Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [48]-[51]
Artikel
Leonard Nolens (1947-2025)
Twist. Het zijn alleen woorden. Twist. Er is in mij een frivoliteit, een lichtzinnigheid die nooit aan bod komt in wat ik schrijf, alsof ze bijkomstig zou zijn in mijn dagelijks bestaan. Maar ze is fundamenteel! Ze schenkt me zeldzame momenten van geluk, roes, vergetelheid. Waarom schrijf ik er nooit over? Omdat geluk niet interessant is? Twist. Maar zij, de muze is mijn … [Lees meer...] overLeonard Nolens (1947-2025)
Groslijst: Mirjam Liesker, De dood van een hypochonder
Wat is er gebeurd met de Personagebank? Deze crowd-sourced database met gegevens over personages uit Nederlandstalige romans had ik graag even geraadpleegd na het lezen van De dood van een hypochonder. Mirjam Lieskers hoofdpersonage Minne Sielker – mijn vierdeklassers die de flaptekst van het boek voorgeschoteld kregen in een les over de termen autobiografische roman, … [Lees meer...] overGroslijst: Mirjam Liesker, De dood van een hypochonder
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (4)
Op de Vierde Kerstdag las ik in NeerlandistiekVier feuilletons,Drie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! “Nederlands was op school eerlijk gezegd behoorlijk saai, zeker de stof voor het eindexamen, waarvoor eindeloos samenvattingen werden geoefend. Het vak bood zeker niet de analytische uitdagingen van Scheikunde. Maar achter dat saaie schemerde … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (4)
Laatste werken
Het boek over Anthonis de Roovere, noem het Duik op, Anthonis, gaat bestaan uit vijftien hoofdstukken die losjes de chronologie volgen, maar vaak een sterk thematisch karakter hebben. Die vijftien hoofdstukken zijn ondergebracht in drie delen. Het eerste volgt de jaren waarin Filips de Goede hertog was (1419-1467), het tweede gaat over de jaren waarin Karel … [Lees meer...] overLaatste werken
Zin van het jaar: ‘Wij spreken elkaar niet vaak één op één’
Het wordt tijd om de zoektocht naar de taalbrok van het jaar te verleggen naar nieuwe gronden. Op mijn oproep voor een beter woord van het jaar, schreef Roland de Bonth streng dat de kwestie van het woord van het jaar wetenschappelijk beslecht kan worden: de is het meest gebruikte woord van het jaar 2025, in ieder geval volgens de bronnen van het Instituut voor de Nederlandse … [Lees meer...] overZin van het jaar: ‘Wij spreken elkaar niet vaak één op één’
Ode aan Frits Spits
Tijdens de afscheidsuitzending voor Frits Spits las Dichter der Nederlanden Babs Gons vanochtend dit gedicht voor. wat we zullen missen een gastheer, een waardige waard van het woorddie hier de taal zo welkom heettedat ze elke zaterdag haar opwachting maakteop haar mooist, op haar besthier hoorden we haar voluit,opgedoft, hooggehakt, vol, rijk, uitzinnigontroerend en soms … [Lees meer...] overOde aan Frits Spits
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (3)
Op de Derde Kerstdag las ik in NeerlandistiekDrie uitgelicht,Twee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! “Wat me opviel aan het rapport ‘Denkend aan Nederland’ dat ik in de inleiding noemde, is dat het SCP stelt dat taal ons verbindt, maar dat nergens wordt gespecificeerd wie ‘wij’ zijn. En wat bedoelen we met ‘taal’? Dat ligt helemaal aan wie je het vraagt. … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (3)
De laatste naamdrager van François HaverSchmidt in rechte lijn
Elisa HaverSchmidt nodigde me zelf uit om bij haar te komen kijken naar nog wat spullen die in handen van haar betovergrootvader waren geweest. Ze had een vriend verteld dat er een biografie over hem in de maak is. Die vond dat ze mij moest mailen om te laten weten dat ze nog wat persoonlijke bezittingen van hem heeft. Biografen vinden het soms echt fijn om iets tastbaars te … [Lees meer...] overDe laatste naamdrager van François HaverSchmidt in rechte lijn
Dialectcoach bij Netflix
Veertig jaar geleden studeerde ik af in de neerlandistiek, met de specialisatie dialectologie. Sindsdien ben ik op verschillende plaatsen werkzaam geweest als dialectoloog, met werkzaamheden die daar traditioneel bij horen: veldwerk, vragenlijsten etc. Maar ik had destijds nooit kunnen vermoeden dat het dialectwerk mij zou brengen naar een functie en een bedrijf die in de jaren … [Lees meer...] overDialectcoach bij Netflix
Six seven, ik vind het gewoon lekker
Six seven is een interessant taalfenomeen vanwege de enorme snelheid ervan. Het bestond niet voor 2025 en inmiddels kent een groot deel van de mensheid het – ook bijvoorbeeld de 75-jarige oom van mijn vrouw, een weduwnaar in een Italiaans dorp waar vorig jaar precies één (1) baby geboren is. Veel hilariteit, iedere keer als er tijdens de traditionele kerst-tomboloa dat nummer … [Lees meer...] overSix seven, ik vind het gewoon lekker
Groslijst: Mathijs Deen, Gras
Het is een behoorlijke uitdaging die Mathijs Deen zichzelf heeft gegeven in zijn roman Gras, oorspronkelijk een inzending voor het Boekenweekgeschenk van 2025. Deze historische roman over drie generaties van tuinlieden en die een periode van 107 jaar bestrijkt, is samengebald in minder dan 180 pagina’s. Een soort Hella Haasse on speed. Het hoge verteltempo blijkt … [Lees meer...] overGroslijst: Mathijs Deen, Gras
Immer de garantie voor een mooi en betrokken gesprek
Net als iedereen die geboren is rond 1965, ben ik muzikaal opgegroeid met Frits Spits. Vele middagen tussen school en avondeten tapeten we met onze cassettedecks nummers die hij draaide, waarmee het radioprogramma De Avondspits achteraf gezien het cement was van mijn generatie en katalysator van onze muzieksmaak. Meestal drukte ik in bij het begin van het intro van een nummer … [Lees meer...] overImmer de garantie voor een mooi en betrokken gesprek
Samen plaatjes draaien – Blues in F
2 maart 2024 Een telefoontje van Ida Albertsboer. Of ik in De Taalstaat iets wil vertellen over Rood Paleis van F. Bordewijk, een roman uit 1936 waarvan binnenkort een nieuwe uitgave zal verschijnen en waarover ik een essay schreef in Tirade. “Het is fijn als u op zaterdag 2 maart om uiterlijk 11 uur aanwezig bent op het Mediapark in Hilversum.” Die dag ligt Hilversum in … [Lees meer...] overSamen plaatjes draaien – Blues in F
Medley voor Frits
Ik ging naar de Taalstaat om Frits te horen.Ik hoorde Frits. Luisteraar enspreker die, elkaar nog nooit gezien,buren werden. Een minuut of tiendat ik daar zat, de studio, mijn thee gedronkenmijn hoofd vol van die taalstaat wijd en zijd -laat mij daar midden uit de oneindigheideen stem vernemen dat mijn oren klonken. Het was Frits. De taal die hij besprakkwam langzaam door de … [Lees meer...] overMedley voor Frits
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (2)
Op de Tweede Kerstdag las ik in NeerlandistiekTwee taalartikels,En een column van Marc als ontbijt! “Dat ‘anders’ zat ’m in het feit dat voor onze nieuwe vriendjes niet Fries tijdens de Fryske middei verplicht was, maar Nederlands gedurende de rest van de week. Alleen op donderdag, na het middageten, mochten zij hun moedertaal spreken en kregen zij les in die taal. De rest … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (2)
Welluisterendheid
Goed kunnen luisteren is misschien wel de allerbelangrijkste van alle taalvaardigheden. Wie goed kan praten, kan natuurlijk allerlei wijsheden rondstrooien, maar hoe kom je aan die wijsheden als je niet luisteren kunt? Een luisteraar kan kennis en inzichten van andere mensen verwerven, kan genieten van de kleinste subtiliteiten in taal en muziek. Een goede luisteraar wordt over … [Lees meer...] overWelluisterendheid
Kapstokspits
‘Doe maar een havercappu’, zegt de vrouw resoluut tegen de jonge ober. Ik zie dat hij aarzelt, maar dan toch de bestelling invoert. Een cappu, en dan ook nog met havermelk, dat is wel heel hip voor haar leeftijd. ‘We hebben ook matcha lattes’, zegt hij uitdagend. De vrouw denkt even na voordat ze antwoordt: ‘da’s ook slay.’ Ook aan andere tafeltjes merken mensen het gesprek op. … [Lees meer...] overKapstokspits
Een goede leraar
Zo lang ik me kan herinneren, was ook Frits Spits er. Ooit was dat met de Avondspits en later was dat met de Taalstaat, waar ik weleens als gast heb mogen aanschuiven bij het item dat de DigiTaalstaat heette. Dat duurde een minuut of vijf, misschien iets langer, en het gesprek was opgehangen aan de tweets die de studiogast in de voorafgaande weken de wereld in had … [Lees meer...] overEen goede leraar
Frits Spits kon eigenlijk niet, maar werkte wel
Ik heb twee herinneringen aan Frits Spits die mij altijd zijn bijgebleven. De eerste betreft een rubriek uit het programma De Avondspits, die ik rond 1980 op mijn studentenkamertje beluisterd moet hebben. Frits nam dan een LP en die probeerde hij te karakteriseren met een paar fragmenten. De “musicuul” noemde hij dat. Ik vind op het hele internet zegge en schrijve één … [Lees meer...] overFrits Spits kon eigenlijk niet, maar werkte wel
Met het oog op morgen
Tussen 1985 en 2000 presenteerde Frits Spits dagelijks Met het oog op morgen, door hem ‘het mooiste programma op de radio’ genoemd. Hij heeft de naam niet zelf uitgevonden: de uitdrukking komt al in 1869 in een krant voor, en het radioprogramma startte in 1976. Hij heeft de naam – en natuurlijk het programma! – wél legendarisch gemaakt. Dat blijkt wel uit het feit dat in … [Lees meer...] overMet het oog op morgen
Frits Spits, taalman
De achternaam Taalman bestaat in het Nederlands. Op internet is ook een ‘Rijschool Taalman’ te vinden en ‘Taalman schoenen’. De achternaam Rekenman bestaat niet. (Wel zijn er enkelen die zichzelf ‘rekenman’ noemen, onder meer omdat ze kinderen kunnen begeleiden bij het leren rekenen.) Frits Ritmeester koos als alternatieve achternaam ‘Spits’ - vanwege het rijm zoals hij zelf … [Lees meer...] overFrits Spits, taalman
Denkend aan Frits. Herinneringen aan de Taalstaat
23 november 2023. Mijn zus en ik reizen af naar de bibliotheek van Arnhem, omdat een gewiekste redacteur van de Taalstaat ons heeft gestrikt om mee te doen aan het Groot Dictee der Nederlandse taal. Een zenuwslopende ervaring, want je wil natuurlijk winnen van je tweelingzus. Na afloop spreken we met Frits die nieuwsgierig is naar de uitkomst. We tonen hem, enigszins … [Lees meer...] overDenkend aan Frits. Herinneringen aan de Taalstaat
Twaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (1)
Op de Eerste Kerstdag las ik in NeerlandistiekEen column van Marc als ontbijt! “Als het goed is hebben de voorgaande hoofdstukken je ook iets geleerd over hoe je kunt reageren als iemand zich op een onredelijke manier verdedigt tegen een beschuldiging. Wat doe je als iemand probeert recht te praten wat krom is? Als onderzoekers […] beschrijven we niet alleen wat voor soort … [Lees meer...] overTwaalf dagen Neerlandistiek met Kerstmis (1)
Programmageluk
Medio oktober 2013 ging bij mij de telefoon: Frits Ritmeester. Hoewel ik die naam niet meteen kon thuisbrengen, wist ik in een mum van tijd wie ik aan de lijn had: Frits Spits. Dat kwam door zijn stem, die ik begin jaren negentig soms wekenlang dagelijks had gehoord toen Frits Ritmeester onder zijn radionaam Frits Spits ‘De Avondspits’ presenteerde. Jarenlang was ik een van de … [Lees meer...] overProgrammageluk
