Door Marc van Oostendorp Het goede van het woord pittig is dat ik niets weet over de herkomst ervan. Ik gebruik het in twee betekenissen: 'gekruid' (het eten is pittig) en 'lastig' (die opgave is pittig). Ik weet dat je daarnaast ook nog over vrouwen kunt zeggen ('een pittig meisje'), maar ik kan me niet herinneren dat ik dat ooit heb gedaan. De … [Lees meer...] overPittig
Artikel
Gedicht: Margot Vos • De eerste Mei
De eerste Mei Toen kraaide de haan, de hemel scheurde In roode helften, een merelrij Stoof op uit de slaapdronken bosschen Den morgen in: 't was d'eerste Mei. Een poort vloog open; knaap en meiske Sprongen het licht in, rood-betresd, Als twee feest'lijke voorjaarsvogels, Frisch van toon, uit een donker nest. Heel in de verte blonken de vanen En zwaaiden heur … [Lees meer...] overGedicht: Margot Vos • De eerste Mei
Zolft
door Viorica Van der Roest In het Huizer dialect noem je de vuilnisbelt ‘de zolft’. Dat is natuurlijk vooral heel exotisch en uniek, maar wat voor etymologische achtergrond heeft dat woord nu eigenlijk? Bij een speurtocht op internet blijkt dat deze vraag ook al eens gesteld is in 2015, op de Facebookpagina van Vrienden van het Oude Dorp. Uit de reacties op het bericht blijkt … [Lees meer...] overZolft
scheef / schuin
Verwarwoordenboek Vervolg (116) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overscheef / schuin
Pas verschenen: Lectori salutem. Afscheidsbundel voor Theo Witte
Ruim een jaar geleden nam Theo Witte afscheid met een optimistisch symposium over de veelbelovende toekomst van het literatuuronderwijs. De bijdragen van Erwin Mantingh, Barend van Heusden, Jasmijn Bloemert, André van Dijk, Witte zelf en het discussiepanel zijn gebundeld en uitgegeven door het Expertisecentrum Vakdidactiek Noord. Er zijn nog enkele exemplaren gratis … [Lees meer...] overPas verschenen: Lectori salutem. Afscheidsbundel voor Theo Witte
Oproep: Taalvoorbeelden gevraagd voor praktijkboek
Verleden jaar verscheen het boek Medische mensentaal, een bloemlezing van ‘medische mensentaal’ en ‘gewone mensentaal’ over medische zaken. Het boek, samengesteld door Frans Meijman, Amsterdam UMC locatie VUmc en Annelies Bakker, Epilepsiefonds, krijgt een vervolg met het (e-)praktijkboek Bewust medisch taalgebruik. De samenstellers van het boek roepen geïnteresseerden of … [Lees meer...] overOproep: Taalvoorbeelden gevraagd voor praktijkboek
Dikpraatjes en burgerwetenschap
Door Marc van Oostendorp Het is een minigenre, een gesprekvorm die over het algemeen al is afgelopen voor je met je ogen geknipperd hebt. Iemand zegt tegen iemand anders 'Ik voel me zo dik', of 'Geeft die broek me geen dikke kont?' en daar reageert de ander dan op ('Ben je een haartje betoeterd!'). Fat talk wordt het door de deskundigen genoemd; dikpraatjes. Het … [Lees meer...] overDikpraatjes en burgerwetenschap
Gedicht: Tomas Lieske • De kindertijd van Marlene Dietrich
Uit Keto Stiefcommando (ondertitel: ‘Hoe Keto Stiefcommando met zijn jongklomp de route naar Saint-Denis opnieuw uitvond’), de nieuwe bundel van Tomas Lieske. De kindertijd van Marlene Dietrich Ik wil een lichaam om anderen te behagen, ik wil dijen waarbij iedereen zal vragen: waar houden uw wonderbenen op? maar waarbij niemand durft. Nu loop ik stiekem in Potsdammer … [Lees meer...] overGedicht: Tomas Lieske • De kindertijd van Marlene Dietrich
Natiolecten en hun labels in naslagwerken
Door Miet Ooms en Reglindis De Ridder Begin dit jaar publiceerde de Taalunie de visietekst over en het implementatieplan voor haar taalvariatiebeleid in de toekomst. Daarin stippelt ze haar taalvariatiebeleid uit, met aandacht voor corpus-, status- en acquisitieplanning. Corpusplanning impliceert de beschrijving van die variatie, statusplanning de acceptatie ervan door de … [Lees meer...] overNatiolecten en hun labels in naslagwerken
Arie de Jager en de crisis in de hedendaagse neerlandistiek
door Peter-Arno Coppen In Neerlandistiek van 25 april 2019 werd verwezen naar een boek getiteld Arie de Jager and the Crisis in Contemporary Dutch Studies, echter zonder verdere bronvermelding. Vermoedelijk is het boek bij een obscure uitgever gepubliceerd, of misschien in eigen beheer. Ik heb het in elk geval nergens kunnen vinden. Ik ben natuurlijk wel zeer geïnteresseerd … [Lees meer...] overArie de Jager en de crisis in de hedendaagse neerlandistiek
Wat ik zeg!
Door Kristel Doreleijers Het zal niemand zijn ontgaan: het Nederlandse voetbalsucces. “We” doen weer mee op het Europese toneel na de zinderende Champions League overwinningen van Ajax, en ook op nationaal niveau kan de voetballiefhebber de komende weken zijn hart ophalen. Dat Nederlands (internationaal) voetbalsucces gepaard gaat met spannende taalontwikkelingen, blijft … [Lees meer...] overWat ik zeg!
De h is goedkoop
Door Peter Nieuwenhuijsen Van de bekende versregel ‘O, kom er eens kijken’ bestaan, zo leert het internet, diverse varianten. Een daarvan is dat het eerste woord ook wel als ‘Oh’ wordt geschreven. In Van Dale (ik gebruik de 15e druk) vormt zowel O als Oh een lemma. Bij O lezen we dat het een uitroep is van (ik doe een greep) verrukking, bewondering, verwondering, verbazing, … [Lees meer...] overDe h is goedkoop
Poëzie tegen de breekbare vaasjes
Door Marc van Oostendorp "Waarom ik lees en schrijf", lees ik en schrijft Piet Gerbrandy aan het begin van zijn essaybundel Grondwater, "zal voor mijzelf altijd tot op zekere hoogte een raadsel blijven." Om iets later in die eerste alinea een deel van de verklaring toch te geven: "Het zijn de handelingen zelf die me in een stemming en ritme brengen waarbij ik me blijkbaar … [Lees meer...] overPoëzie tegen de breekbare vaasjes
Gedicht: Alfred Kossmann • De herten
De herten Ach zo leven als de zuivre herten! Des nachts de samenslaap in warme kuilen, Des daags de bossen om zich te verschuilen En 't kostelijke weideland der verten. Zij zullen 's morgens vroeg op tedre voeten Al spelende een geurend woud betreden, Een blad dat hunkrend nader is gegleden Voorzichtig strelende met warme snoeten. En plotseling de lichte nek … [Lees meer...] overGedicht: Alfred Kossmann • De herten
Vlogboek – Het realiteitseffect volgens Roland Barthes
'Kunst erkent het bestaan van ruis niet.' In zijn artikel 'L'Effet de Réel' uit 1968 legde de Franse literatuurwetenschapper Roland Barthes uit hoe je verhaalelementen die ogenschijnlijk betekenisloos zijn als realiteitseffect kun zien. Bij deze theorie zijn ook wat kanttekeningen te plaatsen. (Bekijk deze video op YouTube.) Bronnen: Roland Barthes; Lionel Duisit, … [Lees meer...] overVlogboek – Het realiteitseffect volgens Roland Barthes
De soldaat zal zijn doelwit niet vermoorden [BOEM!]
. Door Marc van Oostendorp Je luistert naar een radio-documentaire en je hoort de presentator zeggen: "De soldaat zal zijn doelwit vermoorden". Terwijl hij het woord vermoorden uitspreekt klinkt het geluid van een explosie. Wat betekent dat? De natuurlijke interpretatie is natuurlijk: de manier waarop de moord plaats vindt is met een explosie. Maar nu: de presentator … [Lees meer...] overDe soldaat zal zijn doelwit niet vermoorden [BOEM!]
Gedicht: Alfred Kossmann • De vissen
De vissen De vissen leven soms als kleine planten, Als bladeren bewegen dan hun vinnen En in het roereloze licht bezinnen Zij levens kerngeheim van alle kanten. Soms zwemmen zij in nameloze scholen Haast even onbegrijpelijk als dingen En zonder doel om ergens te verdolen Hun stille water door in stomme kringen, Zo grauw en vreugdeloos dat men zou wenen Of niets … [Lees meer...] overGedicht: Alfred Kossmann • De vissen
Nathan de kajuitsjongen, of De reis naar Jeruzalem (1849)
Jeugdverhalen over Joden (35) Door Ewoud Sanders Herkomst en drukgeschiedenis Nathan de kajuitsjongen, of De reis naar Jeruzalem (1849) is geschreven door Jan de Liefde (1814-1869). Halverwege de 19de eeuw was De Liefde een bekende en invloedrijke predikant. Vanaf 1848, na een studie aan het Seminarie voor Christelijke onderwijzers, leefde De Liefde van het … [Lees meer...] overNathan de kajuitsjongen, of De reis naar Jeruzalem (1849)
Leidt schoolvorming in de taalwetenschap nergens toe?
Martin Haspelmath is een van de interessantste taalwetenschappers van dit moment en bovendien een blogger, onder andere vanwege zijn volstrekte eerlijkheid en onafhankelijkheid. Hij vertelt hoe hij denkt dat de zaken in elkaar zitten, los van wat zijn gesprekspartners er eventueel van vinden. Dat is misschien wel de belangrijkste kwaliteit van een (geestes)wetenschapper. Ik … [Lees meer...] overLeidt schoolvorming in de taalwetenschap nergens toe?
The river told me
Door Jos Joosten Ik doe mijn goede voornemen voor 2019 – het spijt me, Wouter Roelants - toch nog steeds een beetje gestand: eerst lezen wat ik heb en dan pas nieuw kopen. Helemáál lukken doet dat niet, maar ik ontdek nu steeds nog dingen die al veel eerder lagen te wachten. Gelukkig is poëzie voor de eeuwigheid, nietwaar? Dus is de pas anderhalf jaar dat Eigen terrein van … [Lees meer...] overThe river told me
Fatische communicatie
Nultaal (32) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overFatische communicatie
Nonni, ieder lezer die zich respecteert behoort haar te kennen
De Multatulileescursus (28) Door Marc van Oostendorp - Wat gek, dat die Causerieën zo populair zijn? - Populair? - Nou ja, dat is misschien inderdaad niet het beste woord voor een werk dat nooit apart is uitgegeven. Maar ze zijn een soort Geheimtip. Stuiveling noemt ze geniaal, en op de website van het Geheugen van Nederland wordt gezegd dat ze pareltjes van … [Lees meer...] overNonni, ieder lezer die zich respecteert behoort haar te kennen
Waar komen afgestudeerden Neerlandistiek terecht?
Alumna Sarah Romijn studeerde Neerlandistiek in Utrecht en loopt in het kader van haar vervolgopleiding (educatieve master) stage op een middelbare school: ‘de master Neerlandistiek helpt mij om heel goed te vertellen aan de jongeren waarom Nederlands zo belangrijk is.’ (Bekijk deze video op YouTube) … [Lees meer...] overWaar komen afgestudeerden Neerlandistiek terecht?
Zijn we op Koningsdag allemaal een beetje nationalistisch?
Koningsdag: tijd om onze oranje kleding uit de kast te trekken, de rommelmarkt af te struinen of bier te drinken. Een dag waarop we ons vaak nét iets meer Nederlander voelen dan op andere dagen. Maar betekent dat ook dat we nationalistisch zijn? Lotte Jensen (Radboud Universiteit) geeft antwoord op die vraag en legt ook gelijk uit waar die oranje kleding toch vandaan … [Lees meer...] overZijn we op Koningsdag allemaal een beetje nationalistisch?
Gedicht: Jules de Corte • Koninginnedag 1958
Koninginnedag 1958 Die morgen liep mijn dochtertje op straat, met twee oranje strikken in het haar. En in haar hand een vlaggetje van feest. Zij zong een liedje op de mirliton. De zon wou niet echt schijnen, maar de wind blies zacht en mild omdat het lente was. En boven de geluiden van de straat zong zij haar liedje, zo ontroerend blij, Dat buurvrouw vroeg: 'Moet je … [Lees meer...] overGedicht: Jules de Corte • Koninginnedag 1958
