Welke methodes gebruiken leraren Nederlands in het voortgezet onderwijs, hoe gebruiken ze deze methodes en wat waarderen ze aan die methodes – en wat niet? We beschrijven resultaten uit een peiling onder leraren. Er zijn maar weinig plekken waar Nederlandse leraren ervaringen kunnen delen met collega’s over de methodes die ze gebruiken. Het is daarom heel mooi … [Lees meer...] overHoe kijken leraren Nederlands aan tegen de methodes Nederlands?
Artikel
Joops waarzeggerij
Joop van der Horst, emeritus-professor, neerlandicus en historisch taalkundige, is een van die academici over wie je al gehoord had nog lang voor je een eerste teen in z’n aula zette. Een meer ervaren medestudent had je op de gang al gewaarschuwd voor de legendarische en mysterieuze zevende vraag op het examen, waar je zelf hypotheses moest gaan vormen over een door Joop … [Lees meer...] overJoops waarzeggerij
Hoe we klanken maken
Hoe maken we klanken? Hoe zeggen we een woord als kat? Misschien wel de eenvoudigste gedachte, en een gedachte die zeker tot het begin van deze eeuw ook de beste taalkundige papieren had, is ongeveer: eerst zeg je een K, dan zeg je een A en tot slot zeg je een T. Dat impliceert dat je ergens in je geheugen hebt opgeslagen hoe je indviduele medeklinkers en klinkers zegt. … [Lees meer...] overHoe we klanken maken
De reis van een middeleeuws handschrift
De collectie van de KB groeit wekelijks met 10 meter boeken (achter elkaar gezet). In deze videoserie laten we je zien welke reis een boek - in dit geval een middeleeuws handschrift - aflegt in onze organisatie. In totaal doorloopt het boek 6 stappen: de binnenkomst, de quarantaine, het restaureren, het fotograferen, het bewaren en tenslotte het raadplegen in de leeszaal. Wil … [Lees meer...] overDe reis van een middeleeuws handschrift
Is niet alles klimaatfictie?
Slechts vier jaar geleden concludeerde Jan Willem Anker in Trouw dat de Nederlandse literatuur volslagen irrelevant is, wanneer zij bezien wordt vanuit een klimatologisch perspectief. Sindsdien is er veel veranderd, en kunnen we haast spreken van een stortvloed aan Nederlandstalige klimaatromans. In navolging van de Engelstalige literatuur, waar de term klimaatfictie al jaren … [Lees meer...] overIs niet alles klimaatfictie?
Martinus Nijhoff, De moeder de vrouw
De moeder de vrouw De brug was af. Iedereen erheen. Ik ook.’t Was een echte brug, dat zag ik zo.Hij liep van hier naar de overkantIk vergewiste me ervan, liggend in het grasKauwend op een strootje en drinkendAan mijn thee. Ik was leeg en tevreden -Toen hoorde ik wat. Het was een stem(Ik vergat te zeggen dat dit Zaltbommel is) Het was een vrouw. (Die stem.) De stemDie ik … [Lees meer...] overMartinus Nijhoff, De moeder de vrouw
Waarom is ‘☮’ makkelijker te onthouden dan ‘peace’?
Hoe gaat het menselijk brein om met symbolen, zoals € of ☮? Daarover blijkt nog maar bijzonder weinig bekend te zijn, maar een nieuw artikel in het tijdschrift Cognition werpt in ieder geval enig licht op de zaak: deze symbolen blijken gemakkelijker te onthouden te zijn dan woorden. In een zorgvuldig ontworpen verzameling experimenten lieten de onderzoekers mensen … [Lees meer...] overWaarom is ‘☮’ makkelijker te onthouden dan ‘peace’?
Natuurlijk zijn de problemen van de Taalunie niet opgelost; ze beginnen pas!
Pleidooi voor rust en sereniteit Het stuk van Marc van Oostendorp Zijn de problemen van de Taalunie nu opgelost? wekt om meer dan één reden verbazing. Van Oostendorp hekelt daarin de bekendmaking van het vertrek van Algemeen Secretaris Kris Van de Poel door De Groene Amsterdammer (DGA) en het recente optreden van DGA-journalist Daan Stoop in het programma De Taalstaat. Van … [Lees meer...] overNatuurlijk zijn de problemen van de Taalunie niet opgelost; ze beginnen pas!
‘Waarom heb je het niet gewoon verteld?’
Over angst, schaamte en (on)geluk in recente Nederlandse jeugdromans over homoseksualiteit (Afbeelding via DALL-E.) Leraar Nederlands en vakdidacticus Marie-José Klaver onderzoekt de angst voor afwijzing en de haperende lichamen waarmee de homoseksuele hoofdpersonen in nieuwe Nederlandse jeugd- en adolescentenliteratuur (2019-2022) kampen. Ze probeert te verklaren … [Lees meer...] over‘Waarom heb je het niet gewoon verteld?’
Gestand doen
Soms zie je een ouder stukje Nederlands spartelen in een drang om zich te handhaven tegen de taalveranderende stroom in. De uitdrukking (die lastige uitdrukking die hier terloops al eens langs kwam) met iets gestand doen is er een voorbeeld van. Voor we kijken naar de praktijk, eerst de constructie zelf – afpellen heet het tegenwoordig. Iets gestand doen bestaat in … [Lees meer...] overGestand doen
Succesvolle nieuwkomers
Voornamendrift 106 Top-20 van nieuwe vrouwennamen in Nederland, per decennium tot 2017 (met totaal aantal naamgevingen tot 2023 voor de topnaam). Kansrijk Nederlandse innovaties (in naam en spelling) zijn gemarkeerd. Er zijn ouders die hun kind een bijzondere voornaam willen geven. Ze bedenken zelf een naam, introduceren een buitenlandse naam (of nemen die als migrant … [Lees meer...] overSuccesvolle nieuwkomers
17 juni 2023: Een middag over Gerrit Kouwenaar
Komende zaterdagmiddag praat ik in het Poëziecentrum Nederland over de dichter Gerrit Kouwenaar, met Wiel Kusters (biograaf van de jonge schrijver) en Wim van Til (vriend en gelegenheidschauffeur van de dichter en directeur van het Poëziecentrum Nederland). Vanaf 14:00 uur, Mariënburg 29, Nijmegen. Aanleiding is het verschijnen van 'Morgen wordt het voor iedereen maandag. De … [Lees meer...] over17 juni 2023: Een middag over Gerrit Kouwenaar
De ergste belediging bij de Germanen
Het kon u wettelijk de kop kosten in delen van de Germaanse wereld: een ander man erg noemen. Het wilde zeggen dat hij laf en verwijfd ware. Of in de eerdere betekenis van dit ooit uiterst beladen woord: als een vrouw ontvankelijk voor mannen. Terug in eigen taal Tegenwoordig betekent Nederlands erg zoveel als ‘ernstig, zeer onaangenaam, bedenkelijk’, … [Lees meer...] overDe ergste belediging bij de Germanen
Zijn de problemen van de Taalunie nu opgelost?
Een vrolijke week was het niet, de afgelopen week, in de wereld van de Nederlandse taal. Kris Van de Poel vertrok onverhoeds als Algemeen Secretaris van de Nederlandse Taalunie, en wat aan die beslissing ook vooraf is gegaan (we weten dat niet): dat is een persoonlijke nederlaag en een tragedie. Het betekent bovendien dat de organisatie van het Algemeen Secretariaat en de … [Lees meer...] overZijn de problemen van de Taalunie nu opgelost?
‘Die historie van Jason’ : capittel [7]
© British Library Board, Ms. BL add. 10290, fol. 106v Die historie van Jason, Kritische editie van het unieke handschrift Londen BL add. 10290 in combinatie met de Franse brontekst van de vertaler: een anonieme druk [Brugge, ca. 1476 ?] bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve capittel [7] Hoe Jason van Olifernen sciet weemoedich, ende hoe Mirro hem volchde. … [Lees meer...] over‘Die historie van Jason’ : capittel [7]
Langs elkaar heen
Tien jaar geleden overleed essayist, dichter en literatuurwetenschapper Hans Groenewegen. Stel dat het hier net als in de film is, waar dode mensen eventjes overkomen om wat zaken door te nemen, wat zou ik dan aan Groenewegen, na hem te hebben gefeliciteerd met het kampioenschap van Feyenoord, kunnen vragen over het tussenliggende literaire decennium? Ik begin met het … [Lees meer...] overLangs elkaar heen
De leugen van de literatuur
Over Gemis van Manon Uphoff 'Aan de wand van mijn werkkamer gespijkerd': dat is de titel van aantekeningen die Manon Uphoff publiceerde in Optimistische woede, een bundel van het schrijverscollectief Fixdit, dat zij mede oprichtte en dat streeft naar meer diversiteit in de letteren. En spijkeren is precies waar ik het hier over wil hebben. Ik wil kijken in de … [Lees meer...] overDe leugen van de literatuur
De gevaren van AI
Het is duidelijk dat de huidige periode de geschiedenis, behalve als het tijdperk van Vladimir Poetin, en de zoveelste stap in de opwarming van de aarde, de geschiedenis zal ingaan als de tijd van de kunstmatige intelligentie. Dat blijkt onder andere uit de waarschuwingen die ons om de oren vliegen over de gevaren van die kunstmatige intelligentie. Het zijn niet de minsten … [Lees meer...] overDe gevaren van AI
‘Die historie van Jason’ : capittel [6]
© British Library Board, Ms. BL add. 10290, fol. 106v Die historie van Jason, Kritische editie van het unieke handschrift Londen BL add. 10290 in combinatie met de Franse brontekst van de vertaler: een anonieme druk [Brugge, ca. 1476 ?] bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve capittel [6] Hoe Jason mit die vander stat theer vanden Slaven verwan ende den coninc doot … [Lees meer...] over‘Die historie van Jason’ : capittel [6]
Niet Picasso zelf
Op 6 juni 2023 overleed de Franse kunstschilderes Françoise Gilot op 101-jarige leeftijd. De dag erop publiceerde de Volkskrant een artikel over haar (Françoise Gilot (1921-2023) kwam los van Picasso en zocht haar eigen weg in de kunst (volkskrant.nl)). De bijdrage wordt geopend met de volgende zin. Voor de lezer die weet dat Picasso’s leven bestond uit een groot aantal … [Lees meer...] overNiet Picasso zelf
Versterk de democratie, begin bij je leesstrategie
Soms zijn twee schijnbaar verschillende statistieken achter de cijfers innig met elkaar verstrengeld. Recent hadden we weer prijs. Op 12 mei verschenen in Vlaanderen de resultaten van de peiling een jaar voor de verkiezingen, die aangeven dat de extreemrechtse partij Vlaams Belang bijna een kwart van de kiezers weet te bekoren. Vier dagen later verscheen een rapport dat … [Lees meer...] overVersterk de democratie, begin bij je leesstrategie
Hagunnan
Omdat ik deze week de Canon van de Nederlandse poëzie van Paul Claes las, dacht ik aan het woord hagunnan. Op nummer 1 in die canon staat natuurlijk: quid expectamus nunchabent omnes volucres nidos inceptos nisi ego et tuhebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thuwat unbidan we nu Het is een van de meest besproken gedichten uit het Nederlands, en over … [Lees meer...] overHagunnan
Nogmaals Reynaerts biecht
Hoewel de biecht van Reynaert aan Grimbeert al eerder in deze serie ter sprake is gekomen, wil ik er ook iets over kwijt. Grimbeert is het derde dier dat Reynaert uit diens vossenhol komt halen om voor het hof te verschijnen. Reynaert gaat met hem mee. Tijdens de tocht besluit Reynaert om te biechten. Grimbeert, nu hoert haerwaertEnde vandet mi gheraden.Siet, ic comme hu te … [Lees meer...] overNogmaals Reynaerts biecht
De route van “hel en verdoemenis” door de Plenaire Zaal
Klein stukje over een literaire stijlfiguur en dan snel naar de taal in de Tweede Kamer? In zijn Sachwörterbuch der Literatur schrijft Gero von Wilpert (Stuttgart 1969:322) dat een Hendiadyoin – bij ons vaker hendiadys genoemd – een retorische figuur is die in de Oudheid en in de Barok erg geliefd was. Twee woorden met dezelfde betekenis konden … [Lees meer...] overDe route van “hel en verdoemenis” door de Plenaire Zaal
J.C. Bloem, De Dapperstraat
De Dapperstraat De Natuur? Haha. Daar lach ik omEn ook om die dwazen die ervoor vallenHet hele land is immers al gecultiveerd?En anders staat er wel een bordje met Verboden Toegang. Geef mij maar asfaltEn de troostelooze wallekant op een regendagWaarom zou je een open plek gaan zoekenOm naar de lucht te kijken? Je hebt toch tv? Alles is veel voor wie niet veel … [Lees meer...] overJ.C. Bloem, De Dapperstraat
