Door Christopher Bergmann Ik kijk weleens naar Per Seconde Wijzer. Het is een leuke quiz – en ik ben altijd weer benieuwd welke plaats- of persoonsnamen Erik Dijkstra deze keer verkeerd gaat uitspreken. Met de uitspraak van zelfstandig naamwoorden gaat het meestal beter, maar laatst meende ik hem op een rare uitspraak te hebben betrapt. Ik weet niet meer waar de vraag … [Lees meer...] overOver de uitspraak van ‘bondage’
Artikel
Bilderdijks vals licht
Door Jos Joosten Tijdens mijn studie Nederlands in Nijmegen viel de negentiende eeuwse letterkunde een beetje tussen wal en schip. Dat had met personele kwesties vandoen (waarover ik niet uitweid) maar had ook een institutionele oorzaak: Kees Fens’ leeropdracht was ‘Letterkunde van de twintigste eeuw’ en zijn collega proximus Hummelen was specialist in Rederijkerstoneel. En … [Lees meer...] overBilderdijks vals licht
Het viel een hemels douwe
Het viel een hemelsch douwe: een middeleeuws lied, waarin het kerstverhaal verteld wordt. Gezongen en kort toegelicht door Nico van der Meel. Meer weten van dit soort verhalende liederen? bezoek dan de website van Camerata Trajectina. … [Lees meer...] overHet viel een hemels douwe
Doorscheuren
Onderwijs, segregatie en leesboeken Door Marc Kregting 1. Ook in België is de HUMAN-documentairereeks Klassen aangekomen. De oude standenmaatschappij heeft in het gegentrificeerde Amsterdam-Noord haar rug gerecht en toont op scholen een rimpelig gezicht. Kinderen uit rijkere gezinnen hebben nog altijd meer kans opleidingen te volgen die ‘hoger’ heten, kinderen uit … [Lees meer...] overDoorscheuren
Nederlandse zinnen worden willekeurig geklutst
In welke volgorde je je woorden zet, soms lijkt het er in het Nederlands eenvoudigweg niet toe te doen. Neem de volgende twee zinnen – is er enige reden om de ene te verkiezen boven de andere? Hij heeft gisteren het raam geverfd.Hij heeft het raam gisteren geverfd. Ja, zeggen taalkundigen nu al een tijdje. Nee, zegt de Nijmeegse promovendus Gert-Jan Schoenmakers in een … [Lees meer...] overNederlandse zinnen worden willekeurig geklutst
Arjen van Veelen leest M.J. Brusse
Arjen van Veelen is romanschrijver, essayist en journalist, woonachtig te Rotterdam.M.J. Brusse (1873 – 1941) was journalist en schrijver van o.m. de roman Boefje, dat ook als toneelstuk grote populariteit heeft beleefd. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. De ganzen zijn opgenomen door Klankbeeld bij het Haarsteegse … [Lees meer...] overArjen van Veelen leest M.J. Brusse
Hoe klonk Johan de Witt? Reconstructie van 17e-eeuws Hollands
Niet iedereen weet dat de historische taalkunde met behulp van fonologische reconstructie en de vroegmoderne grammatica’s vrij nauwkeurig kan bepalen hoe het Nederlands van de zeventiende eeuw geklonken moet hebben. Om de taal en tekst van de zeventiende eeuw dichter bij het grote publiek te brengen, hebben Ineke Huysman (Huygens ING) en Peter-Alexander Kerkhof (Universiteit … [Lees meer...] overHoe klonk Johan de Witt? Reconstructie van 17e-eeuws Hollands
Gedicht: 5.13 en 5.14
Twee sonnetten uit de door Bas Jongenelen samengestelde sonnettenkransenkrans (14 x 14 sonnetten (van 14 regels)), inclusief per krans een meestersonnet, plus een grootmeestersonnet. Titel: Problemen, dingen, zooi en tribulaties. 5.13 Hij bezigt taal van dwazen en van lijpen,begrijpt de halve tijd niet wat hij zegt,lult recht wat krom is en wat krom is recht:de vaagtaal … [Lees meer...] overGedicht: 5.13 en 5.14
Wat gebeurt er met sk-?
Door Henk Wolf In de loop van de eeuwen is sk- in veel Nederlandse dialecten veranderd in sch-. Zo zijn schijnen en schaap de vormen geworden die in de standaardtaal in gebruik zijn. Niet alle dialecten hebben echter aan dat proces meegedaan. Zie het bovenstaande kaartje van Jan Stroop. Bovendien zijn er hier en daar ook onvolledige veranderingen, waarbij de medeklinker na … [Lees meer...] overWat gebeurt er met sk-?
Multatuli de klager
Multatuli verknipt (13) In deze donkere dagen vertelt Chris van de Ven, liefhebber van Multatuli en auteur van Multatuli verknipt, iedere dag over zijn favoriete auteur. … [Lees meer...] overMultatuli de klager
Vlogboek – Wantrouw wij. Over Wij zijn licht van Gerda Blees
In deze video bespreekt Jörgen de roman Wij zijn licht van Gerda Blees, waarin het wij-persperctief een verzameling alwetende vertellers met een beperkte blik oplevert. (Bekijk deze video op YouTube.) Deze video borduurt voort op de video over De heilige Antonio van Arnon Grunberg. … [Lees meer...] overVlogboek – Wantrouw wij. Over Wij zijn licht van Gerda Blees
genezen / herstellen
Verwarwoordenboek vervolg (198) genezen / herstellen 198 Er is een overlap in betekenis, maar herstellen is veel ruimer. … [Lees meer...] overgenezen / herstellen
Gijsbreght van Aemstel, de lockdown-editie
Nu spelen voor publiek rond de jaarwisseling verboden is, komt Theater Kwast op zondag 3 januari 2021 met een hoorspel-editie van de Gijsbreght van Aemstel live vanuit de oude Schouburgh. Om zo voor het vierde jaar op rij het nieuwe jaar te openen met Vondels beroemdste toneelstuk. Op 3 januari 1638 opende de eerste Amsterdamse Schouwburg op de Keizersgracht haar poorten, met … [Lees meer...] overGijsbreght van Aemstel, de lockdown-editie
Taal die niet bestaat
Door Marten van der Meulen Ik lees graag The Guardian. Ik voel me daardoor een beetje een snob, maar ik vind het nou eenmaal een goede krant. De literatuurrecensies gaan over boeken die mij interesseren, en zelfs een artikel over het succes van Maradona wordt gelinkt aan de migratiegeschiedenis van Argentinië. Maar gaat het over taal, dan blijkt The Guardian net zulke … [Lees meer...] overTaal die niet bestaat
‘met lyriek heeft dit niks meer te maken’
Pronomina in de hedendaagse Nederlandse lyriek (5: Geert Buelens, Ofwa) De flaptekst van de bundel Ofwa (2020) van Geert Buelens is zelf een gedicht dat niet binnenin is afgedrukt, maar er wel bijhoort – dat om preciezer te zijn uit drie delen bestaat, van elkaar gescheiden door een groen streepje, waarbij ieder van die delen een soort samenvatting geeft van de drie … [Lees meer...] over‘met lyriek heeft dit niks meer te maken’
Octavie Wolters leest Harry Mulisch
Harry Mulisch (1927-2010) was schrijver en naar eigen zeggen ‘de Tweede Wereldoorlog’. Hij publiceerde De ontdekking van de hemel bij zijn 65e verjaardag. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. De ganzen zijn opgenomen door Klankbeeld bij het Haarsteegse Wiel. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie. … [Lees meer...] overOctavie Wolters leest Harry Mulisch
Gedicht: Wout Waanders • Sasha naar het vliegveld brengen
Uit Parkplan, de debuutbundel van Wout Waanders. Sasha naar het vliegveld brengen We hebben Sasha naar het vliegveld gebracht,afgelopen dinsdag, met een knisperende zon op onze achterruitradioliedje van REM op de bijrijdersstoel. Sasha zat met haar koffer op haar schootnaar buiten te kijken. Ik heb haar niet meer om dat boek gevraagd. Sommigen vinden het zeer … [Lees meer...] overGedicht: Wout Waanders • Sasha naar het vliegveld brengen
Vereenvoudiging van het Friese lidwoordsysteem in Duitsland?
Door Henk Wolf Het Frans heeft een behoorlijk simpel systeem van bepaalde lidwoorden: er zijn er maar vijf: l', le, la, 'leh' en 'lez' (die laatste twee allebei als les geschreven) en de keuze ervan wordt vrij eenduidig bepaald door de factoren woordgeslacht, getal en beginklank van het volgende woord. De enige echte afwijkingen daarvan zijn van die gekke combinaties als in … [Lees meer...] overVereenvoudiging van het Friese lidwoordsysteem in Duitsland?
Multatuli de armlastige
Multatuli verknipt (12) In deze donkere dagen vertelt Chris van de Ven, liefhebber van Multatuli en auteur van Multatuli verknipt, iedere dag over zijn favoriete auteur. … [Lees meer...] overMultatuli de armlastige
Grote Taaldag 2021
Anéla, AVT en LOT presenteren met trots het programma van de Grote Taaldag (GTD) / Nederlandse Jaarlijkse Taaldag (DALD) 2021. De dag vindt online plaats via Zoom op vrijdag 29 januari. Een elektronisch boekje met samenvattingen komt in januari beschikbaar. Deelnemers kunnen zich nu alvast registreren. … [Lees meer...] overGrote Taaldag 2021
Uitslag en antwoorden van de Willem Elsschotkwis
Door Roland de Bonth Alle vier de kaarsen van de adventskrans zijn ontstoken en daarmee is de inzendtermijn van de Willem Elsschotquiz voorbij. De hoogste tijd dus om de antwoorden op de vragen te geven en de winnaar van de Edammer kaasbol bekend te maken. … [Lees meer...] overUitslag en antwoorden van de Willem Elsschotkwis
Frank Willaert leest Willem Frederik Hermans
Door Frank Willaert Met De donkere kamer van Damokles (1958) van W.F. Hermans komen we in een inktzwarte wereld terecht, letterlijk zelfs want het verhaal speelt zich af tijdens de tweede wereldoorlog. Dreiging is er overal en niets is wat het lijkt. De grenzen tussen waarheid en leugen, schuld en onschuld, goed en kwaad zijn er opgeheven. Is het hoofdpersonage Henri … [Lees meer...] overFrank Willaert leest Willem Frederik Hermans
Het zwarte Afrikaans van Namibië emancipeert zich
Het Afrikaans is geen officiële taal meer in Namibië sinds het land dertig jaar geleden onafhankelijk werd van Zuid-Afrika. Die rol wordt tegenwoordig vervuld door het Engels. Toch speelt de taal nog een belangrijke rol in het dagelijks leven, als een lingua franca. En wat blijkt: langzaam ontwikkelt zich, in ieder geval onder de zwarte bevolking van Namibië, een eigen … [Lees meer...] overHet zwarte Afrikaans van Namibië emancipeert zich
Jan van der Mast leest Toon Tellegen
Jan van der Mast is toneel- en romanschrijver, biograaf en Delftenaar van het jaar 2019.Toon Tellegen (geboren 1941) is een Nederlandse schrijver, arts en dichter die vooral bekend is om zijn kinderboeken. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. De ganzen zijn opgenomen door Klankbeeld bij het Haarsteegse Wiel. Het verblijf wordt mede … [Lees meer...] overJan van der Mast leest Toon Tellegen
Gedicht: C.S. Adama van Scheltema • Bede
Bede Schoonheid, die in de hemel zijt,Die de eeuwigheid heeft opgeschreven,Geef ons iets van uw eindloosheid,Geef ons van uw verhevenheid,Van uw geweldigheid -Om groot te leven! Schoonheid, die in de wereld zijt,Die tussen mensen hangt te beven,Geef ons van uw eenvoudigheid,Geef van uw mededeelzaamheid,Van uw deemoedigheid -Om goed te leven! Schoonheid, die in ons … [Lees meer...] overGedicht: C.S. Adama van Scheltema • Bede