Al enige dagen is op Neerlandistiek een discussie gaande die op mijn zenuwen werkt. Zodanig zelfs dat ik op een gegeven moment een comment meende te moeten plegen, dat ongetwijfeld weer eens te verward was. Dat verdiende en verdient de kwestie niet, dus probeer ik het opnieuw. Hamvraag is: is het terecht dat Lotfi El Hamidi de titel van zijn recent verschenen boek Stakkers … [Lees meer...] overWakker worden
20e eeuw
4 april 2026: Finissage-lezingen over Jan Walravens
Om de tentoonstelling 45-65. Jan Walravens, kunstcriticus af te sluiten, brengt het FeliX Art & Eco Museum te Drogenbosch een aantal presentaties samen over Jan Walravens en zijn relatie tot de beeldende kunsten die gericht zijn op een ruim publiek. Eerst gaan Hans Vandevoorde en Katrien Vanhamel in gesprek met Jos Joosten (Radboud Universiteit Nijmegen), de biograaf van … [Lees meer...] over4 april 2026: Finissage-lezingen over Jan Walravens
Tunnel en zoeklicht
Met het perspectief van een in Nederland geboren en getogen moslim kijkt Lotfi El Hamidi in Stakkers en wolven vanuit het weinig verheffende Gaza-heden terug op de wortels van het huidige antimoslimpopulisme. Die invalshoek komt te schaars aan bod en is broodnodig in een volwassen debat. Lof dus voor zijn boek, met de strekking waarvan ik grotendeels kan meegaan. Zo ook met de … [Lees meer...] overTunnel en zoeklicht
Wie was Mourik van Meersen?
Rabiaat criticus van H. Marsman en diens ‘volgeling’ Halbo C. Kool en veroorzaker van de aNti-schUnd-rel In de jaren twintig verscheen tussen 1926 en 1930, behalve in 1928, een viertal poëzie- en prozabundels onder de titel Erts. Letterkundige Almanak. Samenstellers waren voor nummer een en twee — anoniem — D.A.M. Binnendijk en H. Scholte, voor nummer drie en vier … [Lees meer...] overWie was Mourik van Meersen?
Nu is het mijn beurt om uit te delen
“Columns zijn per definitie gedateerd”, zei Jan Blokker ooit. “Over een tijdje zijn ze verloren, weg.” Toch is er één column die bijna vier decennia na dato maar niet wil verouderen. Dichter Gerrit Komrij schreef die in 1989 in NRC Handelsblad naar aanleiding van een uit de hand gelopen anti-Rushdie-demonstratie in Rotterdam. “De moslimgemeenschap trekt en masse langs de … [Lees meer...] overNu is het mijn beurt om uit te delen
Het levenslied van de Zangeres Zonder Naam
Ruimhartig pardon voor kitsch Aan het einde van de jaren zestig werden kort na elkaar de twee misschien wel belangrijkste schrijvers van Nederland bekroond met de staatsprijs voor letterkunde, de P.C. Hooftprijs. Cultuurminister Marga Klompé kon in mei 1968 de prijs uitreiken aan Lucebert en in mei van het volgende jaar aan Gerard Kornelis van het Reve. De dichter Lucebert … [Lees meer...] overHet levenslied van de Zangeres Zonder Naam
Tussen boodschappenlijstjes en aantekeningen
Altijd verbaasd geweest dat de Klisjeemannetjes anno 1977 in hun beroemde sketch over de oudste beweging der wereld het orgasme onder meer vergeleken met ‘gevulde koeken’. Heden meen ik dat dit een zogeheten allusie is. Ik herlas namelijk De schaamte voorbij uit 1976, waarin Anja Meulenbelt die lichamelijke sensatie onder meer associeert met ‘een … [Lees meer...] overTussen boodschappenlijstjes en aantekeningen
29 maart 2026: In de voetsporen van Dirkje Kuik
Op zondagochtend 29 maart aanstaande organiseert Salon Saffier in Utrecht een wandeling langs woningen, ateliers en literaire plekken van de Utrechtse schrijfster en beeldend kunstenares Dirkje Kuik. Deze wandeling wordt geleid door Marijke van Dorst, literatuurkenner en drijvende kracht achter Salon Saffier. Door en door Utrechts is Dirkje Kuik (1929-2008), als beeldend … [Lees meer...] over29 maart 2026: In de voetsporen van Dirkje Kuik
Dood meisje in gevleugeld landschap.
Over Meisje in het veen van Koos van Zomeren Willem Egge, de hoofdpersoon in Koos van Zomerens kleine roman Meisje in het veen (1996), zoekt in Drenthe vergetelheid. Weg van de sleur, weg van zijn ‘aanstaande ex’ Itske, al helemaal weg van zijn leven als leraar biologie en de daarbij opgelopen burn-out. De weg naar de vergetelheid leidde hem naar een afgesloten … [Lees meer...] overDood meisje in gevleugeld landschap.
C.O. Jellema: Een eng cocon
Twintig dichtbundels uit 1975 (6) Het eerste gedicht in de bij Bosch & Keuning in de Seismogramreeks verschenen bundel: Vader Van het gebaar waarmee hij eensde woorden gods heeft onderstreeptbleef weinig over: het schoteltje beeft, hij krijgt het kopjenauwelijks naar de mond, een slokjethee. Zijn ogen echter werden groter,zo leeg, dat alles wat hij … [Lees meer...] overC.O. Jellema: Een eng cocon
Leermiddelen over Vlaamse naturalistische schrijvers
Vijftig canonteksten in de klas (38-40) 38. Cyriel Buysse, De biezenstekker (1894) en Tantes (1924) Cyriel Buysse (1859-1932) debuteerde in 1894 met de ophefmakende naturalistische novelle De biezenstekker. In de loop van zijn schrijverscarrière evolueerde hij naar een realisme met impressionistische invloeden en een ironische toon. Daarvan is zijn … [Lees meer...] overLeermiddelen over Vlaamse naturalistische schrijvers
Heere Heeresma te horen en te zien
Dertig mensen. Dan is het uitverkocht, want het Amsterdamse Torpedo-theater is klein. Groot was evenwel het enthousiasme van hen die op 12 maart 2026 in dit übercharmante vestzaketablissement de avond bijwoonden rondom de eigenzinnige schrijver Heere Heeresma (1932-2011). Literair criticus Arjan Peters en Heeresma-biograaf Anton de Goede namen de aanwezigen op sleeptouw, naar … [Lees meer...] overHeere Heeresma te horen en te zien
De ‘manosphere’ in Wessel te Gussinklo’s De hoogstapelaar
Een zomer zo’n tien jaar geleden. Ik verbleef met mijn ouders en mijn twee jaar jongere broer in een vakantiehuis ergens ten noorden van de grote Zweedse meren. Mijn vader en moeder lagen op bed, mijn broertje speelde Minecraft op zijn Toshiba-laptop. Ik had mijn pyjama aangetrokken en mijn tanden gepoetst en staarde nu, peinzend, in de badkamerspiegel. De zomervakantie was … [Lees meer...] overDe ‘manosphere’ in Wessel te Gussinklo’s De hoogstapelaar
‘Jij wil harrrde bewijzen’
Het Bureau is in zekere zin een roman over spreektaal. Personages, vooral bijpersonages, worden gekarakteriseerd door hun taalgebruik. Dat is een handige manier om ze uit elkaar te houden: oh, deze man zegt in iedere zin 'meneer' ('Dat zal ik doen, meneer', 'Goed, meneer'), dus dat was die nieuwe telefonist, De Vries. Ik geloof dat dit een klassieke techniek is, die ook door … [Lees meer...] over‘Jij wil harrrde bewijzen’
Jan Geurt Gaarlandt: Het ironisch handvest
Twintig dichtbundels uit 1975 (5) Het eerste gedicht in de bij Van Oorschot verschenen bundel: Zodoende op weg naar niks,een bordje kaas voor vogels ophet gras gezet en langzaam in de lucht gekeken of er niemandlangs kwam op de wolken -en ja hoor, niemand. Het eerste in de ruim veertig gedichten tellende bundel; vijftien daarvan hebben een titel. Twee afdelingen: … [Lees meer...] overJan Geurt Gaarlandt: Het ironisch handvest
17 april 2026: Boekpresentatie Nederlandse nationaalsocialistische literatuur
Op vrijdagmiddag 17 april verschijnt Nederlandse nationaalsocialistische literatuur: repertoirevorming en canonisering van de volkse letterkunde 1932-1945, van Willem Huberts. De boekpresentatie vindt plaats in het Literatuurmuseum te Den Haag. Over het boek De Duitse bezetter en zijn Nederlandse handlangers poogden gedurende de Tweede Wereldoorlog om de Nederlandse … [Lees meer...] over17 april 2026: Boekpresentatie Nederlandse nationaalsocialistische literatuur
Zijn stropdassen hangen er nog
Het leven moe is een boekje over een weduwe, geschreven door een weduwe, en bedoeld voor duizend weduwen. Detlev van Heest schreef het, over de het laatste levensjaar – schat ik, er worden geen concrete data gegeven – van Lousje Voskuil-Haspers. Zij was de vrouw van Han, de schrijver J.J. Voskuil, en hij was heel erg met haar getrouwd in het openbare leven. Weinig … [Lees meer...] overZijn stropdassen hangen er nog
Verschenen: Eet meer mensenvlees
Verhalenbundel met verhalen van F. Bordewijk, samengesteld en ingeleid door Aafke Romeijn. Bordewijk is al een hele tijd dood (1965), maar zijn verhalen zijn nog springlevend. Speciaal voor deze bundel ben ik nog maar eens door het hele oeuvre van mijn lievelingsschrijver gegaan, en heb er pareltjes uit gevist over kannibalisme, yupperige advocaten in de jaren ’50, en een … [Lees meer...] overVerschenen: Eet meer mensenvlees
13 maart 2026: Promotie Gerda van de Haar over Marcel Möring
vrijdag 13 maart 2026Tijd: 11:30 - 12:30 uurLocatie:AcademiegebouwRapenburg 732311 GJ Leiden Promotor(en) Samenvatting Waarom maken romans als In Babylon (1997) van Marcel Möring diepe indruk op hun lezers, terwijl de gebeurtenissen kris-kras door elkaar worden verteld en de afloop ervan volkomen onduidelijk is? Dat komt doordat de ‘affectieve plot’ van zulke romans … [Lees meer...] over13 maart 2026: Promotie Gerda van de Haar over Marcel Möring
Hoe ik stuitte op een brusseleirse Pruimen-Jantje
Twee jaar geleden ontdekte ik, rijkelijk laat, de Franse striptekenaar Lewis Trondheim. Aanvankelijk als oprichter en een van de drijvende krachten achter de stripuitgeverij l’Association. En wel als bedenker en maker van OuBaPoliaanse strips, afkomstig uit het Ouvroir de Bande Dessineé Potentielle, de strip-afsplitsing van de Werkplaats van Potentiële Literatuur van Raymond … [Lees meer...] overHoe ik stuitte op een brusseleirse Pruimen-Jantje
Oproep voor referaten: Inter-Breyten – Breytenbach in context
Het Gents Centrum voor Afrikaans en de Studie van Zuid-Afrika nodigt u van harte uit voorstellen in te dienen voor een tweedaags colloquium over Breytenbach in context. Het congres heeft plaats in Gent op 26-27 november 2026. De intrinsieke verwevenheid van de literaire, artistieke en intellectuele nalatenschap van Breyten Breytenbach (1939-2024) nodigt uit tot … [Lees meer...] overOproep voor referaten: Inter-Breyten – Breytenbach in context
Dubbelgangerschap
Over Dries van Agt en De witte prins van Koos van Zomeren In 1977 trad Dries van Agt ongewild toe tot de wereld van de punkmuziek. Een zekere Paul Tornado – zijn echte naam is Paul Hajenius – lanceerde zijn liedje ‘Van Agt Casanova’, waarin de zanger het met grote verbetenheid op het ‘mondje’ van Van Agt voorzien had: ‘Zuinig mondje gaat van kwek kwek kwek…’ Mij staat bij … [Lees meer...] overDubbelgangerschap
Nieuw leermiddel over Nooit meer slapen (1966) van Willem Frederik Hermans
Nooit meer slapen van Willem Frederik Hermans (1921-1995) werd in 1966 vrijwel eenparig door de literaire kritiek verwelkomd als een meesterwerk. Volgens Hugo Brems realiseerde Hermans met dit boek volledig zijn ideaal van de klassieke roman: ‘Er is eenheid van handeling, alle gebeurtenissen zijn doelgericht en ondersteunen het pessimistische thema.’ Brems vat de thematiek … [Lees meer...] overNieuw leermiddel over Nooit meer slapen (1966) van Willem Frederik Hermans
Johanna van Buren: Donker najaar
De Sallandse dichteres Johanna van Buren (1881-1962) schreef rond de 1300 gedichten in haar moedertaal, het Hellendoorns. Sommige zijn gelegenheidsgedichten waar men niet zoveel achter hoeft te zoeken. Andere echter mogen in mijn ogen tot de hoogstaande literatuur gerekend worden. Om een breder publiek met haar poëzie kennis te laten maken, werk ik aan een boek waarin een … [Lees meer...] overJohanna van Buren: Donker najaar
1 maart 2026: Voorleesmarathon uit het oeuvre van Astrid H. Roemer
Tijdens deze bijzondere middag staan we stil bij het leven en werk van Astrid H. Roemer, een van de meest eigenzinnige en invloedrijke schrijvers binnen de Nederlandstalige literatuur. Roemer overleed op 8 januari 2026, maar haar woorden, verbeeldingskracht en compromisloze denken blijven onverminderd actueel. Dit programma is een ode aan haar werk: luisterend, … [Lees meer...] over1 maart 2026: Voorleesmarathon uit het oeuvre van Astrid H. Roemer
