De juf voelde zich een beetje naar toen ik vroeg waarom ze het had over 'de Chinese letter', maar ik was alleen maar nieuwsgierig. "Eigenlijk moeten we het tegenwoordig de zing-letter noemen", zei ze. Want 'Chinese letter' is mogelijk beledigend als naam voor de klank die we schrijven met ng. Het is een beetje lastig in te zien waarom het iemand zou beledigen als je een … [Lees meer...] overDe Chinese letter
Het lot van de vagetariër
De woordbouw is het kraakpand van de taalkunde. Regels die elders lijken te gelden gaan er hoegenaamd niet op. Waar syntactische regels soms vreselijk ingewikkeld kunnen zijn maar toch altijd regels blijven, waar de klankvorm in een systeem te vatten is, daar doen mensen op het oog maar wat als ze nieuwe woorden vormen. Natuurlijk, er zijn allerlei keurige manieren om … [Lees meer...] overHet lot van de vagetariër
Vooral hooge bergen kunnen mij er zoo stom uitzien
Nescio. Leven en werk van J.H.F. Grönloh van Liene Frerichs is een ideale schrijversbiografie. Niet alleen draait het grotendeels om Nescio als schrijver in plaats van om Grönloh de mens, maar vooral komt de auteur zelf heel veel aan het woord. 655 pagina's telt het boek, dat is zeker meer dan het verzamelde werk, en ik schat dat zo'n 100 pagina's tekst van Grönloh zelf … [Lees meer...] overVooral hooge bergen kunnen mij er zoo stom uitzien
Het geweldloos schrijverschap van Cornelis Verhoeven
Vrijdag was het twintig jaar geleden dat de schrijver en denker Cornelis Verhoeven (1928-2001), veel te jong, overleed. Hij liet een groot oeuvre na waarvan lange tijd weinig in de handel is geweest. Gelukkig brengt de Eindhovense uitgeverij Damon nu weer het een en ander uit. Ik hoop dat daar ook De mythe van het schrijverschap bij zal horen, het boekje dat Verhoeven liet … [Lees meer...] overHet geweldloos schrijverschap van Cornelis Verhoeven
De betekenis van emoji 😍
Ik ben zo'n oud mannetje, toen ik begon met bloggen bestonden emoji nog niet, en inmiddels is er al een kleine industrie van taalkundig onderzoek naar wat die dingen eigenlijk betekenen. Vorige week verscheen een heel inzichtrijk nieuw artikel op internet dat vooral gaat over de populairste van alle emoji: die met gezichtjes. Wat betekenen die dingen? Ze geven commentaar op … [Lees meer...] overDe betekenis van emoji 😍
Honderd doorkijkjes naar de dichtkunst
We hebben nog maar één vijftigste van het huidige millennium achter de rug en reeds heeft het Gentse PoëzieCentrum drie bundels gewijd aan de poëzie van dit glorieuze tijdperk: na Dichters van het nieuwe millennium (2016) en Bundels van het nieuwe millennium (2018) (die besprak ik hier en hier) is er nu Gedichten van het nieuwe millennium, onder redactie van Jeroen Dera en Carl … [Lees meer...] overHonderd doorkijkjes naar de dichtkunst
Wat is waarheid in een wereld in woorden?
Op school hadden we vroeger een lesmethode voor het literatuuronderwijs die Een wereld in woorden heette – een schrijver bouwde een wereld op door woorden te gebruiken. Maar wat is dat voor wereld? Wat is er precies waar in een wereld die iemand maakt door erover te vertellen en wat niet? Kan dat eigenlijk wel, een 'wereld' maken in woorden? Je zou om te beginnen kunnen … [Lees meer...] overWat is waarheid in een wereld in woorden?
Klinkers klinken en medeklinkers klinken mee
Taalbeschouwing voor groep 4 Praten doe je door je mond open te doen en dan weer dicht. Als je mond open is, zeg je een klinker. Als je mond dicht is of bijna dicht zeg je een medeklinker. Aa is bijvoorbeeld een klinker. Je mond staat wijd open. Probeer maar. Maar ook als je bijvoorbeeld een oe zegt of een ee is je mond open. Hij is iets minder wijd open … [Lees meer...] overKlinkers klinken en medeklinkers klinken mee
Rilke als dode leraar
Ik lees graag boeken van lezers, en het liefst van al lees ik boeken van lezers die heel anders lezen dan ik. Jan Oegema is zo iemand, zijn manier van lezen is zo ongeveer tegenovergesteld aan die van mij: op zoek naar wijsheid, naar mystiek, naar het onzegbare, Dat zijn allemaal dingen waarnaar ik zelf soms vergeet te zoeken en die ik dus niet zie in zo'n tekst. Daarvoor is … [Lees meer...] overRilke als dode leraar
Tprieel van Troyen van Segher Diengotgaf
Geschiedenis van het Nederlands in 100 literaire werken (7) Tprieel van Troyen van Segher Diengotgaf, een Brabants auteur uit de dertiende eeuw, is een zogeheten hoofse roman, die waarschijnlijk bedoeld was voor een deel van de adel dat zich in de opkomende steden gevestigd had. We kennen de tekst omdat Jacob van Maerlant hem integraal citeert in zijn Historie van Troje. … [Lees meer...] overTprieel van Troyen van Segher Diengotgaf
Nu was de kamer leeg
Wat betekent nu? Het lijkt op het eerste gezicht altijd te verwijzen naar de tijd wanneer je spreekt, zeggen de taalkundigen Una Stojić en Daniel Altshuler in een nieuw artikel. Vergelijk maar eens de volgende twee zinnen: Met de eerste zin zeg ik dat ik de mededeling hoorde 'er komt een aardbeving'. Wanneer die aardbeving er precies was of zou zijn, blijft in het midden. … [Lees meer...] overNu was de kamer leeg
Woke heeft het weer gedaan
Stella Bergsma is een schrijfster, kunstenares en twitster die zich niet snel boos maakt om iemands taalgebruik. Maar dan moet je niet over woke beginnen, althans, je mag wel over woke beginnen, maar dan moet je het volgens haar correct gebruiken. Namelijk als een bijvoeglijk naamwoord ('een woke persoon', 'zij zijn erg woke') en niet als een zelfstandig naamwoord ('woke zit … [Lees meer...] overWoke heeft het weer gedaan
Taalkunde voor letterkundigen
"Een gedicht begrijpen is een soort reverse engineering", zegt de Amerikaanse letterkundige Michael K. Ferber in zijn nieuwe boek Poetry and Language. Je haalt het uit elkaar en probeert het weer in elkaar te zetten. Daarvoor is kennis en techniek nodig, en met zijn boek wil Ferber een vaak verwaarloosd aspect van die kennis en techniek bijbrengen: de taalkundige. Wat hééft een … [Lees meer...] overTaalkunde voor letterkundigen
Berg-Hollanders in Japan!
Het minteken werd in de negentiende-eeuwse Japan nog wel het ahuterekkingusu kigo genoemd, het 'aftrekkings'-teken, maar tegenwoordig heet het 'mainasu-kigo', het 'minus'-teken. Waar eeuwenlang het Nederlands in Japan dé toegang had geboden tot westerse wetenschap, wordt de taal tegenwoordig nog hooguit geleerd door een handjevol specialisten. De Britse neerlandicus … [Lees meer...] overBerg-Hollanders in Japan!
Minneliederen van Henric van Veldeke
Geschiedenis van het Nederlands in 100 literaire werken (6) De eerste Nederlandstalige dichter die we bij naam kennen is Heinric van Veldeke, ergens rond het midden van de twaalfde eeuw geboren in Hasselt in Belgisch-Limburg of eigenlijk een gehucht in de buurt van Hasselt dat (dus) Veldeke heette. Het is eigenlijk een beetje zonderling om hem Nederlandstalig te noemen. Je … [Lees meer...] overMinneliederen van Henric van Veldeke
Ze zag volgens zichzelf niemand naast zich
Het fascinerendst van de wetenschap zijn toch eigenlijk de puzzels. Zelfs betrekkelijk eenvoudige zaken worden niet begrepen. Waarom zeg je in de volgende zinnen in het Nederlands niet zichzelf maar zich? Ze keek voor zich.Ze zag een slang naast zich.Ze hoorde iemand achter zich. Hans Broekhuis bespreekt de zinnen in een uitgebreid nieuw artikel dat hij wijdde aan het … [Lees meer...] overZe zag volgens zichzelf niemand naast zich
we hebben al genoeg van jullie
Pronomina in de Nederlandse lyriek (17) In de debuutbundel doe het toch maar van spoken-wordartieste Babs Gons staat een gedicht dat gaat over jullie. Het is een beetje lang om helemaal te citeren, het gedicht beslaat twee pagina's, maar hier zijn vier representatieve strofes van 'zou je woensdag zwart willen zijn?' hallowij willen je uitnodigenop ons podium als … [Lees meer...] overwe hebben al genoeg van jullie
37, Canal du Laurier
In een interessante lezing vertelde Philippe Noble onlangs waarom hij Max Havelaar voor de tweede keer in zijn eigen leven, en voor de zoveelste keer in de geschiedenis van het Frans had vertaald, en wat voor keuzes hij daarbij had gemaakt. Waarom hij er bijvoorbeeld de eerste keer voor had gekozen om te spreken over Droogstoppel, Last & Co en Sjaalman, maar het in zijn … [Lees meer...] over37, Canal du Laurier
Andere vragen over Maarten van Rossem
Een alternatief vwo-eindexamen Nederlands 2021 - Teksten bij het examen- Vragen bij het oorspronkelijke examen- Correctievoorschrift bij het oorspronkelijke examen- Onze alternatieve vragen en antwoorden Het centraal eindexamen Nederlands vwo wordt de komende jaren herzien omdat het in zijn huidige vorm al geruime tijd kritiek oogst. Die kritiek betreft onder andere de … [Lees meer...] overAndere vragen over Maarten van Rossem
Taalkunde in het wiskunde-examen
Vanmiddag vindt het centraal examen Nederlands voor vwo plaats, en we weten allemaal wat de kans is dat daarin een taalkundig artikel aan bod komt: 1 – 0.9999... Gelukkig was er eerder deze week al het eindexamen Wiskunde A, want daarin ging het wél over taal. Althans, één van de vragen verwees naar een onderzoek uit 2013 over het gebruik van ronde getallen door links- en … [Lees meer...] overTaalkunde in het wiskunde-examen
Ontheemd slijt ik mijn trieste levensjaren
Natuurlijk horen vertalingen in een taal ook tot de literatuur van die taal. Jean-Pierre Rawie laat dat overtuigend zien in zijn gecombineerde dicht- en essaybundel Een luchtbel in een vluchtige rivier, waarin hij een ruime selectie opneemt van de poëzievertalingen die hij in de afgelopen decennia heeft gemaakt. Het gaat om gedichten die hij waardeert en die in Nederland niet … [Lees meer...] overOntheemd slijt ik mijn trieste levensjaren
Weg met hij, leve zij
In de discussie over persoonlijk voornaamwoorden zijn er twee partijen: de een vindt dat alles bij het oude moet blijven, er zijn twee persoonlijk voornaamwoorden voor de derde persoon enkelvoud, hij en zij en dat moet altijd zo blijven. De andere groep vindt dat de verzameling voornaamwoorden moet worden uitgebreid met bijvoorbeeld hen of die, om niet-binaire mensen mee aan te … [Lees meer...] overWeg met hij, leve zij
Het ware academische leven
In haar voorwoord tot de bundel Campus Fictions. Literary and Intermedial Constructions of the University World merkt Caroline Pauwels, rector van de Vrije Universiteit Brussel, op dat er waarschijnlijk weinig beroepsgroepen zijn waarover zoveel romans worden geschreven als academici. De bundel met geleerde beschouwingen over campus novels van over de hele wereld, of, nou ja … [Lees meer...] overHet ware academische leven
Het raadsel van pief-poef-paf
Er is de laatste tijd het een en ander te doen rondom pief-paf-poef. Eind maart meldde Ewoud Sanders in NRC dat hij een zeer oude vindplaats had gevonden voor de uitdrukking: een boekje uit 1721 waarin een 'vechtnar' de uitdrukking tot twee keer bezigt, terwijl hij een oud vrouwtje molesteert. Afgelopen vrijdag maakten Roeland Cortois en Miet Ooms ons op Neerlandistiek … [Lees meer...] overHet raadsel van pief-poef-paf
Ysengrimus
Geschiedenis van het Nederlands in 100 literaire werken (5) Een eeuw vóór Vanden Vos Reynaerde werd geschreven, verscheen rond 1148 in Gent de Ysengrimus, met verhalen in het Latijn over hoe de vos Reinaert de wolf Isengrim te slim af is. Deze vroege versie van het verhaal, geschreven door iemand die zich Magister Nivardus noemde, is vooral een satire op de corruptie van … [Lees meer...] overYsengrimus
