7 februari j.l. werd te Leuven, België het tweede deel gepresenteerd van de tweedelige kritische editie van de oudste Middelnederlandse vertaling, geredigeerd door de Hernse kartuizer Petrus Naghel (gest. 1395) die in 1357 deze vertaling voltooid zou hebben. Petrus maakte gebruik van een handschrift van de Legenda aurea dat zijn broer voor hem in Bourgondië gekocht zou hebben.

    De autograaf van Naghels vertaling is vermalen door de tand des tijds. Het oudste compleet overgeleverde handschrift dateert van omstreeks 1400 en wordt bewaard in de Koninklijke bibliotheek te Brussel onder signatuur 15140. Dit perkamenten handschrift is bijzonder zorgvuldig geschreven door één kopiist in een taal die niet veel afgeweken zal hebben van die van het origineel, en dat vervolgens werd gecollationeerd en gecorrigeerd. Er is een ouder papieren handschrift, dat kort na het verschijnen van de vertaling gemaakt zal zijn en dat nu bewaard wordt in Brugge, Sint Janshospitaal z.s. Helaas is dit merkwaardige handschrift onvolledig. Dan is er nog een derde handschrift, Stockholm, Kungliga biblioteket, A 159, dat ongeveer even oud is als het Brusselse handschrift en dat geschreven werd in het zuidwesten van Vlaanderen.

    Deze editie is gebaseerd op het Brusselse handschrift. Waar dit handschrift onjuist is, werd teruggegrepen op het Brugse en / of Stockholnse handschrift, waar de tekst onduidelijk is. wordt de brontekst geciteerd in de recente editie van Giovanni Paolo Maggioni. De editie bevat geen woordverklaring als het Middelnederlandsch Woordenboek online raadpleegbaar op de website van het INL te Leiden, dit woord kent.

    Dit tweede deel bevat de legenden 71 [Van sinte Urbane paus] tot en met 174 [Vander wiinghen der kerken], dat zijn de legenden in het boek worden samengevat als “De tijt der pelgrimagien”. Een pdf van het eerste katern, om een indruk te krijgen van hoe het boek eruit ziet, vindt u hier (een pdf van het omslag vindt u hier). Hierin kunt u een van mijn favoriete legenden vinden: Van sente Petronillen [72], die verhaalt over de dochter van de apostel Petrus. Had de apostel Petrus een dochter?, hoor ik u vragen. Ja! Gedurende de Middeleeuwen wel, en zij was nog heel mooi ook. Ga maar lezen, en als u het uit heeft, zult u begrijpen waarom de Gulden legende, die zowel door de Reformatie (de hele santenkraam) als door de Contrareformatie verketterd werden, uitgegeven moesten worden.

    Om meer dan één reden is er door de editeurs voor gekozen om eerst deel II met het leeuwendeel van de legenden te publiceren. Als alles volgens plan verloopt, zal in de loop van het volgend jaar het eerste deel verschijnen met daarin de legenden 1-70, de inleiding en een register op de eigennamen.