Een introductie in de website Woordpeiler: woordtrends van 2000 tot nu. Wat zijn de functionaliteiten, hoe interpreteer je de grafieken en op wat voor manieren kun je het gebruiken? Dit webinar werd georganiseerd door het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) in samenwerking met de Taalunie, in het kader van de Week van het Nederlands. … [Lees meer...] overWebinar ‘Woordpeiler’
taalkunde
Webinar ‘Hoe schrijf je een dialectwoordenboek?’
Wil je het dialect van je ouders of grootouders vastleggen in een woordenboek, maar weet je niet goed hoe je eraan moet beginnen? In dit webinar (15 oktober 2025) krijg je van Veronique De Tier (Instituut voor de Nederlandse Taal) praktische tips om zelf een dialectwoordenboek samen te stellen. Een must voor iedereen die het lokale taalerfgoed wil bewaren! Georganiseerd door de … [Lees meer...] overWebinar ‘Hoe schrijf je een dialectwoordenboek?’
Zeven podcasts over taalgeschiedenis
Deze week een zevental luistertips over taalgeschiedenis – in het bijzonder Indo-Europese taalgeschiedenis. Engels en Nederlands door elkaar. Zo wordt de afwas toch nog intellectuele arbeid. (Maar het is allemaal goed te volgen, hoor!) De oorsprong van het Indo-EuropeesMarcoToday De setting van MarcoToday’s podcast doet ernstig vermoeden dat hij de Nederlandse Joe Rogan … [Lees meer...] overZeven podcasts over taalgeschiedenis
Etymologica: Hoe shampoomerk Andrélon en keizer Nero etymologisch verwant kunnen zijn
Als ik niet weet waarover ik moet schrijven, stap ik onder de douche. Niet zo goed voor het klimaat, en nog slechter voor mijn gas-water-licht-afrekening, maar je moet wat. Onder de douche viel mijn oog op een shampoofles van het merk Andrélon. Normaal gesproken ben ik niet zo geïnteresseerd in de herkomst van merknamen – vaak zijn het quasi-spitsvondige creaties van … [Lees meer...] overEtymologica: Hoe shampoomerk Andrélon en keizer Nero etymologisch verwant kunnen zijn
Verschenen: Het Nederlands: één taal, veel verschillende smaken
Taaltaart: Het Nederlands in vier smaken In 2026 is het tien jaar geleden dat het Instituut voor de Nederlandse Taal het levenslicht zag. Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie werd omgevormd tot een plek met een bredere blik op taal. Om dit jubileum te vieren bakten we Taaltaart, een boekje met vier ingrediënten. Het Nederlands: één taal, veel verschillende smaken. … [Lees meer...] overVerschenen: Het Nederlands: één taal, veel verschillende smaken
Dat is gjin raven mar in rjûn!
Friesland wordt weer Frieser van taal, leert ons nieuw onderzoek, maar het kan Frieser nog, want de taal herbergt inmiddels vele Nederlandse woorden waarvan oorspronkelijk Friese evenknieën bestaan of te achterhalen zijn, zoals rjûn naast raven/raaf. Afzondering en invloed Mede dankzij de uitgestrekte venen en moeren die vroeger de wereld der Friezen … [Lees meer...] overDat is gjin raven mar in rjûn!
We laten ons niet kisten!
Hoe mensen tegen zichzelf praten Het tijdschrift Theoretical Linguistics heeft een gouden formule, vind ik. Er worden in een nummer niet zomaar willekeurig wat artikelen bij elkaar gezet waarin onderzoekers over hun laatste onderzoek berichten, zoals in andere wetenschappelijke tijdschriften gebeurt. In plaats daarvan heeft ieder nummer een openingsartikel waarop een … [Lees meer...] overWe laten ons niet kisten!
Call for papers: 8th Prescriptivism Conference
The 8th Prescriptivism Conference will be hosted by Vrije Universiteit Brussel, and will take place at HOEK 38, in the city centre of Brussels, on 24-26 June 2026. Building on the success of previous conferences held in Sheffield (2003), Ragusa (2006), Toronto (2009), Leiden (2013), Park City, Utah (2017), Vigo (2021), and Aix-en-Provence (2024), this edition continues the … [Lees meer...] overCall for papers: 8th Prescriptivism Conference
Deze werkwoordswortel duikt overal op
Als je één Proto-Indo-Europese werkwoordswortel onthoudt, laat het dan *dʰeh₁- zijn. Om dat gevaarte iets minder abstract te maken: de dʰ is een d die je enigszins zuchtend uitspreekt. Die vreemde h₁ werd misschien wel uitgesproken als onze h. Het sterretje geeft aan dat dit een gereconstrueerde vorm is, het … [Lees meer...] overDeze werkwoordswortel duikt overal op
Lema sabachtani!
Taal en emotie in de bijbel en in het leven In de eerste helft van de jaren zeventig heb ik met vrienden in enkele opeenvolgende jaren vakantie gevierd op een camping in Nunspeet. De eerste keer ging ik mee achter op de brommer van iemand, het jaar erop, toen ik zestien was, op mijn eigen Puch. Nadat de tenten waren opgezet en we enigszins onze draai hadden gevonden, … [Lees meer...] overLema sabachtani!
Chatbots discrimineren dialectsprekers
Nieuw interessant nieuws over chatbots: ze zijn niet erg onder de indruk van dialectsprekers. Of in ieder geval niet van Duitse dialectsprekers, maar er is weinig reden om te veronderstellen dat hun oordelen voor het Nederlands anders zouden zijn. Dat blijkt uit een nieuw artikel in de ACL Anthology, een uitgave van de vereniging voor computertaalkunde. We wisten al dat … [Lees meer...] overChatbots discrimineren dialectsprekers
Vacuette: voor stof- en bloedzuigers
Achter het Achtervoegsel 60 In juli 2022 plaatste ik op Neerlandistiek een bijdrage over stofzuigers waarvan de naam eindigde op -ette (AhA 19). Aan bod kwamen de Dustette, de AEG Vampyrette, de Hooverette en de Rutonnette. Met dat stuk dacht ik alle stofzuigernamen op -ette keurig bij elkaar te hebben geplaatst. Maar de continue jacht naar -ette-woorden op Delpher leerde … [Lees meer...] overVacuette: voor stof- en bloedzuigers
Het boek als taaleenheid
Taalkundigen houden zich meestal bezig met betrekkelijk kleine brokjes taal. De medeklinker p. De lettergreep. Het woord. De zin. De grootste waaghalzen richten zich op het gesprek, al gaat het ook daar dan vaak over kleine stukjes van zo'n gesprek – A zegt iets, B antwoord, A praat er even doorheen en dan zegt B toch nog ook iets – en niet over de grote opbouw (in de loop van … [Lees meer...] overHet boek als taaleenheid
Nederlands tussen de soep en de patatten
In gesprek met Freja Verachtert Had je als kind soms het gevoel dat je ouders enigszins neerbuigend tegen je praatten? Waarom lijkt het erop dat volwassenen anders met elkaar praten dan met hun kinderen? Wat is standaardtaalideologie? En wat heeft dat allemaal te maken met het avondeten? Wanneer ouders en kinderen samen aan tafel schuiven voor het avondeten, gebeurt er … [Lees meer...] overNederlands tussen de soep en de patatten
Uit gêne een vreemde taal spreken
Er is een scene in de roman Der Zauberberg van Thomas Mann waarin de hoofdpersoon Hans Castorp zijn enige echt intieme gesprek heeft met de door hem aanbeden Clawdia Chauchat, aan het einde van het carnavalsbal. Dat gesprek vindt plaats in het Frans, en het gaat voor een deel ook over die taalkeuze: "Moi, tu le remarques bien, je ne parle guère le français", zegt Castorp. … [Lees meer...] overUit gêne een vreemde taal spreken
Etymologica: (De) Oekraïne
Tijdens de koffiepauze komen op het Instituut voor de Nederlandse Taal vaak interessante kwesties langs. Zoals onlangs de vraag waarom we tegenwoordig spreken over Oekraïne en vroeger over de Oekraïne. Dat was een mooie aanleiding om eens wat dieper in de vermeldingen over (de) Oekraïne te duiken. Ukraine In de zeventiende-eeuwse kranten van het Couranten Corpus komt … [Lees meer...] overEtymologica: (De) Oekraïne
Why language teaching needs linguistics
Lezing door Michelle Sheehan en Eloisa Pilati … [Lees meer...] overWhy language teaching needs linguistics
Te verschijnen: Historical Sociolinguistics door Gijsbert Rutten en Rik Vosters
Historical Sociolinguistics is the study of the relationship between language and society in its historical dimension. This is the first textbook to introduce this vibrant field, based on examples and case studies taken from a variety of languages. Chapters begin with clear explanations of core concepts, which are then applied to historical contexts from different languages, … [Lees meer...] overTe verschijnen: Historical Sociolinguistics door Gijsbert Rutten en Rik Vosters
Bella speelt met Demi en Vera zit in het andere team
Het is lastig te geloven hoeveel informatie we als we praten tegelijkertijd met onze stem moeten overbrengen: al die verschillende woorden, die ieder bestaan uit klinkers en medeklinkers, die ieder bestaan uit allerlei subtiele bewegingen van tong en lippen. Al die emoties, al die afstandelijkheid. En dan moet je ook nog op de een of andere manier duidelijk maken hoe de woorden … [Lees meer...] overBella speelt met Demi en Vera zit in het andere team
Waarom krijg jij dit boekje nu?
De brochure die alle Nederlandse burgers in de bus krijgen (Bereid je voor op een noodsituatie), markeert op allerlei manieren de overgang naar een nieuwe tijd. Maar dat geldt ook voor het voornaamwoord. Hoewel alle Nederlanders worden aangesproken, dus ook de fabrieksdirecteuren, de deftige dames, de keurige bejaarden, is er in de hele brochure geen u of uw te vinden. Dat … [Lees meer...] overWaarom krijg jij dit boekje nu?
3 december 2025: Debatavond Lezen voor waarden
Over taal, verhalen en burgerschap in de klas Hoe leer je jongeren om weerbare, kritische burgers te worden in een tijd van algoritmes, polarisatie en nepnieuws? En wat kan taalonderwijs daaraan bijdragen? De auteurs van Lezen voor waarden. Taal en burgerschap in de klas (red. Yra van Dijk en Marie-José Klaver) nodigen u uit voor een prikkelende avond … [Lees meer...] over3 december 2025: Debatavond Lezen voor waarden
Fadar Unsa: Het Oudnederlandse Onze Vader herzien
Op 4 november 2025 verscheen een artikel waarin ik mijn Oudnederlandse reconstructie van het Onze Vader presenteerde. Op basis van de Latijnse tekst, Oudhoogduitse en Oudengelse voorbeelden, de taal van de Wachtendonckse Psalmen, en met behulp van het Oudnederlands Woordenboek (ONW), beoogde ik een plausibele vertaling te verkrijgen van het Pater Noster die een tiende-eeuws … [Lees meer...] overFadar Unsa: Het Oudnederlandse Onze Vader herzien
‘Ene kinkenduut springt’
Over een Tilburgs woordenboek Sinds kort weet ik wat vermicelli in het Tilburgs is: fèrmesjèl. Ik heb namelijk het een imposant, vierhonderd pagina's dik diksjenèèr op mijn bureau liggen van een van de best bestudeerde stadsdialecten van Nederland, die om een aantal redenen ook tot mijn favorieten behoort: Goedvertòld. Behalve zijn omvang kent dat woordenboek nog meer … [Lees meer...] over‘Ene kinkenduut springt’
Etymologica: Een Latijnse brief in het Germaans
Voor het maken van de infographic die je hierboven ziet, dook ik onlangs in de etymologie van het woord brief. Hoe Nederlands dat woord er ook uitziet, het is ontleend aan het Latijnse breve, dat ‘kort’ betekent. Die ontlening heeft al heel lang geleden plaatsgevonden, maar de bronnen die ik raadpleegde, bleken van mening te verschillen over de vraag hóé lang geleden dat … [Lees meer...] overEtymologica: Een Latijnse brief in het Germaans
Medelijden en grammatica
Een interessant nieuw artikeltje, van de Italiaanse grammaticus Guglielmo Cinque, over de uitdrukking van gevoelens in de grammatica. Mensen kunnen in taal hun gevoel uitdrukken – of het je altijd lukt om haat, liefde, walging, rouw, verontwaardiging of gêne over te dragen, daarover valt te discussiëren, maar er zijn in ieder geval woorden voor te vinden. Om te beginnen … [Lees meer...] overMedelijden en grammatica
