Deafgelopen vijftigjaar zijner tallozewetenschappelijkeen vaakspecialistischewerken overgrammaticaverschenen. Indiezelfde periodeis echterniet alleende discussieover grammaticaveranderd, maarook depresentatie vanformelestructuren ende interpretatievan informatie.Gedegenantwoorden overde structuurvan eenbepaalde taalzijn daaromniet eenvoudigte … [Lees meer...] overVerschenen: Syntax of Dutch. Adjectives and Adjective Phrases
syntaxis
‘Minder verbeteringen zorgt voor meer succes.’ Zorgen of zorgt?
Door Marc van OostendorpDe afgelopen week was ik op reis, maar gelukkig zijn er altijd collega's die me op de hoogte houden van wat er ondertussen allemaal thuis gebeurt. Zo werd ik vorige week vrijdag tijdens mijn mijmeringen aan de Zweedse kust ineens iogeschrikt dit bericht:Heet van de naald: vanmiddag verscheen in de Volkskrant dit artikel onder wisselende koppen. … [Lees meer...] over‘Minder verbeteringen zorgt voor meer succes.’ Zorgen of zorgt?
Iets specifieks menselijks. Specifieks?
Door Marc van Oostendorp Wij hebben het geluk te leven in de tijd dat de omvangrijkste grammatica van enige taal aller tijden wordt uitgegeven. En dat die taal de onze is. Nog maar een paar maanden geleden puliceerde Hans Broekhuis met coauteurs twee imposante dikke delen over het zelfstandig naamwoord en de zelfstandig naamwoordgroep ; nu heeft hij … [Lees meer...] overIets specifieks menselijks. Specifieks?
Nul bananen of nul banaan
Door Marc van Oostendorp"We hebben hier een taalprobleem," schrijft een lezer. "Volgens de volgende stelling is nul (0) namelijk meer dan één (1). Je zegt namelijk nul bananen en één banaan."Het blijkt een van de vele onopgeloste kwesties in de Nederlandse taal. De Taaladviesdienst van Onze Taal weet bijvoorbeeld niet veel meer doen dan de handdoek in de ring gooien: "Taal en … [Lees meer...] overNul bananen of nul banaan
Hoeveel druppels mogen er vallen voor het niet meer gaat regenen?
Door Marc van Oostendorp Gisteren kwamen we op het Meertens Instituut ineens te spreken over het hulpwerkwoord gaan. We gebruiken dat natuurlijk om de toekomende tijd aan te duiden ('ik ga dit boek lezen'), maar mijn collega Leonie wees erop dat vooral kinderen gaan ook wel gebruiken in de tegenwoordige tijd. Hier is een kind dat verontwaardigd reageert als een vriendje een … [Lees meer...] overHoeveel druppels mogen er vallen voor het niet meer gaat regenen?
Dat jij mij best mag haten
De magistrale zinsbouw van Maarten van Roozendaal Door Marc van Oostendorp Van alle zangers die nu in het Nederlands zingen, is Maarten van Roozendaal zonder twijfel de meester van de zinsbouw. In bijna al zijn liedjes gebeurt er iets bijzonders: zinnen strekken zich bijvoorbeeld over heel veel regels uit (Zwerver) of een tekst bestaat alleen uit imperatieven (Red mij … [Lees meer...] overDat jij mij best mag haten
Samen sta jij sterk
Marc van Oostendorp Dat je en jij niet hetzelfde betekenen, blijkt maar weer uit de campagne die de Pensioenfederatie onlangs begonnen is, en die als slogan heeft: - Samen sta jij sterk. Dat klinkt raar, terwijl Samen sta je sterk natuurlijk veel beter klinkt. Het is het soort slogan waar je als lezer moe van wordt omdat je voelt hoe hard er door de … [Lees meer...] overSamen sta jij sterk
Never say die!
Het fijne van de taalwetenschap is, vind ik, dat ze je de dingen die je altijd al wist opnieuw laat zien. Er is een woord dat je al je hele leven kent en ineens komt daar de etymoloog die je uitlegt wat een merkwaardige geschiedenis dat woord had lang voordat jij geboren werd. Er is een zinsconstructie die je moeiteloos hanteert en dan komt er een syntacticus voorbij die … [Lees meer...] overNever say die!
Noam Chomsky vindt wat ik doe onzin
Het fonologie-congres in Istanboel waar ik de afgelopen dagen was, had zaterdag een mystery guest: de beroemdste taalwetenschapper aller tijden, Noam Chomsky. De dag ervoor had hij een lezing gegeven ter nagedachtenis van de Armeense journalist Hrant Dink, maar de organisatoren hadden hem ervan overtuigd om ook bij ons een uur te komen praten. Dat was een bijzondere … [Lees meer...] overNoam Chomsky vindt wat ik doe onzin
Gezocht: intuinzinnen
Intuinzinnen worden ze wel genoemd: zinnen waarbij er op een bepaald moment even iets knarst in je hoofd omdat je erachter komt dat je hem verkeerd aan het ontleden was. Hier zijn er een paar die ik her en der van het internet geplukt heb: De raad geeft een opsomming van leerstoelen Nederlands en Neerlandistiek is hierbij niet als afzonderlijke studie geteld. … [Lees meer...] overGezocht: intuinzinnen
Promotie Eefje Boef: structuur van betrekkelijke bijzinnen in Nederlandse dialecten
Op 13 januari 2013 promoveert taalwetenschapper Eefje Boef aan de Universteit Utrecht op haar onderzoek naar morfosyntactische microvariatie (verschillen in zinsstructuur tussen verschillende dialecten) in het Nederlands. Voor haar proefschrift deed Boef onderzoek naar betrekkelijke bijzinnen en gerelateerde constructies, zoals vraagwoordvragen. In het bijzonder staat het … [Lees meer...] overPromotie Eefje Boef: structuur van betrekkelijke bijzinnen in Nederlandse dialecten
Echter
Mijn Utrechtse collega Jacomine Nortier wees onlangs op een taalverandering die ze opmerkte in de werkstukken van haar studenten. Die schrijven: - Echter heb ik dat nog niet gedaan. Ik ben een oude man, want ik kan dat ook niet zeggen, geloof ik (voor de duidelijkheid: ik zou zeggen Echter, ik heb dat gedaan of beter nog ik heb dat echter nog niet gedaan). Waar komt … [Lees meer...] overEchter
Waarom vinden autisten vragen makkelijker dan beloften?
Ik was de afgelopen dagen in Parijs, waar ik een congres heb bijgewoond over taal in het brein. Zo was er een fascinerende lezing over taalproblemen van autisten. Een van die problemen heeft te maken met zinnen zoals de volgende: 1.- Rob vroeg Roos dat boek te lezen. 2.- Rob beloofde Roos dat boek te lezen. Voor niet-autistische lezers is een verschil tussen deze twee zinnen … [Lees meer...] overWaarom vinden autisten vragen makkelijker dan beloften?
Hem zien, Miekes vriendje
Hoera, vandaag gaan we ontleden! In de nieuwe LIN-bundel staat een artikel van de Groningse taalkundigen Dennis Ott en Mark de Vries (het artikel staat ook op hun eigen website) over een aardig probleem: hoe ontleed je zinnen als de volgende.1. - Joop heeft ze al gezien, die nieuwe tablet-pc's.2. - Joop heeft iets moois gezien: een tablet-pc van 10,1 inch.Het probleem is … [Lees meer...] overHem zien, Miekes vriendje
Verschenen als Open Access-publicatie: Syntax of Dutch. Nouns and Noun Phrases
Op 5 november kondigden we al het verschijnen van de eerste twee delen van de Syntax of Dutch aan, een Engelstalig naslagwerk over de bouw en de interne organisatie van zinnen en woordgroepen in het Nederlands dat tussen 2012 en 2016 verschijnt en maar liefst zeven delen zal tellen. Het werk, dat voornamelijk beschrijvend van aard is, is in eerste instantie bedoeld … [Lees meer...] overVerschenen als Open Access-publicatie: Syntax of Dutch. Nouns and Noun Phrases
Vandaag 92 jaar geleden
Hij heeft zich geloof ik teruggetrokken uit het openbare leven, maar vandaag viert een van de belangrijkste Nederlandse taalkundigen ooit zijn verjaardag: P.C. Paardekooper wordt vandaag 92. Paardekooper werd bekend vanwege zijn eigen ontleedmethode, zijn eigenzinnige en vaak controversiële taalpolitieke standpunten (hij vindt bijvoorbeeld dat Vlaanderen niet zo raar moet doen … [Lees meer...] overVandaag 92 jaar geleden
Verschenen: Syntax of Dutch. Nouns and Noun Phrases
De afgelopen vijftig jaar zijn er talloze wetenschappelijke en vaak specialistische werken over grammatica verschenen. In diezelfde periode is echter niet alleen de discussie over grammatica veranderd, maar ook de presentatie van formele structuren en de interpretatie van informatie. Gedegen antwoorden over de structuur van een bepaalde taal zijn daarom niet eenvoudig te … [Lees meer...] overVerschenen: Syntax of Dutch. Nouns and Noun Phrases
Taal is simpeler dan gedacht
Zonder de Amerikaanse taalkundige Noam Chomsky (1928) zouden persberichten over de taalkunde er heel anders uit zien. Ik heb een archiefje van dat soort persberichten van de afgelopen dertig jaar en over die hele periode vind je regelmatig aankondigingen van wetenschappelijke doorbraken die nu definitief laten zien dat Chomsky ongelijk heeft. Het lijkt me heel naar om zo'n … [Lees meer...] overTaal is simpeler dan gedacht
De tafel ruimen
Wat moet je bestuderen als je Nederlands bestudeert? Wat zijn de data precies? Hoort het werk van Jacob van Lennep, een zeer populaire schrijver uit de negentiende eeuw, er bijvoorbeeld bij? Die vragen hebben me sinds gisteren in hun greepDat computers alles veranderen in de taalkunde, daaraan zullen mensen twijfelen. Neem de studie van de zinsbouw. Twintig jaar geleden moesten … [Lees meer...] overDe tafel ruimen
Een paar tien
De deskundigen zijn eruit: honderd is een zelfstandig naamwoord. Nu moeten ze het nog eens zien te worden over tien!Dat honderd een zelfstandig naamwoord is, is duidelijk. Je kunt er een meervoud van maken (honderden), je kunt er een lidwoord en een bijvoeglijk naamwoord voor zetten (een dikke honderd) en ook een voorzetsel (boven de honderd) dat zelfs weer nader bepaald … [Lees meer...] overEen paar tien
Ik ben uit vissen
Mijn collega Hans Broekhuis heeft een aardig artikel op het internet geplaatst over een van mijn favoriete zinsconstructies van het Nederlands: ik ben vissen.Over die constructie is al eerder geschreven, en Hans vat dat goed samen. Zo kun je de constructie X is Y alleen gebruiken als het onderwerp van de zin, X, de met Y benoemde handeling ook uit eigen vrije wil kan … [Lees meer...] overIk ben uit vissen
Gek interessant
Het nieuwe nummer van het taalkundige tijdschrift TABU staat weer vol prachtige artikelen. Zo heeft de Groningse hoogleraar Nederlands Jack Hoeksema een artikel dat gaat over gek, waanzinnig en krankzinnig als 'bijwoorden van graad', dat wil zeggen, in zinnen zoals de volgende:Het is krankzinnig duur. Het is waanzinnig duur. Het is niet zo gek duur.Zoals uit … [Lees meer...] overGek interessant
Is het een vloek?
De Bond tegen het vloeken is vermoedelijk een van de vermogendste taalorganisaties ter wereld. De Bond is bekend van de affiches op de stations waarin er ten overvloede op wordt gewezen dat vloeken 'aangeleerd' is, maar bedenkt nog steeds af en toe iets nieuws. Zo kwam hij deze maand met geheel nieuwe campagnes.Intrigerend daarbij is onder andere dat de bond zijn naam verandert … [Lees meer...] overIs het een vloek?
Drie van de vier mensen praat zo
Soms is het moeilijk om te beslissen of het werkwoord in het enkelvoud of het meervoud moet staan. Zeg je een paar schoenen staat in de gang of een paar schoenen staan in de gang? Een aantal politici viert of vieren feest? Ruim 30% van de kiesgerechigden kwam of kwamen niet opdagen?De variatie – en daarmee de moeilijkheid om te kiezen – komt in dit soort … [Lees meer...] overDrie van de vier mensen praat zo
Eraan zijn verknocht
(door Jan Stroop)Journalisten hebben de gewoonte om in een bijzin ’t voltooid deelwoord achteraan te zetten: en dat een tweede is gearresteerd (Volkskrant, 7 aug. jl.). Ze doen dat ook bij meerledige werkwoordsgroepen in hoofd- en bijzin: maar dit kon maandag niet worden bevestigd OF dat beter in kaart moet worden gebracht OF dat 22 kappers moeten worden opgeleid. … [Lees meer...] overEraan zijn verknocht
