiden en Sint-Odiliënberg, die hun naam aan een patroonheilige te danken hebben. Of Nieuwerkerken en Westkapelle, twee voorbeelden van gemeenten die religieuze gebouwen in hun naam bewaren. Ook de voornaamgeving is sinds de vroege middeleeuwen … [Lees meer...] overPaters en nonnen in familienamen
Vragen over het glazen plafond in de taalkunde
In een opmerkelijk stuk rapporteren de taalkundigen Mieke Vandenbroucke, Reinhild Vandekerckhove en Lisa Hilte over hun onderzoek (Vandenbroucke et al., te verschijnen) naar de vraag of er in hun discipline sprake is van een glazen plafond. Drie gedegen wetenschappers, die ik hoog heb zitten, dus dat wordt een boeiend stuk, en inderdaad: het triummulieraat blijkt de mouwen te … [Lees meer...] overVragen over het glazen plafond in de taalkunde
Monniken bij eerste lezers van Van den vos Reynaerde
Heverlee, België – In het archief van de Abdij van Park is een middeleeuws perkament opgedoken dat van grote cultuurhistorische waarde blijkt te zijn. Doctoraatstudenten van de Universiteit Antwerpen en Universiteit Leiden hebben ontdekt dat ruim zeven eeuwen geleden een monnik op dit blad een passage noteerde uit het Middelnederlandse dierenverhaal Van den vos … [Lees meer...] overMonniken bij eerste lezers van Van den vos Reynaerde
Vacature: Jong Neerlandistiek zoekt nieuwe redactieleden!
Krijg jij geen genoeg van de Nederlandse literatuur? Kan je uren praten over de herkomst van het woord ‘beschuit’? Of ben je juist gefascineerd door alle Engelse leenwoorden in onze taal? Gaat jouw hart sneller kloppen van de Nederlandse taal? Dan zijn wij op zoek naar jou! Wat is Jong Neerlandistiek? Jong Neerlandistiek is een platform dóór jongeren vóór jongeren. Ons … [Lees meer...] overVacature: Jong Neerlandistiek zoekt nieuwe redactieleden!
Minister Dijkgraaf: Opleidingen Nederlands niet samengevoegd
De opleidingen Nederlands in Nederland worden niet samengevoegd. Dat was het antwoord van minister Dijkgraaf van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen tijdens het Kamerdebat over Wetenschapsbeleid gisterenavond op vragen van CDA-Kamerlid René Peters. Het debat kan hier worden nagekeken (de bijdrage van Peters kan worden aangeklikt; het relevante deel van Dijkgraafs antwoorden … [Lees meer...] overMinister Dijkgraaf: Opleidingen Nederlands niet samengevoegd
Het dialectenbureau: Dialect en verzet
Het thema van de eerste aflevering is Verzet: van de Friezen die vechten voor een eigen taal, de jeugd in de Bijlmer die zich met straattaal afzet, tot Bennie Jolink die het woord 'boerenlul' heeft omarmd als geuzennaam en de kloof tussen stad en platteland al in 1981 constateerde. Maar wie goed luistert, ziet vooral veel overeenkomsten tussen deze dialectsprekers. De … [Lees meer...] overHet dialectenbureau: Dialect en verzet
Wil je dan ook docent worden?
Bachelor- en masterstudenten Nederlands uit Groningen schrijven in een nieuw opgezet blog over hun ervaringen met de studie Nederlands. Deze week is Nynke de Haan aan het woord. De op één na vervelendste vraag die gesteld wordt wanneer je aan de studie Nederlands begint is 'en wil je dan ook docent worden?'. De meest irritante vraag komt trouwens daar meestal vlak … [Lees meer...] overWil je dan ook docent worden?
Sectorplannen: Onthutst over de decanen
Afgelopen vrijdag, 14 april, was ik bij de Neerlandistiekdagen in Utrecht. Deze dagen worden georganiseerd door de Raad voor de Neerlandistiek, een organisatie van toonaangevende neerlandici van de verschillende universiteiten in Nederland, die als doel heeft om de neerlandistiek in brede zin te vertegenwoordigen en te versterken. Ik was betrokken bij de oprichting van deze … [Lees meer...] overSectorplannen: Onthutst over de decanen
Wie Nederlands gaat studeren, kiest voor iets exclusiefs
Dankwoord bij de toekenning van de Everwinus Wassenbergh Penning 2023 In Nederland worden dassen die spoorwegen ondergraven beschermd en er worden miljoenen uitgegeven om die hun gang te laten gaan. In Nederland worden wolven die lammetjes verslinden beschermd. In Nederland is er een nationale tuinvogeltelling om te weten of er nog genoeg puttertjes, boomklevers of … [Lees meer...] overWie Nederlands gaat studeren, kiest voor iets exclusiefs
Het dondert en het bliksemt: een herontdekte tekst van dichteres Anna van der Horst
Terwijl een recensent van het letterkundige tijdschrift Boekzaal der geleerde waerelt de dichteres Anna van der Horst (Enkhuizen, 16 oktober 1735 – Groningen, 11 juni 1785) in 1780 nog tot Groningse zanggodin uitriep, geniet zij tegenwoordig weinig bekendheid meer (1). Wie haar nog wel kent, doet dat waarschijnlijk vanwege haar vooruitstrevende visie op het vrouwelijk … [Lees meer...] overHet dondert en het bliksemt: een herontdekte tekst van dichteres Anna van der Horst
