Taalstaat. Vanuit de delta van het binnenbrein, is de mond een oneindig ritmisch beweeglijk klanklichaam met een nog nimmer fabelachtig onontgonnen symfonie van accenten, ruis en stiltes…, tongslagen-geluiden, met een subliem eigen beleving van een werkelijkheid. De scheppende mond grijpt overal in, plaagt. Taalplattegronden verdwalen in Van Dale, vernieuwt zij zich generaties … [Lees meer...] overPortret: Frits Spits
Frits Spits
Ode aan Frits Spits
Tijdens de afscheidsuitzending voor Frits Spits las Dichter der Nederlanden Babs Gons vanochtend dit gedicht voor. wat we zullen missen een gastheer, een waardige waard van het woorddie hier de taal zo welkom heettedat ze elke zaterdag haar opwachting maakteop haar mooist, op haar besthier hoorden we haar voluit,opgedoft, hooggehakt, vol, rijk, uitzinnigontroerend en soms … [Lees meer...] overOde aan Frits Spits
Immer de garantie voor een mooi en betrokken gesprek
Net als iedereen die geboren is rond 1965, ben ik muzikaal opgegroeid met Frits Spits. Vele middagen tussen school en avondeten tapeten we met onze cassettedecks nummers die hij draaide, waarmee het radioprogramma De Avondspits achteraf gezien het cement was van mijn generatie en katalysator van onze muzieksmaak. Meestal drukte ik in bij het begin van het intro van een nummer … [Lees meer...] overImmer de garantie voor een mooi en betrokken gesprek
Samen plaatjes draaien – Blues in F
2 maart 2024 Een telefoontje van Ida Albertsboer. Of ik in De Taalstaat iets wil vertellen over Rood Paleis van F. Bordewijk, een roman uit 1936 waarvan binnenkort een nieuwe uitgave zal verschijnen en waarover ik een essay schreef in Tirade. “Het is fijn als u op zaterdag 2 maart om uiterlijk 11 uur aanwezig bent op het Mediapark in Hilversum.” Die dag ligt Hilversum in … [Lees meer...] overSamen plaatjes draaien – Blues in F
Medley voor Frits
Ik ging naar de Taalstaat om Frits te horen.Ik hoorde Frits. Luisteraar enspreker die, elkaar nog nooit gezien,buren werden. Een minuut of tiendat ik daar zat, de studio, mijn thee gedronkenmijn hoofd vol van die taalstaat wijd en zijd -laat mij daar midden uit de oneindigheideen stem vernemen dat mijn oren klonken. Het was Frits. De taal die hij besprakkwam langzaam door de … [Lees meer...] overMedley voor Frits
Welluisterendheid
Goed kunnen luisteren is misschien wel de allerbelangrijkste van alle taalvaardigheden. Wie goed kan praten, kan natuurlijk allerlei wijsheden rondstrooien, maar hoe kom je aan die wijsheden als je niet luisteren kunt? Een luisteraar kan kennis en inzichten van andere mensen verwerven, kan genieten van de kleinste subtiliteiten in taal en muziek. Een goede luisteraar wordt over … [Lees meer...] overWelluisterendheid
Kapstokspits
‘Doe maar een havercappu’, zegt de vrouw resoluut tegen de jonge ober. Ik zie dat hij aarzelt, maar dan toch de bestelling invoert. Een cappu, en dan ook nog met havermelk, dat is wel heel hip voor haar leeftijd. ‘We hebben ook matcha lattes’, zegt hij uitdagend. De vrouw denkt even na voordat ze antwoordt: ‘da’s ook slay.’ Ook aan andere tafeltjes merken mensen het gesprek op. … [Lees meer...] overKapstokspits
Een goede leraar
Zo lang ik me kan herinneren, was ook Frits Spits er. Ooit was dat met de Avondspits en later was dat met de Taalstaat, waar ik weleens als gast heb mogen aanschuiven bij het item dat de DigiTaalstaat heette. Dat duurde een minuut of vijf, misschien iets langer, en het gesprek was opgehangen aan de tweets die de studiogast in de voorafgaande weken de wereld in had … [Lees meer...] overEen goede leraar
Frits Spits kon eigenlijk niet, maar werkte wel
Ik heb twee herinneringen aan Frits Spits die mij altijd zijn bijgebleven. De eerste betreft een rubriek uit het programma De Avondspits, die ik rond 1980 op mijn studentenkamertje beluisterd moet hebben. Frits nam dan een LP en die probeerde hij te karakteriseren met een paar fragmenten. De “musicuul” noemde hij dat. Ik vind op het hele internet zegge en schrijve één … [Lees meer...] overFrits Spits kon eigenlijk niet, maar werkte wel
Met het oog op morgen
Tussen 1985 en 2000 presenteerde Frits Spits dagelijks Met het oog op morgen, door hem ‘het mooiste programma op de radio’ genoemd. Hij heeft de naam niet zelf uitgevonden: de uitdrukking komt al in 1869 in een krant voor, en het radioprogramma startte in 1976. Hij heeft de naam – en natuurlijk het programma! – wél legendarisch gemaakt. Dat blijkt wel uit het feit dat in … [Lees meer...] overMet het oog op morgen
Frits Spits, taalman
De achternaam Taalman bestaat in het Nederlands. Op internet is ook een ‘Rijschool Taalman’ te vinden en ‘Taalman schoenen’. De achternaam Rekenman bestaat niet. (Wel zijn er enkelen die zichzelf ‘rekenman’ noemen, onder meer omdat ze kinderen kunnen begeleiden bij het leren rekenen.) Frits Ritmeester koos als alternatieve achternaam ‘Spits’ - vanwege het rijm zoals hij zelf … [Lees meer...] overFrits Spits, taalman
Denkend aan Frits. Herinneringen aan de Taalstaat
23 november 2023. Mijn zus en ik reizen af naar de bibliotheek van Arnhem, omdat een gewiekste redacteur van de Taalstaat ons heeft gestrikt om mee te doen aan het Groot Dictee der Nederlandse taal. Een zenuwslopende ervaring, want je wil natuurlijk winnen van je tweelingzus. Na afloop spreken we met Frits die nieuwsgierig is naar de uitkomst. We tonen hem, enigszins … [Lees meer...] overDenkend aan Frits. Herinneringen aan de Taalstaat
Programmageluk
Medio oktober 2013 ging bij mij de telefoon: Frits Ritmeester. Hoewel ik die naam niet meteen kon thuisbrengen, wist ik in een mum van tijd wie ik aan de lijn had: Frits Spits. Dat kwam door zijn stem, die ik begin jaren negentig soms wekenlang dagelijks had gehoord toen Frits Ritmeester onder zijn radionaam Frits Spits ‘De Avondspits’ presenteerde. Jarenlang was ik een van de … [Lees meer...] overProgrammageluk
Oprecht nieuwsgierig
Wat was er eerder, de Avondspits van Frits Spits of de avondspits op de Nederlandse wegen? Het antwoord lijkt voor de hand te liggen: eerst die verkeersopstoppingen. Die zullen na de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan, toen de welvaart in Nederland langzaam toenam. Zeg: ergens in de jaren zeventig. Eerste uitzending van Frits’ Avondspits: 1978. Maar nee, het zit een beetje … [Lees meer...] overOprecht nieuwsgierig
Het genootschap van geadopteerde vergeetwoorden
In 2014 vierde Van Dale’s Groot Woordenboek der Nederlandse Taal zijn 150ste verjaardag. Groot feest in de Haagse Schouwburg. Het gevarieerde programma werd aan elkaar gepraat door Frits Spits die kort daarvoor was begonnen met zijn onvolprezen radioprogramma de Taalstaat. Ik mocht een column uitspreken. Voor het onderwerp was ik uitgeweken naar het literaire tijdschrift Raster … [Lees meer...] overHet genootschap van geadopteerde vergeetwoorden
Het Taalloket: medewerkers Onze Taal over Frits Spits
Frits Spits gaat stoppen als presentator van De Taalstaat, was onlangs in het nieuws. Een vast onderdeel van het programma is het Taalloket, waarin taalkundigen van Onze Taal een luisteraarsvraag beantwoorden. Hoe ging dat er eigenlijk altijd aan toe? We vragen het aan Roos de Bruyn, Rutger Kiezebrink, Ludmilla Coornstra en Fieneke Jochemsen van Onze Taal, die hier vandaag bij … [Lees meer...] overHet Taalloket: medewerkers Onze Taal over Frits Spits
Vanaf De Schob
Frits is geboren op 19 januari 1948. De onvolprezen website Delpher laat me zelfs nog de geboorteaankondiging zien, die de dag erna in verschillende kranten stond, waaronder het Algemeen Handelsblad: Veel eerder dan Frits zelf weet, leerde ik hem kennen, namelijk in De Schob in Helmond, een roemruchte bar-discotheek, waar ik al op tamelijk jonge leeftijd kwam. Frits … [Lees meer...] overVanaf De Schob
Dankjewel, Frits
Aanstaande zaterdag stopt Frits Spits met de presentatie van het door hem opgerichte radioprogramma De Taalstaat. Hij zet daarmee na maar liefst 52 jaar een punt achter een indrukwekkende loopbaan als radiopresentator. Het programma De Taalstaat bestaat ook alweer sinds 2014 en heeft bij veel luisteraars de liefde voor het Nederlands én voor zowel de literatuur als de liedjes … [Lees meer...] overDankjewel, Frits
