Op dinsdagmiddag 24 februari 2015 organiseert de onderzoeksgroep GLIMS van de Universiteit Gent een informele workshop over variatie en verandering in datieve en ditransitieve constructies. Op het programma staan zes lezingen waarin sprekers van binnen en buiten de UGent hun work-in-progress presenteren op het gebied van taalvariatie en verandering in de ditransitieve en/of … [Lees meer...] overGLIMS workshop over ditransitieve constructies, Gent, 24 februari
taalkunde
Attenoje: Jiddisch ondergronds
Door Marc van Oostendorp Het Nederlandse Jiddisch, de taal van de Asjkenazische joden in Nederland, is volgens de meeste geleerden al aan het begin van de twintigste eeuw uitgestorven. Het assimilatiebeleid dat de Nederlandse regering in de negentiende eeuw had ingezet – Joden moesten ook op school en in de sjoel zoveel mogelijk Nederlands spreken, de Tenach moest in die … [Lees meer...] overAttenoje: Jiddisch ondergronds
Stageplaats op Meertens Instituut: Taal en getal
Taal en Getal is een deelproject van het NWO Horizon project Knowledge and Culture. In dit deelproject wordt onderzocht hoe het cognitieve getalssysteem wordt uitgedrukt in de verschillende talen van de wereld. Eén van de doelen van het project is het maken van een typologische database van de morfosyntaxis van telwoordsystemen.Recent onderzoek laat zien dat het aangeboren … [Lees meer...] overStageplaats op Meertens Instituut: Taal en getal
Beleefd zijn in de zeventiende en de achttiende eeuw
Door Marc van OostendorpIn 1664 schreef Maartje Jaspers een brief aan haar zeevarende echtgenoot Gerrit Ariaanse van den Broek waarin ze hem vertelde hoe ze hem miste. "Ick seer verlangh," schreef ze, "om van ul eens schrijvens te hebbe, want ick suent den drieden mei geen schrivens van ul gesien en hebt (...) o doet toch sooveel en schrift eens metten eerste soo … [Lees meer...] overBeleefd zijn in de zeventiende en de achttiende eeuw
Uit het leven van een taalliefhebber
Door Marc van Oostendorp Mijn video deze week beschrijft een van de vreugdes van de Nederlandse taalliefhebber. Hier kun je terecht voor een abonnement op Onze Taal. … [Lees meer...] overUit het leven van een taalliefhebber
Web: Dagwoord – een jaar lang aftellen
Het afscheid van Siemon Reker als hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de RUG wordt begeleid met een dagelijkse column over taal, meer in het bijzonder telkens over een woord. Half maart volgend jaar vindt dat afscheid plaats en in de aanloop daar naartoe wil Reker op werkdagen betrekkelijk lukraak een Gronings boek uit de kast pakken en op basis hiervan in een korte tekst … [Lees meer...] overWeb: Dagwoord – een jaar lang aftellen
Taalkundigen: nerds, ontdekkingsreizigers, bruggenbouwers en Noam Chomsky
Door Marc van Oostendorp Medici zijn in populaire films en boeken onveranderlijk helden of schurken. Ze redden de mensheid of toch op zijn minst het zielige kleine meisje, of ze leiden ons allen naar de ondergang of doen toch op zijn minst sadistische dingen met degene die toevallig in hun klauwen komt. Medicijnen zijn een heftig vak. En taalwetenschap? Omdat ik … [Lees meer...] overTaalkundigen: nerds, ontdekkingsreizigers, bruggenbouwers en Noam Chomsky
Een “oh ja”-momentje
Door Lucas SeurenVoorafgaand aan een feestje enkele jaren geleden had ik met wat vrienden een discussie over de actrice Jessica Alba. Waarom is me inmiddels ontschoten, maar we probeerden op dat moment met alle macht op haar naam te komen – je had nog niet standaard vijf smartphones en drie tablets binnen handbereik op het even op te zoeken. Na dertig minuten zwoegen schoot het … [Lees meer...] overEen “oh ja”-momentje
De logica van de kater
Door Marc van OostendorpAls Sam geen kater is, wat dan wel? Dat lijkt een makkelijke vraag: een poes, natuurlijk. Maar dat voor de hand liggende antwoord roept wel meteen allerlei vragen op. In de eerste plaats, zou je kunnen zeggen: als Sam geen kater is, kan hij of zij of het natuurlijk nog wel al het andere zijn (een danspas, een lichtmatroos, een potje pindakaas). En in de … [Lees meer...] overDe logica van de kater
Een woordenboek uit 1672
Ingezonden mededeling door Gerrit van Oord Op donderdagmiddag 20 februari 2015 om 17.30 uur wordt op het Koninklijk Nederlands Instituut te Rome de heruitgave van het eerste Italiaans-Nederlandse woordenboek gepresenteerd. De editie werd bezorgd door Vincenzo Lo Cascio.Het programma is als volgt. Na de begroeting door Francesco Azzarello (De Italiaanse Ambassadeur in Nederland) … [Lees meer...] overEen woordenboek uit 1672
Hoe Vlaams mag uw Nederlands zijn?
Door Jan UyttendaeleDe redactie van De Standaard gaf de opdracht aan twee medewerkers van de Taalunie om een lijst samen te stellen van Vlaamse varianten van het Nederlands waarover op de redactie soms onenigheid bestaat. De lijst bevat duizend woorden, gekozen uit de ruim vierduizend die in Van Dale als ‘Belgisch’ worden gemarkeerd, wordt gepubliceerd in boekvorm onder de wat … [Lees meer...] overHoe Vlaams mag uw Nederlands zijn?
Naar het schijnt
Wat we nog niet weten over het werkwoord (6)Door Marc van OostendorpAls twaalfjarige kwam ik als kind ooit verrukt terug van school. We hadden net de laatste les ontleden gehad. Ik zou, dacht ik, nu in staat moeten zijn om iedere willekeurige zin uit elkaar te trekken en weer op de juiste manier in elkaar te monteren. Ik nam een krant en begon bij het eerste artikel. Hoeveel … [Lees meer...] overNaar het schijnt
Wat was er eerder: de harde g of de zachte?
Door Marc van Oostendorp In deze video beantwoord ik vanuit het Beatrixpark in Amsterdam de vraag welke g er eerder was, de harde of de zachte. … [Lees meer...] overWat was er eerder: de harde g of de zachte?
Eindhovens is stoer – voor vwo’ers
Door Marc van Oostendorp Het dialect mag dan langzaam maar zeker uit Eindhoven verdwenen zijn, de zachte g blijft altijd bestaan. Dat blijkt in ieder geval uit een artikel van Max Wilting, Roeland van Hout en Jos Swanenberg in het nieuwe nummer van Taal en Tongval. Van Wilting en zijn collega's legden 259 scholieren in de regio Eindhoven een vragenlijst voor: vonden … [Lees meer...] overEindhovens is stoer – voor vwo’ers
‘Kral’ is een woord, ‘rkal’ zijn wat letters, zegt ons brein
Door Marc van OostendorpHoe zit ik in jullie hoofd? Waarschijnlijk in ieder geval voor een deel als een verzameling instructies aan je tong, en de spiertjes in je wangen en lippen: m-a-r-k. Dat blijkt uit allerlei onderzoek: wanneer je mensen woorden laat lezen, lichten er delen van de hersenen op die je gebruikt om je spieren onder controle te houden.Sommige taalkundigen en … [Lees meer...] over‘Kral’ is een woord, ‘rkal’ zijn wat letters, zegt ons brein
Verschenen: Syntax of Dutch. Verbs and Verb Phrases, Volume 1 &2
In februari 2015 verschijnen twee nieuwe delen van Syntax of Dutch, het zevendelige naslagwerk dat zich richt op één enkel kernaspect van de Nederlandse grammatica: de syntaxis (de leer van de zinsbouw en woordgroepen). Tot dusver verschenen vier delen. De eerste twee behandelen de zelfstandig naamwoorden en zelfstandignaamwoordgroepen, het derde deel behandelt de bijvoeglijk … [Lees meer...] overVerschenen: Syntax of Dutch. Verbs and Verb Phrases, Volume 1 &2
Waar komt kaas vandaan?
Door Peter Alexander Kerkhof Waar komt kaas vandaan? “Uit de kaasfabriek![1]” roept de één. “Nee joh, van de koe!” roept de ander. Natuurlijk hebben beiden gelijk. Kaas wordt, in fabrieken, van gestremde melk van grazende zoogdieren gemaakt. In Nederland gaat het dan vooral om kaas van koemelk. Rond de Middellandse Zee wordt dan weer veel geiten- en schapenkaas gegeten. De … [Lees meer...] overWaar komt kaas vandaan?
Addenda EWN: vuig
Door Michiel de Vaanvuigbn. ‘gemeen’Mnl. vudighe (mv.; Holland, ca. 1450), vuydich (1479) ‘lui, vadsig’, Nnl. vuyegh ‘lui’ (Anna Bijns, ca. 1540), vuygh (1618–23). De pejoratieve betekenissen ‘laf, minderwaardig, verachtelijk’ kunnen vanuit ‘lui’ en ‘ledig’ worden verklaard. De wegval van d heeft vuidig regelmatig in vuig veranderd. Tot 1700, zeer sporadisch daarna tot 1820, … [Lees meer...] overAddenda EWN: vuig
Pas verschenen: Taal en Tongval (Vol. 66, no. 1 & 2)
Er zijn twee nieuwe nummers verschenen van Taal & Tongval, wetenschappelijk tijdschrift over taalvariatie in Nederland en Vlaanderen. Dit zijn de eerste nummers van het tijdschrift die verschijnen via het online platform IngentaConnect. Wie geïnteresseerd is om bij nieuwe publicaties een bericht te ontvangen, kan zich aanmelden via … [Lees meer...] overPas verschenen: Taal en Tongval (Vol. 66, no. 1 & 2)
Zo voorkwam ik alles te begrijpen
Wat we nog niet weten over het werkwoord (5) Door Marc van Oostendorp Als ik beweer dat ik morgen zal komen, beweer ik morgen te komen. Zoveel is zeker: het lijdend voorwerp van de ene zin ('ik beweer') kan zelf weer een zin zijn met een persoonsvorm (zal in 'ik zal morgen komen') of zonder ('morgen te komen'). Het eigenaardige, zegt Hans Broekhuis in het … [Lees meer...] overZo voorkwam ik alles te begrijpen
CfP: Niederlandistisches Doktoranden- und Habilitanden-Kolloquium
Call for Papers Niederlandistisches Doktoranden- und Habilitanden-Kolloquium, Universität zu Köln, 6 & 7 oktober 2015 Op 6 en 7 oktober 2015 vindt het Doktoranden- und Habilitanden-Kolloquium van de Duitstalige Neerlandistiek aan de Universität zu Köln plaats. Het colloquium biedt universitaire neerlandici binnen het Duitse taalgebied de gelegenheid om hun onderzoek te … [Lees meer...] overCfP: Niederlandistisches Doktoranden- und Habilitanden-Kolloquium
Een taalspelletje uit de 15e eeuw
Door Bas JongenelenHet komt niet vaak voor dat er een nieuw Middeleeuws literatuurtje ontdekt wordt, maar soms duikt er ineens een gedicht, liedje of verhaal(fragment) uit vroeger tijden op. Tijdens zijn onderzoek naar de Franse kroniek BAV, Reg. lat. 752 (in de Vaticaanse bibliotheek) kwam historicus Hanno Wijsman een Middelnederlands gedichtje tegen. Zie foto. … [Lees meer...] overEen taalspelletje uit de 15e eeuw
Tolken zijn geen robots
Door Marc van OostendorpWie van huis vlucht door oorlog en ellende, en dan uiteindelijk terechtkomt in ons zompige moeras, krijgt uiteindelijk een plastic koffiebekertje in zijn hand gedrukt, en wordt voor een degelijk bureau gezet, waarachter een ambtenaar van de IND zit.En dan ontstaat er natuurlijk een taalprobleem: de ambtenaar mag alleen Nederlands spreken, en de … [Lees meer...] overTolken zijn geen robots
Buongiorno MRS!
Door Marc van OostendorpEen bespreking van Google Translate.Bekijk de video op YouTube … [Lees meer...] overBuongiorno MRS!
Bij de dood van een vrijwilliger
Hans Bakker, 1937-2015Door Marc van OostendorpFoto: Ziko van DijkEen paar jaar geleden werd ik af en toe door Hans geïnspireerd tot een stukje. Hij gaf als vrijwilliger Nederlandse les aan mensen die hier wonen en die de taal nog niet spraken. Dat deed hij niet uit de inmiddels steeds veel succesvollere gedachte dat die mensen zich nu eindelijk maar eens moesten aanpassen; maar … [Lees meer...] overBij de dood van een vrijwilliger