Leeslogboek december 2025
De afgelopen maanden begonnen verschillende mensen erover: performatief lezen, een term voor mensen die in het openbaar een papieren boek uit hun rugzakje halen en dan hun neus tussen de bladzijden duwen. De suggestie van de term performatief is natuurlijk dat ze dat doen op een manier van ‘kijk mij eens lezen!’ En de vervolgsuggestie is dat dit eigenlijk verkeerd is, dat je boeken in het grootste geheim leest.
Ik ben dol op performatief lezen. Ik zit iedere werkdag bijna drie uur in de trein, en ik moet me dan altijd verbijten als ik per se nog een paar mails moet beantwoorden. En hoewel ik ook van e-readers, tablets en telefoons lees, vind ik het ’t allerfijnst om dan een dik papieren boek tevoorschijn te halen, niet alleen omdat het uiteindelijk het lekkerste leest als je pagina’s zijn gezet en vormgegeven door mensen en niet door algoritmen, maar ook om te laten zien ‘kijk mij eens lezen!’
Trouwens, wat is een leeslogboek, zoals ik dat al een jaar voer, anders dan een manier om te laten zien ‘kijk mij eens lezen!’
Voor zover ik mijn binnenste kan peilen, gaat het me er zeker in de trein minder om dat mensen denken ‘kijk, nou eens, wat een beschaafde meneer, dat die een echt boek leest!’ Ik vind het ook heel fijn als ik andere mensen boeken zie lezen – rustgevend, vertrouwd. Van iemand die een boek leest valt geen onheil te wachten, en het ligt sowieso in de menselijke natuur om het prettig te vinden om mensen dingen doen die je zelf ook prettig vindt. Lezen is een lange eenzame tocht in het mensenleven, slechts af en toe zie je een andere lezer, iemand die verderop in het woud kennelijk ook aan zo’n tocht bezig is. Iemand die op zijn telefoon kijkt heeft dat effect niet, of in ieder geval niet op mij.
Zoals ook lijstjes van boeken die anderen gelezen hebben, me mateloos fascineren. Niet de ’top-3′ van het afgelopen jaar zoals die in december over ons zijn uitgestort, maar een lijst zoals de schrijver Bert Natter op zijn weblog plaatste, met alle boeken die hij gelezen heeft. De meeste heb ik niet gelezen, van vele heb ik tot mijn schande nooit gehoord, maar ik smul daarvan: Bert Natter die zich verkneukelt over het boek van Harry Mulisch dat voor hem ligt. En de belofte van al die boeken die ik ook nog zou kunnen lezen!
Het schijnt ook een pedagogisch instrument voor ouders te zijn: maak je kinderen vertrouwd met het feit dat je leest. Het is misschien te vroeg om te zeggen, maar ik geloof niet dat ik in deze missie geslaagd ben. Het beste werkt wat dat betreft in mijn praktijk vooral samen lezen. Maar je weet maar nooit, wie weet vraagt ooit een jonge vrouw zich af: wat mijn vader altijd aan het doen was, zou dat ook niet iets voor mij zijn?
De harde feiten
| Gelezen | Gekocht of gekregen (jarig!) | Nu aan het lezen |
| Lamyae Aharouay en Petra de Koning. Dick Schoof Peter Altena: H.A.M. Roelants 1827-1907 Abdelkader Benali: Gids in verwondering Elli Bleeker en Peter De Bruijn: Anne Frank, schrijfster Camille Bordas: Des inconnus à qui parler Anne Frank: Het Achterhuis Anastasia Gavrilovici: De kalmerkingsindustrie voor volwassenen Julia Ioffe: Motherland Guzel Jachina: Zulejka malfermas la okulojn Jhumpa Lahiri: Dove mi trovo Nicolien Mizee: Voor God en de sociale dienst Amélie Nothomb: Tant mieux Ester Naomi Perquin: Tot alles in beweging komt Veronica Repetti: Il giro del mondo in 80 lingue Eric de Rooij: Uit tallozen, jij Spomenka Štimec: Ombra sur interna pejzaĝo Barbara Stok: Wat is goed leven? Martin Stokhof: Wittgensteins betekenis Eli Urbanová: Nur tri kolorojn | Julie Brafman, Yann dans la nuit Jojanneke van den Berge, Uf Antonella Finucci, Scellerate Anastasia Gavrilovici, De kalmerkingsindustrie voor volwassenen Catherine Girard, In violentia veritas Kristien Hemmerechts, Van ver gekomen Kristien Hemmerechts, En altijd is het de vrouw Aya Koda, Stromen László Krasznohorkai, Baron Wenckheim keert terug Yannick Lahens, Passagères de nuit Jhumpa Lahiri, Dove mi trovo Rose Lamy, Ascendant beauf Hélène Lauren, Tambora Hirini Mako Mead, Mātaranga Māori Sara Marzullo, Prepararsi Ian McEwan, What we can know Ethan Mollick, Co-Intelligence Marente de Moor, De bandagist Amélie Nothomb, Tant mieux Marc van Oostendorp, Vowel quality and phonological projection Milena Palminteri, Come l’arancio amaro Veronica Repetti, Il giro di mondo in 80 lingue Josephine Rombouts, Vleugelslag Nadia Terranova, Quello che so di te Jante Wortel, Ik, de ander | Antjie Krog, Die binnerym van bloed |
Verwant ermee: knowledgemaxxing.
Ik zou het boek “Marc van Oostendorp, Vowel quality and phonological projection” van de tweede naar de eerste kolom verschuiven. Want wat je zelf schrijft, heb je ook gelezen, toch?
Verder herken ik me helemaal in wat je zegt over lezende mensen in de trein, op café, enzovoort. En als een collega mij een foto stuurt van iemand in de trein die mijn boek aan ’t lezen is, dan maakt me dat echt blij — en ik heb nog nooit gedacht dat iemand dat dan om “performatieve redenen” doet.
Maar ik heb het niet de afgelopen maand gelezen! Ik heb het uit een container gered. Medewerkers van de Letterenfaculteit in Nijmegen moesten de afgelopen maanden hun ‘overtollige boeken’ weggooien, want we zijn aan het verhuizen en mogen dan niet meer zoveel boeken hebben. Iemand vond mijn proefschrift kennelijk overtollig, maar ik niet!
En verder lijkt me het heel verstandig om Robeyns performatief te lezen, dat doet je status meteen enorm stijgen.
Wh*t the f*k
Ik had dat ook al ’s gehoord.
Het is ongelooflijk hoe sommigen ons digitalisering door de strot willen rammen. Zijn die nu allemaal omgekocht door big tech?
Heerlijk al die leeslijsten en leeslijstjes.
Verder vind ook ik het heel fijn om anderen een echt boek te zien lezen in tram, bus of trein.
Ik zat gisteren naast een jonge vrouw die tegelijk een of andere serie op haar laptop keek en haar mobiele telefoon bediende. Hoe doet een mens dat ? Maar lezen was er niet bij. Gelukkig was het in een stiltecoupé en kon ik rustig mijn echte boek lezen.
Truus Pinkster
Ik heb hier even over zitten broeden. Ik had nog nooit van “performatief lezen” gehoord, al kan ik, nu ik de term zie, de vervolgsuggestie “dat dit eigenlijk verkeerd is” wel plaatsen in het militant anti-intellectuele Nederlandje.
Maar ik herken er ook iets positiefs in: een mensbeeld. In dat mensbeeld is elke handeling blijkbaar gericht op anderen. Dat kun je negatief duiden, alsof alles theater is, maar ook positief, als menselijke betrokkenheid.
De mens is in dit mensbeeld niet het hyperindividuele individu, zoals de liberalen voorstaan (“there is no society”), maar een knooppunt van relaties (zoals de socioloog Anthony Giddens het typeert). Zo aan het begin van het jaar vind ik dat een hoopgevende gedachte.
Volgens mij is dat “hyperindividuele individu, zoals de liberalen voorstaan (“there is no society”), ” een idee dat bij extremistische liberalen bestaat. Als ik het goed voorheb, heeft Alexander Hume nooit gesteld dat er geen maatschappij bestaat, zelfs integendeel.
Het lijkt er sterk op dat het liberalisme tenonder gaat aan het feit dat veel liberale ideeën vervormd zijn tot onbegrepen slogans.
…dat komt door knooppunten van relaties, die soms onontwarbaar zijn en simpel. Het beeld van een lezende vrouw op een groene heuvel, in de schaduw van een olijfboom, met op de achtergrond een swarovski zee, met af en toe het kwelen van vogels, was een mooi begin van het nieuwe jaar. Dagen later zag ik haar weer. Deze keer zat ze tussen de breed uitgegespreide boomwortels van een acacia. Ik wilde haar graag ontmoeten en haar nieuwjaar wensen.
Ik vertel mijn zoon altijd mijn gedachten over wat ik lees en ik lees veel, doch niet zoveel als hierboven in een maand. Hij vindt dat interessant genoeg om gedwee te luisteren. Hij is nieuwsgierig en heeft dit jaar een stuk of 10 boeken gelezen wat ik heel fijn vindt voor een 14 jarige. Mijn dochter van 11 leest minder, zij is ook niet geinteresseerd in mijn gedachten over boeken. Ik blijf echter boeken voor haar meenemen van de bieb. Die liggen dan performatief genegeerd op tafel. Ik wijs haar er ook niet op. Maar ik vind het toch fijn dat ze er liggen, ondanks dat ze er niet in bladert. Ik houd ook van die lijstjes. Het is fijn om er altijd weer achter te komen dat er altijd onvoldoende tijd is en dat tijd kostbaar is, en de keuze van je boek dus ook.