Kranten begonnen nog iets eerder dan het Nederlandse Parlement vanaf eind 1971 het woord milieuvriendelijk te gebruiken. Dat gebeurde allereerst in combinatie met het werkwoord wassen om het verlagen van fosfaatgebruik mee uit te drukken. Er is op basis van de chronologie reden om aan te nemen dat ons achtervoegsel –vriendelijk ontleend is aan het Engelse friendly. Hoezo? Het … [Lees meer...] overHet toch wat trendy-achtige Nederlandse achtervoegsel -vriendelijk (2)
taalkunde
Friezen die ‘daken’ zeggen
Als in hetzelfde gebied verschillende talen gesproken worden, gaan die talen onherroepelijk in de loop van de tijd meer op elkaar lijken. Hoe die wederzijdse beïnvloeding gaat, is een onderwerp van taalwetenschappelijk onderzoek en het Fries is daarbij in de internationale literatuur een belangrijk voorbeeld. Dat komt onder andere doordat er in Nederland decennialang … [Lees meer...] overFriezen die ‘daken’ zeggen
Computer begrijpt niet wat een vrouw zonder handtas is
Hoe goed kunnen computers menselijke taal begrijpen? Niet heel goed, laat de Catalaanse onderzoeker Evelina Leivada samen met twee Amerikaanse collega's zien in een nieuw artikel. Je hoort wel beweren dat het moment bijna daar is: computers kunnen denken en voelen en alles begrijpen wat we zeggen. Een paar jaar geleden sloot Elon Musk nog een project voor schrijvende … [Lees meer...] overComputer begrijpt niet wat een vrouw zonder handtas is
I logopedisti devono parlare correttamente? Il caso delle Fiandre
Per sembrare professionali, dobbiamo sicuramente parlare per bene; nelle Fiandre la variante linguistica considerata corretta è l’Algemeen Nederlands (“neerlandese generale”), noto in precedenza con la dicitura Algemeen Beschaafd Nederlands, “neerlandese generale civilizzato”: la variante del neerlandese che alcuni considerano “neutra”, disciplinata, rigorosa, rispettosa e … [Lees meer...] overI logopedisti devono parlare correttamente? Il caso delle Fiandre
(Onbedoeld) ongeschikt of ongepast
‘Zuur wil glans, en roest zegt dat het alleen maar bijtend is.’ Reikhalzendheid en schrik strijden om voorrang als ik begrijp dat er in een peer reviewed tijdschrift nieuwe artikelen zijn verschenen over taal en inclusie. Mijn eerste reflex komt voort uit een drang alles te willen weten over wat me lief is. En het belang van dit thema staat buiten kijf. Wel heeft het … [Lees meer...] over(Onbedoeld) ongeschikt of ongepast
How humans learn language (and why other animals can’t)
Inaugural Lecture presented by professor Caroline Rowland, at the Radboud University, in Nijmegen, the Netherlands. September 29, 2022. To be found here. … [Lees meer...] overHow humans learn language (and why other animals can’t)
Welke talen gebruik jij?
Oproep aan docenten en studenten in het hoger en universitair onderwijs in Nederland en België van alle vakgebieden Help mee door een enquête over talen massaal in te vullen en studenten op te roepen massaal goede voorbeeld te volgen! Waar gaat het om? Een consortium van onderzoekers in Nederland en België heeft een enquête opgesteld over de talen die in … [Lees meer...] overWelke talen gebruik jij?
Een oud woord voor ‘donker’
Het wordt heden verondersteld dat Engels dun ‘bruingrijs’, voorheen ‘donker’, ontleend is aan het Keltisch, een taal waarvan vormen ooit in heel Brittannië gesproken werden. Er zijn echter aanwijzingen dat het wel degelijk een Germaans woord is, met vermoedelijke evenknieën in Nederlandse achternamen als Donders en Dunning. Gebruik in Engeland Het … [Lees meer...] overEen oud woord voor ‘donker’
Woordvorming is overal! Een vernieuwd hoofdstuk in de e-ANS
Vanuit mijn werk aan het Instituut voor de Nederlandse Taal ga ik even een kinderboekhandel binnen. Ik wil een verjaardagskaart kopen voor mijn nichtje. Een leuke kaart is al snel gevonden, ik heb zo een heel stapeltje, en ik maak nog even een fijne ronde door de winkel. Mijn oog valt op een titel met een woord dat ik nog niet ken: De avonturen van de dappere ridster. Wat leuk, … [Lees meer...] overWoordvorming is overal! Een vernieuwd hoofdstuk in de e-ANS
Genderneutrale sjwa na het fascisme
Giorgia Meloni, een politica die wel 'postfascistisch' genoemd wordt, is de nieuwe premier van Italië, en een van haar eerste daden was dat ze aankondigde niet als 'la presidente' te willen worden benoemd, met een vrouwelijk lidwoord la, maar als 'il presidente'. Het Italiaans telt traditioneel slechts twee grammaticale geslachten, en daarbij geldt de mannelijke vorm als … [Lees meer...] overGenderneutrale sjwa na het fascisme
Twee taalkundigen wachten samen op de trein
Zegt de een tegen de ander: toch een goede ingreep een paar jaar geleden, de wissel van “trein afgeschaft” naar “rijdt vandaag niet”. Klopt, zegt de ander. Het maakt het minder hard, het frustreert me minder. Het sluit ook mooi aan bij de steeds uitgebreidere verantwoording die de NMBS, ons Belgische spoorbedrijf, aandraagt bij vertragingen. We verzamelen wat we de laatste … [Lees meer...] overTwee taalkundigen wachten samen op de trein
Invloed Nederlands op Fries varieert
De Friese spreektaal heeft veel variatie, niet alleen wat de Friese dialecten, maar ook wat de invloed van het Nederlands betreft. De resultaten uit onderzoek van taalkundige Nika Stefan (Wrocław, Polen, 1985) bevestigen het wijdverbreide voorkomen van leenwoorden en leenconstructies in het gesproken Fries en het verschil met de Friese standaard, maar laten ook zien dat … [Lees meer...] overInvloed Nederlands op Fries varieert
Spreken Nederland en Vlaanderen dezelfde taal?
Dat er in het zogeheten Duitse taalgebied een felle discussie woedt over de vraag of met name Oostenrijk en Duitsland dezelfde taal spreken, en hoe we die taal dan moeten zien, met alle verschillen, dat weet de lezer van Neerlandistiek al sinds het verslag dat redacteur Eline Zenner schreef van een lezing van een Oostenrijkse taalkundige tijdens een recent congres. Het is een … [Lees meer...] overSpreken Nederland en Vlaanderen dezelfde taal?
Een spoedcursus dierentaal op de middelbare school
Op 16 en 17 mei was ik te gast op mijn oude middelbare school, het Peellandcollege in Deurne, om gastlessen Nederlands te geven aan alle 5 vwo-klassen. Nog nooit eerder had ik voor de klas gestaan. Ik was dan ook behoorlijk nerveus, maar ik was vastberaden om de leerlingen een kijkje te geven in de wondere wereld van de Neerlandistiek. Dierentaal? Mijn les begon ik … [Lees meer...] overEen spoedcursus dierentaal op de middelbare school
De r in de ontwikkeling des Nederlands
ijk als de verscheidenheid in uitspraak van onze r thans is, vroeger ging zij vooral met de tip van de tong. Die gewoonte heeft de nodige sporen achtergelaten in allerhande Nederlandse woorden. Hoe dan ook hebben weinig medeklinkers in de geschiedenis van onze taal zo op hun omgeving ingewerkt als de r. Een bonte verzameling Enkele jaren terug kon de … [Lees meer...] overDe r in de ontwikkeling des Nederlands
Dutch in Japan (1600-1900)
In this video Chris Joby describes the distinctive features of his book on Dutch in Japan (1600-1900) and provides details of the paperback edition, which will be published in November 2022 (price 49 euros) … [Lees meer...] overDutch in Japan (1600-1900)
Hoe sluit jij je kinderen uit?
1993. "Non, il ne faut pas dire son nom. S’il ne vient pas, elle sera deçue.” Uit m’n vel van frustratie sprong ik. Het was kristalhelder dat zich een gesprek voltrok waar ik niet van op de hoogte mocht zijn en dat dus per definitie interessant moest zijn. Het was even helder dat er met opzet een taal werd gehanteerd die ik niet beheerste om mij uit dat gesprek te houden. Hoe … [Lees meer...] overHoe sluit jij je kinderen uit?
Verschenen: Handboek taalkunde
Hoe zit taal in elkaar en hoe leren en gebruiken mensen taal? Het nieuwe Handboek taalkunde behandelt op een toegankelijke en overzichtelijke manier het fascinerende systeem achter taal. Het boek omvat alle leerdoelen over taalbeschouwing uit de kennisbasis voor toekomstige docenten Nederlands en biedt andere studenten een boeiende inleiding in de … [Lees meer...] overVerschenen: Handboek taalkunde
Nîet Jan van d’n bakker, maer oonzen Jan
Woordgeslacht in het Hellendoorns De afzonderlijke talen waarin het Indo-Europees zich in de loop der tijd heeft opgesplitst, laten een heel geschakeerd beeld zien van hun genussystemen. Veel van die talen verdelen hun nomina over twee of drie klassen: Twee klassenDrie klassenbezield en niet-bezieldmannelijk en vrouwelijkmannelijk, vrouwelijk en onzijdigniet-neutraal en … [Lees meer...] overNîet Jan van d’n bakker, maer oonzen Jan
Dat is me pas contextafhankelijk!
Twitter is een goudmijn. Neem nou dit epos van één zin in de onderstaande tweet. Ik zag het veldboeket in kwestie niet, maar de emotie en oprechtheid van @HeidiB1970 spatten alsnog door mijn beeldscherm heen. Drie dingen begreep ik niet. Wat bedoelt ze hier eigenlijk mee? Waarom voelt het zo oprecht? En wat is in hemelsnaam toch een veldboeket? Wat deze tweet onder andere … [Lees meer...] overDat is me pas contextafhankelijk!
Het Je ne sais quoi van de literatuur
Mislukte wetenschappelijke artikelen zijn soms ook interessant. Een voorbeeld lijkt me het artikel Relevance. Cognition, communication and...? van de Britse geleerde Tim Wharton. Dat het artikel mislukt is op het eerste gezicht geen wonder, want Wharton wil met een taalkundige theorie (Relevance Theory) het raadsel van de literatuur verklaren: hoe is het mogelijk dat zoiets … [Lees meer...] overHet Je ne sais quoi van de literatuur
Waarom de overheid niet ‘eindelijk doorzet’ met genderneutrale taal
Dat wat meer taalkunde op de middelbare school geen overbodige luxe zou zijn, bleek maar weer eens uit een artikel in NRC van vorige week. De schrijfster Sarah Meuleman balde er een vuist voor genderbewuste taal. En wat ze schreef was onzin. Het ging niet eens om Meulemans standpunt. Ze wil dat er beter na wordt gedacht over taal waarin beter wordt uitgedrukt hoe er over … [Lees meer...] overWaarom de overheid niet ‘eindelijk doorzet’ met genderneutrale taal
15 oktober 2022: Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis
KANTL, Koningstraat 18, Gent Alle lezingen zijn openbaar; men hoeft geen lid te zijn om ze bij te wonen. Programma 9:45 Ontvangst met koffie 10:00 – 10:15 Welkomstwoord (en AV) 10:15 – 11:00 Plenaire lezing (Afdeling Taalkunde) Dana Louagie (ULiège) Een blik op de grammatica van Australische Aboriginaltalen 11:00 – 12:30 Sectielezingen Taalkunde ⁎ … [Lees meer...] over15 oktober 2022: Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis
Gebruik nou toch eens modale partikels!
Laten we het nog eens over modale partikels hebben, die moeilijk te beschrijven en te begrijpen woordjes die van een lomp bevel een beleefde suggestie kunnen maken, zoals Ga zitten tegenover Ga maar zitten of van een onbeleefde vraag een beleefde Mag ik naar de WC?Mag ik misschien even naar de WC? of van een botte mededeling een uitspraak die ruimte suggereert … [Lees meer...] overGebruik nou toch eens modale partikels!
Grotere verkeershinder
Op weg tussen Gent en Aalter botsten we dit weekend op wegenwerken. Daar kwam naar goede gewoonte wel wat signalisatie(*) bij kijken: oranje wegmarkering hier, geel-wit knipperlichtje daar. Omdat ik het genoegen had passagier te zijn die dag, kon ik de pogingen om de weggebruiker de juiste kant uit te gidsen rustig in me opnemen. En zo viel mijn oog op een bord dat jaren terug … [Lees meer...] overGrotere verkeershinder
