Waarom Rozalie Hirs beluisteren? De Nederlandse dichter voor lezers met oren is Rozalie Hirs. Je kon altijd al horen aan haar werk dat ze een componist is, iemand die gewend is om te luisteren naar de wereld en naar de taal. Voor veel mensen en zelfs voor veel dichters lijkt poëzie voor de eerste plaats te bestaan uit letters op papier, maar niet voor Hirs. In haar nieuwe … [Lees meer...] overaɪ ɔː ɪ iː aɪ
Artikel
Contaminaties: ik heb daar bang van
Wie dagelijks deel uitmaakt van het Vlaamse universiteitsleven, als student of lesgever, heeft wellicht al eens gehoord van de Confessionspagina's op Facebook. Er is een pagina voor elke universiteit waar studenten hun gekste en gênantste belevenissen posten, en soms ook hun frustraties, al dan niet over proffen, andere studenten of de universiteit zelf. Onlangs kwam ik ook nog … [Lees meer...] overContaminaties: ik heb daar bang van
Het échte probleem van de Taalunie
De problemen rond de Taalunie hebben nu ook de Interparlementaire Commissie (IPC) bereikt. Dat is het beraad van Nederlandse en Vlaamse parlementariërs die samen de ministers moeten controleren die de leiding voeren over de Taalunie. De Algemeen Secretaris – de hoogste ambtenaar – daarvan is onlangs vertrokken na signalen over onvrede op de werkvloer. Afgelopen maandag kwam … [Lees meer...] overHet échte probleem van de Taalunie
Komaan dan. Laat het derven thans beginnen.
Piet Gerbrandy, Niets dan dit De tekst achterop noemt dit dichtwerk een 'variant op het aloude leerdicht'. De variatie bestaat er waarschijnlijk in dat dit gedicht niet gericht is tot 'een bepaald persoon in het gedicht die wordt onderwezen en die als model fungeert voor de lezer' (aldus Wikipedia over het 'echte' leerdicht), maar dat hier een ik-figuur aan het woord … [Lees meer...] overKomaan dan. Laat het derven thans beginnen.
Verwondering gaat vooraf aan verklaring
In zijn reactie op Marc van Oostendorps bijdrage De wiskundige structuur van de zin ontrafeld heeft Berthold van Maris natuurlijk groot gelijk dat we lang voor Chomsky al bekend waren met zinsdelen. Dat is nooit enig punt van discussie geweest. Zinsdelen zaten altijd al in het basisschoolpakket. Toch heeft dit pakket nooit geleid tot de cognitieve revolutie van halverwege … [Lees meer...] overVerwondering gaat vooraf aan verklaring
Uit de loopgraven: Chat-GPT in de klas
Als aankomend docent Nederlands die in september op de UvA begint aan zijn master eerstegraads had ik het genoegen deze week een hele dag achterin de klas van mijn stagebegeleider te mogen zitten om alvast te wennen. Het werd een mooie mix van bovenbouw HAVO- en VWO-klassen vlak voor de laatste toetsperiode. En ik viel op meer gebieden met mijn neus in de boter. 4 HAVO had … [Lees meer...] overUit de loopgraven: Chat-GPT in de klas
Laat het Nederlands bloeien
Inspirerende leraren, uitdagende methoden, nieuw onderzoek in de klas. Het gaat goed met het schoolvak en de studie Nederlands. Een volgende stap is de terugkeer van het opstel. Neem de creatieve intelligentie van leerlingen serieus en Nederlands zal floreren. Het opstel Op vrijdagmiddag 18 mei 2018 deed ik voor de tweede keer eindexamen VWO Nederlands. Op een steenworp … [Lees meer...] overLaat het Nederlands bloeien
Waarom de ie in Limburg hoger is dan de aa
De schoonheid van de wetenschap voor de wetenschapper zit hem vaak in kleine dingen. De ontdekking, bijvoorbeeld dat de ie en de oe in het dialect van Hamont opvallend veel hoger zijn dan bijvoorbeeld de aa, waarbij 'opvallend veel hoger' betekent: ongeveer twee halve tonen. Voor mij betekende het gisteren een genoeglijk uurtje door een nieuw artikel over 'intrinsieke … [Lees meer...] overWaarom de ie in Limburg hoger is dan de aa
Etymologica: Schele percelen en kalverscheel
Wie tegenwoordig door het landelijk gebied rijdt, ziet vooral grote rechthoekige percelen. Hooguit zie je een wat buigende zijkant langs een oude weg of grote waterloop. Voor het overige heeft de ruilverkaveling gezorgd voor keurige, makkelijk te bewerken grote rechthoekige percelen. Voordien was dat anders. Vele kleine percelen zaten als het ware bekneld omdat ze grensden … [Lees meer...] overEtymologica: Schele percelen en kalverscheel
Geen vaders van de taalkunde meer
Taalkunde in de grote tent Hoe kunnen we de taalwetenschap tot een beter vak maken? Niets minder dan dat is de inzet van een artikel dat de laatste weken de ronde doet op het internet, Toward a big tent linguistics. Het artikel is geschreven door twee taalkundigen, Caitlin Green en Ricker Dockum, die over zichzelf onder andere mededelen dat ze wit zijn en millennials, Zij … [Lees meer...] overGeen vaders van de taalkunde meer
‘Die historie van Jason’ : capittel [8]
© British Library Board, Ms. BL add. 10290, fol. 106v Die historie van Jason, Kritische editie van het unieke handschrift Londen BL add. 10290 in combinatie met de Franse brontekst van de vertaler: een anonieme druk [Brugge, ca. 1476 ?] bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve capittel [8] Hoe Jason bevacht den coninck Dyomedes in een scip. … [Lees meer...] over‘Die historie van Jason’ : capittel [8]
Lieve tante Olga
Gisteren zag ik in Haarlem iets prachtigs: de herrijzing van het Taalmuseum. Tijdens het congres van het Genootschap Onze Taal presenteerde Fresco Sam-Sin, sinds enige tijd de nieuwe directeur van dat museum, een prachtige nieuwe tentoonstelling, die helemaal gebaseerd was op zijn tante Olga. Die tante is al bijna 95, en niet bang voor de camera. Ze is heel populair met … [Lees meer...] overLieve tante Olga
‘De honderd nieuwe nieuwigheden’, de Bourgondische ‘Decamerone’, eindelijk volledig in het Nederlands vertaald.
Als u het feuilleton Die historie van Jason volgt dan weet u inmiddels dat hertog Philippe le Bon van Bourgondië zowel een literaire fijnproever als een uitzonderlijk bibliofiel was. Een Europese auteur die aan zijn hof in Franse vertaling gelezen werd, was Giovanni Boccaccio, die grote bekendheid en waardering genoot door zijn Decamerone en zijn Genealogie van de heidense … [Lees meer...] over‘De honderd nieuwe nieuwigheden’, de Bourgondische ‘Decamerone’, eindelijk volledig in het Nederlands vertaald.
Gestand doen
Vreemd Nederlands van vroeger en hoe we ermee omgaan (ii) De uitdrukking (aan) iets gestand doen betekende eeuwenlang ‘iets beloven, je aan je gegeven woord beloven te houden’. Na de theorie van de vorige aflevering nu de praktijk van het dialect van het Binnenhof (en B67). De mening blijft gestand, ik doe de … [Lees meer...] overGestand doen
De geschiedenis van het woord [vul in]
Eind vorig jaar publiceerde journalist en taalhistoricus Ewoud Sanders het boek Met de paplepel. Daarin geeft hij aan de hand van Nederlandstalige jeugdverhalen van 1782 tot heden een overzicht van het beeld over joden dat kinderen vanaf de kleuterleeftijd ‘met de paplepel’ ingegoten hebben gekregen. Dat beeld is door de bank genomen niet positief. Sanders laat met zijn … [Lees meer...] overDe geschiedenis van het woord [vul in]
Hoe onderzoeken we de taal van kunstmatige intelligentie?
Ik denk dat er een half jaar geleden, toen met ChatGPT de eerste chatbot van een nieuwe generatie op internet verscheen, iets is gebeurd dat we nu nog niet gebruiken. In ieder geval is er nu een wezen dat geen mens is en toch menselijke taal kan gebruiken op een niveau dat tot nu toe nog nooit door iets of iemand werd bereikt die geen mens was. Het is nog niet perfect, maar … [Lees meer...] overHoe onderzoeken we de taal van kunstmatige intelligentie?
De trekken van de trickster. Reynaert van Willem… van Hildegaersberch
Binnen het volksverhaalonderzoek is Reynaert een bekend personage: we komen hem in de orale traditie tegen van de middeleeuwen tot heden en hij is bij uitstek een trickster. Voor buitenlandse studenten vergelijk ik het gedrag van Reynaert vaak met dat van zijn Afrikaanse (en Caraïbische) evenknie Anansi de spin, en omgekeerd leg ik Anansi uit aan Nederlandse studenten met een … [Lees meer...] overDe trekken van de trickster. Reynaert van Willem… van Hildegaersberch
Hoe kijken leraren Nederlands aan tegen de methodes Nederlands?
Welke methodes gebruiken leraren Nederlands in het voortgezet onderwijs, hoe gebruiken ze deze methodes en wat waarderen ze aan die methodes – en wat niet? We beschrijven resultaten uit een peiling onder leraren. Er zijn maar weinig plekken waar Nederlandse leraren ervaringen kunnen delen met collega’s over de methodes die ze gebruiken. Het is daarom heel mooi … [Lees meer...] overHoe kijken leraren Nederlands aan tegen de methodes Nederlands?
Joops waarzeggerij
Joop van der Horst, emeritus-professor, neerlandicus en historisch taalkundige, is een van die academici over wie je al gehoord had nog lang voor je een eerste teen in z’n aula zette. Een meer ervaren medestudent had je op de gang al gewaarschuwd voor de legendarische en mysterieuze zevende vraag op het examen, waar je zelf hypotheses moest gaan vormen over een door Joop … [Lees meer...] overJoops waarzeggerij
Hoe we klanken maken
Hoe maken we klanken? Hoe zeggen we een woord als kat? Misschien wel de eenvoudigste gedachte, en een gedachte die zeker tot het begin van deze eeuw ook de beste taalkundige papieren had, is ongeveer: eerst zeg je een K, dan zeg je een A en tot slot zeg je een T. Dat impliceert dat je ergens in je geheugen hebt opgeslagen hoe je indviduele medeklinkers en klinkers zegt. … [Lees meer...] overHoe we klanken maken
De reis van een middeleeuws handschrift
De collectie van de KB groeit wekelijks met 10 meter boeken (achter elkaar gezet). In deze videoserie laten we je zien welke reis een boek - in dit geval een middeleeuws handschrift - aflegt in onze organisatie. In totaal doorloopt het boek 6 stappen: de binnenkomst, de quarantaine, het restaureren, het fotograferen, het bewaren en tenslotte het raadplegen in de leeszaal. Wil … [Lees meer...] overDe reis van een middeleeuws handschrift
Is niet alles klimaatfictie?
Slechts vier jaar geleden concludeerde Jan Willem Anker in Trouw dat de Nederlandse literatuur volslagen irrelevant is, wanneer zij bezien wordt vanuit een klimatologisch perspectief. Sindsdien is er veel veranderd, en kunnen we haast spreken van een stortvloed aan Nederlandstalige klimaatromans. In navolging van de Engelstalige literatuur, waar de term klimaatfictie al jaren … [Lees meer...] overIs niet alles klimaatfictie?
Martinus Nijhoff, De moeder de vrouw
De moeder de vrouw De brug was af. Iedereen erheen. Ik ook.’t Was een echte brug, dat zag ik zo.Hij liep van hier naar de overkantIk vergewiste me ervan, liggend in het grasKauwend op een strootje en drinkendAan mijn thee. Ik was leeg en tevreden -Toen hoorde ik wat. Het was een stem(Ik vergat te zeggen dat dit Zaltbommel is) Het was een vrouw. (Die stem.) De stemDie ik … [Lees meer...] overMartinus Nijhoff, De moeder de vrouw
Waarom is ‘☮’ makkelijker te onthouden dan ‘peace’?
Hoe gaat het menselijk brein om met symbolen, zoals € of ☮? Daarover blijkt nog maar bijzonder weinig bekend te zijn, maar een nieuw artikel in het tijdschrift Cognition werpt in ieder geval enig licht op de zaak: deze symbolen blijken gemakkelijker te onthouden te zijn dan woorden. In een zorgvuldig ontworpen verzameling experimenten lieten de onderzoekers mensen … [Lees meer...] overWaarom is ‘☮’ makkelijker te onthouden dan ‘peace’?
Natuurlijk zijn de problemen van de Taalunie niet opgelost; ze beginnen pas!
Pleidooi voor rust en sereniteit Het stuk van Marc van Oostendorp Zijn de problemen van de Taalunie nu opgelost? wekt om meer dan één reden verbazing. Van Oostendorp hekelt daarin de bekendmaking van het vertrek van Algemeen Secretaris Kris Van de Poel door De Groene Amsterdammer (DGA) en het recente optreden van DGA-journalist Daan Stoop in het programma De Taalstaat. Van … [Lees meer...] overNatuurlijk zijn de problemen van de Taalunie niet opgelost; ze beginnen pas!
