Henkjan Honing is een van de interessantste Nederlandse geesteswetenschappers van dit moment – onder andere omdat hij meer geïnteresseerd is in natuur dan in cultuur. Zijn onderwerp is niet zozeer muziek als wel muzikaliteit. Hij schreef een mooi overzichtsartikel in het nieuwste nummer van Current Biology. Volgens hem is dat een fundamentele menselijke eigenschap, iets dat op … [Lees meer...] overIs muziek ouder dan taal?
Artikel
De gewone man is weer de sjaak
Over het Boekenweekgeschenk 2026 De Nederlandse burgerman (m/v/x) die dat wil kan van couveuse tot crematorium begeleid worden met fijne leesboeken, en dat alles op een brave burgermannenmanier. Na Nijntje lees je Jip-en-Janneke, net een beetje stout maar niet zo erg dat je er later niet een nette belastingbetaler in een rijtjeshuis van wordt die bijtijds het vuilnis … [Lees meer...] overDe gewone man is weer de sjaak
Ernst en Bobbie schrijven een Boekenweekgeschenk
Laat ik beginnen met een compliment voor het omslag: het Boekenweekgeschenk 2026, Piaggio van Hendrik Groen, ziet er aantrekkelijk uit. But jammer genoeg kun je een boek niet bij de cover judgen. Dus ga ik meehuilen met de literaire wolven in het bos en mijn plasje over het Boekenweekgeschenk doen. Ik zit al sinds 1990 in het boekenvak en ik weet dus dat er al … [Lees meer...] overErnst en Bobbie schrijven een Boekenweekgeschenk
Het leesplezier erin rammen
Wat doe je als je in een oplage van honderdduizenden exemplaren een mislukt boekje hebt laten drukken, en de mensen zeggen dat het een mislukt boekje is? Eveline Aendekerk, directeur van het CPNB, weet het: dan schrijf je een verongelijkt briefje aan de krant. Gisteren verscheen het in NRC. Het boekje in kwestie is het Boekenweekgeschenk van dit jaar, Piaggio, geschreven … [Lees meer...] overHet leesplezier erin rammen
‘Wat overblijft is het belangrijkste’
De fenomenologische poëtica van F. van Dixhoorn en Henk Ester Ze lijken op elkaar. Mannen met gladgeschoren kaken, hoge voorhoofden en verwaaide witte haardossen. Ze observeren hun omgeving met dezelfde getrainde haviksblik vanachter ovaalronde brilglazen. Op zomeravonden wandelen ze graag naar de zee, waar de inspiratie schuimend op ze af rolt. F. van Dixhoorn (1948) … [Lees meer...] over‘Wat overblijft is het belangrijkste’
Het zintuigelijk schrijven van Donald Niedekker
Horen, zien, ruiken en proeven In de roman Nevenwezen keert schrijver Donald Niedekker (1963) terug naar de Zaanstreek waar hij opgroeide: het dorpsdecor van de jaren '60 en ’70, van kleine middenstanders, weilanden, molens, de rivier en fabrieken. In dat decor woont, observeert en fantaseert ‘de jongen’. Een van de fabrieken is Cacao de Zaan (‘De fijnste, de geurigste, de … [Lees meer...] overHet zintuigelijk schrijven van Donald Niedekker
Niet slim genoeg voor de Epstein-files
In een gezonde rechtsstaat waren de Epstein-bestanden nooit openbaar gemaakt. Er staan allerlei privé-dingen in, ook van mensen die weinig met alles te maken hebben – maar die bijvoorbeeld familie waren van degenen die wel in contact met Epstein stonden. In een gezonde rechtsstaat hadden politie en advocaten het allemaal doorgenomen en hadden ze de strafbaren gestraft en was de … [Lees meer...] overNiet slim genoeg voor de Epstein-files
Haidewiets
In de televisiekwis De slimste mens ging afgelopen maandag (9 maart) de tekst van het Kinderen-voor-Kinderenliedje ‘Op een onbewoond eiland’ over de tong, waarin Herman Pieter de Boer ‘fiets’ liet rijmen op ‘haidewiets’ Geen pietsie pech want je hoeft er nietsValt er niet van je fietsLigt op je luie haidewiets Op de vraag wat ‘haidewiets’ betekent, antwoordde … [Lees meer...] overHaidewiets
Sef worstelt met de worm
Maandagavond kreeg rapper Sef een Edison voor zijn soloalbum Lieve monsters. Twee weken eerder sleepte hij ermee ook een 3FM-award in de wacht. Na de enthousiaste recensenten en hoge luistercijfers volgen nu dus de euforische vakjury’s. De leden van de Edisonjury noemden Lieve monsters niets minder dan een ‘meesterwerk’ en ‘het logische resultaat van jaren zoeken, durven … [Lees meer...] overSef worstelt met de worm
De herontdekking van dichter Ella Wassenaer
Eind 2025 verscheen de bundel rode runen. De herontdekking van de visionaire dichter Ella Wassenaer. Het ontwerp met wilde letters en tekens op het voorplat roept associaties op met de Cobra-beweging. In het hart van de bundel staan de gedichten van Ella Wassenaer; in het Fries met de originele typografie en daarnaast in rood de Nederlandse vertaling. De uitgave bevat ook … [Lees meer...] overDe herontdekking van dichter Ella Wassenaer
Soms welt in een oog geweld op
Veel gedichten in Tussen mij van Maria Barnas gaan over gespletenheid. Dat blijkt natuurlijk al uit de titel: het voorzetsel tussen kan niet met iets enkelvoudigs gecombineerd worden, zoals Peter-Arno Coppen onlangs nog liet zijn, is er zelfs bij ogenschijnlijke uitzonderingen als tussen de middag en tussen de deur sprake van iets gespletens. En dat is dus ook het geval bij … [Lees meer...] overSoms welt in een oog geweld op
Maria Barnas
De hoofdpersoon Ere Falso uit het korte verhaal Drink uit mij kon niet helder zien wat zich in de ogen van de vrouw afspeelde. Hij zag, op armlengte, leegte in haar ogen. Dieper kijkend een onmetelijk oord en dromend: zij zo groot als een zandkorrel die het heelal ontspant. Oerknal? Het ontmoedigt hem niet - eindelijk zag hij de werkelijke werkelijkheid, hoe driedimensionaal er … [Lees meer...] overMaria Barnas
De ‘manosphere’ in Wessel te Gussinklo’s De hoogstapelaar
Een zomer zo’n tien jaar geleden. Ik verbleef met mijn ouders en mijn twee jaar jongere broer in een vakantiehuis ergens ten noorden van de grote Zweedse meren. Mijn vader en moeder lagen op bed, mijn broertje speelde Minecraft op zijn Toshiba-laptop. Ik had mijn pyjama aangetrokken en mijn tanden gepoetst en staarde nu, peinzend, in de badkamerspiegel. De zomervakantie was … [Lees meer...] overDe ‘manosphere’ in Wessel te Gussinklo’s De hoogstapelaar
Zwagerman & Rothko, Mozart & Beethoven
In zijn postuum verschenen essaybundel De stilte van het licht schreef Joost Zwagerman (1963-2015) een essay over de Amerikaanse kunstenaar Mark Rothko (1903-1970). Ik las daarin een door Joost vertaald citaat van Rothko dat nogal vreemd op mij overkwam. Voor ik verder ga, wil ik zeggen dat ik Joost een beetje kende. Ik voel meer dan tien jaar na zijn dood nog … [Lees meer...] overZwagerman & Rothko, Mozart & Beethoven
‘Jij wil harrrde bewijzen’
Het Bureau is in zekere zin een roman over spreektaal. Personages, vooral bijpersonages, worden gekarakteriseerd door hun taalgebruik. Dat is een handige manier om ze uit elkaar te houden: oh, deze man zegt in iedere zin 'meneer' ('Dat zal ik doen, meneer', 'Goed, meneer'), dus dat was die nieuwe telefonist, De Vries. Ik geloof dat dit een klassieke techniek is, die ook door … [Lees meer...] over‘Jij wil harrrde bewijzen’
Lucretia Wilhelmina van Merken waarschuwt Trump
Er is je niets beloofd: geen roem, geen macht, geen voorspoed Schandelijk! Het is een woord dat Lucretia Wilhelmina van Merken niet snel uit haar pen zou laten vloeien, maar ik heb er geen ander woord voor. Dat deze koningin van de tragedie, die in de achttiende eeuw bovenop de Parnassus stond, terwijl mannen uit haar tijd omhoog probeerden te klauteren en haar aanbaden om … [Lees meer...] overLucretia Wilhelmina van Merken waarschuwt Trump
De citroen en de dominee
U kent dat wel: je hebt een citroen uitgeperst en dan wil je de laatste druppeltjes er nog uithalen, klemt je hand nog eens stevig om de schil, drukt, draait nog een paar keer rond en pas dan gooi je de schil weg. Zo’n soort gevoel heb ik bij mijn onderzoek naar François HaverSchmidt. De citroen is al uitgeperst door Rob Nieuwenhuys, René van Slooten, Henri Ett van het … [Lees meer...] overDe citroen en de dominee
Etymologica: Nylon
Nylon is een begrip uit de scheikunde. Het woord werd naar alle waarschijnlijkheid ook bedacht door een scheikundige. Het is een taaie, elastische en synthetische vezelstof, gebruikt in textiel en kunststoffen en bestand tegen o.a. hoge temperaturen. Men gebruikt de term ook voor een kous van deze stof. We hebben hier te maken met een soortnaam die door de firma Du Pont in … [Lees meer...] overEtymologica: Nylon
Wij in plaats van ik
Over het generatiedenken van het CPNB Wat is het generatiedenken toch afschuwelijk – alleen te vergelijken met de horoscopen in de tv-gids. Het moment waarop je toevallig op deze wereld bent geworpen wordt geacht van alles en nog wat over jou als persoonlijkheid en je voorkeuren te zeggen, en de copywriter van dienst kan dat allemaal a 10 eurocent per woord uitleggen. Net … [Lees meer...] overWij in plaats van ik
Historie van Malegijs : Capittels [82]-[85]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [82]-[85]
Jan Geurt Gaarlandt: Het ironisch handvest
Twintig dichtbundels uit 1975 (5) Het eerste gedicht in de bij Van Oorschot verschenen bundel: Zodoende op weg naar niks,een bordje kaas voor vogels ophet gras gezet en langzaam in de lucht gekeken of er niemandlangs kwam op de wolken -en ja hoor, niemand. Het eerste in de ruim veertig gedichten tellende bundel; vijftien daarvan hebben een titel. Twee afdelingen: … [Lees meer...] overJan Geurt Gaarlandt: Het ironisch handvest
Voetbalbijnamen: Lex Goudsmit
Oud-Oranje-international Winston Bogarde begon bij SVV en Sparta als linksbuiten, maar maakte bij Ajax, AC Milan, Barcelona en Chelsea vooral naam als gevreesde linksback. Louis van Gaal haalde hem van Sparta naar Ajax om achterin te spelen. Winston Bogarde tooide zich vaak en graag met gouden kettingen, armbanden en oorsieraden. Als de scheidsrechters dat toelieten, zelfs … [Lees meer...] overVoetbalbijnamen: Lex Goudsmit
Lichtende kleden op de houten planken
Ook in een kapotte wereld kan de tuin van Eden nog even bestaan. Chaja Polak schreef er een mooie novelle over, een verhaal over een meisje dat geluk vindt in de afgeslotenheid, even helemaal alleen met een geliefde. Eerst als kind met haar moeder, die ze 'juffrouw' noemt, en naast wie ze eindeloos op een matras kan liggen in de kamer, op de stukken waar de zon op de vloer … [Lees meer...] overLichtende kleden op de houten planken
Vier religieuze schrijfsters uit de Republiek
Vrouwen aan het woord In de podcastreeks Historische Klassiekers wordt het werk van schrijvende vrouwen uit de vroegmoderne tijd (1500-1800) in de spotlights gezet. Voor de serie, een initiatief van Fixdit, maken hedendaagse auteurs nieuwe hertalingen van historische teksten – van Anna Bijns tot Petronella Moens – die in de afleveringen worden besproken. … [Lees meer...] overVier religieuze schrijfsters uit de Republiek
De ‘ontcijfering’ van het Hettitisch
En waarom dat niet helemaal het juiste woord is Vorige week schreef ik over Ferdinand de Saussure, die op zijn achttiende drie nieuwe medeklinkers voorspelde – en postuum zijn gelijk haalde toen in 1916 het Hettitisch ontcijferd werd. Eigenlijk is ontcijferd niet het juiste woord, want het spijkerschrift (Engels: cuneiform) waarmee het Hettitisch geschreven … [Lees meer...] overDe ‘ontcijfering’ van het Hettitisch
