Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [89]-[91]
Artikel
Tussen boodschappenlijstjes en aantekeningen
Altijd verbaasd geweest dat de Klisjeemannetjes anno 1977 in hun beroemde sketch over de oudste beweging der wereld het orgasme onder meer vergeleken met ‘gevulde koeken’. Heden meen ik dat dit een zogeheten allusie is. Ik herlas namelijk De schaamte voorbij uit 1976, waarin Anja Meulenbelt die lichamelijke sensatie onder meer associeert met ‘een … [Lees meer...] overTussen boodschappenlijstjes en aantekeningen
Hedonisme is zoetisme
En overtuigen is suikeren Als je veel met verwante talen bezig bent, ontwikkel je een gevoel voor de manier waarop die talen zich tot elkaar verhouden. Misschien is het leuk om jullie ‘daarin mee te nemen’, zoals dat tegenwoordig heet. Neem het Nederlandse woord zoet. Alleen al de betekenis doet een oude oorsprong vermoeden. Zoet is een fundamenteel woord … [Lees meer...] overHedonisme is zoetisme
Wartaalbottie
Niet genomineerd door de jury van Nederland Vertaalt, wel heb je ooit, deze licht (?) kritische (!) anti-GenAI-Musk-Grok-X-etc. vertaling van 'Jabberwocky': WartaalbottieDoor ’t donger glepen slinkselaarssnoodwaarts door het verstegras,balorigden de dinovaarsen varkte het in ’t ongewas.‘Wacht je, kind, voor de Wartaalbot!Voor zijn zwendel en belazer!Wacht je voor Groks … [Lees meer...] overWartaalbottie
Bloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie
Een tijdje geleden bezweek Neerlandistiek bijna onder de belangstelling van kunstmatige intelligentie. Zoveel chatbots kwamen ons bezoeken dat de mensen er af en toe niet meer doorheen kwamen. Ondertussen zijn er wat maatregelen genomen waardoor het wat rustiger is, in ieder geval voor de mensen, maar ik bleef zitten met de vraag: wat leren die chatbots er eigenlijk van? Dus … [Lees meer...] overBloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie
De volmaakte man? Lol, die bestaat niet
Wat klets je dan over de volmaakte vrouw? Juliana Cornelia de Lannoy steekt haar tong uit Ik was net afgestudeerd en gaf les over vrouwen in de literatuur aan de Joke Smit School - trigger warning: dit is echt een stenentijdperk-verhaal. Ik schreef een handboekje voor die lessen over de geschiedenis van vrouwelijke auteurs. Omdat ik eigenlijk voor eeuwig aan de … [Lees meer...] overDe volmaakte man? Lol, die bestaat niet
Griekse bieslook met Nederlandse wortels
Als je me voor ik aan dit stukje begon had gevraagd of de oude Grieken een woord voor bieslook (Allium schoenoprasum) hadden, dan had ik geantwoord: vast wel, want bieslook komt in Griekenland in het wild voor. Misschien hadden ze zelfs wel een mythe over een schone jongeling, Bieslokos, die door een gril van de goden gedoemd is tot in der eeuwigheid gesnipperd door de … [Lees meer...] overGriekse bieslook met Nederlandse wortels
Gulliver met driehonderd: kwalijk voorbeeld
Gulliver heeft (in hoofdstuk 1 van het Lilliput-deel) in Londen een chirurgijnspraktijk en via zijn leermeester, Mr. Bates, ook patiënten. Maar Mr. Bates gaat dood, en dan volgt een enigszins raadselachtige zin, want kennelijk weet Gulliver, aan zichzelf overgelaten, zijn patiënten niet te behouden en ook geen nieuwe te vinden. En dan staat er, dat hij weigert het slechte … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd: kwalijk voorbeeld
Dierentaalwetenschap
Een van de interessantste nieuwe ontwikkelingen in de taalwetenschap van de afgelopen vijftien jaar is die van de dierentaalwetenschap. Er zijn mensen die denken dat voor die tijd taalkundigen dierentaal beneden hun waardigheid achtten, maar naar mijn overtuiging is het anders. Natuurlijk erkennen taalkundigen al heel lang dat er een relatie moet zijn tussen dierentaal en … [Lees meer...] overDierentaalwetenschap
Het meestgebruikte woord in Nederlandstalige popmuziek
Welk woord hoor je het meest in Nederlandstalige popmuziek? Dat is ik. We zingen blijkbaar vaak en graag over onszelf, want dit persoonlijke voornaamwoord komt ruim vierhonderd keer per 10.000 woorden voor. Willy en Willeke Alberti (ja, vader en dochter) spanden al in 1967 de kroon met Dat afgezaagde zinnetje, waarin ik 26 keer voorkomt. Daarmee is deze … [Lees meer...] overHet meestgebruikte woord in Nederlandstalige popmuziek
De swarte minnaers
Een herontdekt kluchtspel van de ongrijpbare Joost van Breen Joost van Breen schreef tussen 1656 en 1665 een vijftal kluchtspelen, waaronder De swarte minnaers. Een kluchtspel is een kort, komisch toneelstuk waarin de menselijke tekortkomingen aan de orde worden gesteld; het kluchtspel bankiert op scatologische en seksuele humor, maakt graag gebruik van verkleedpartijen, … [Lees meer...] overDe swarte minnaers
Beroep: Taalvanger
Tekstportret Ronny Boogaart In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Ronny Boogaart won enkele maanden geleden voor de tweede keer de LOT populariseringsprijs, met Maar zo bedoelde ik het niet, samen met twee coauteurs. Eerder, in 2016, kreeg hij de prijs al voor Een sprinter is een … [Lees meer...] overBeroep: Taalvanger
Als ‘droom’ en ‘kaas’ wegvallen
Over 'Een woord voor' van Eva Meijer Kun je een roman bekritiseren om de erin verkondigde ideeën? Ik geloof dat dit voor veel lezers not done is: een roman is een kunstwerk, geen praatstuk. Maar wat moet je dan als een roman zo duidelijk geformuleerd is rondom die ideeën? Een boek als Een woord voor van Eva Meijer. Er zit wel een sóórt verhaal in: … [Lees meer...] overAls ‘droom’ en ‘kaas’ wegvallen
Online en samen
Hoe de internationale neerlandistiek sterker wordt via social media Hoe bouwen we een sterkere online strategie voor de internationale neerlandistiek? Met ruim 700 volgers op Instagram, verschillende Facebook-pagina's en een groeiende LinkedIn-aanwezigheid zijn vakgroepen en netwerken wereldwijd online gegaan. Het doel: studenten bereiken, evenementen promoten en de … [Lees meer...] overOnline en samen
Geesteswetenschappen in oorlogstijd
Waarom hebben we geesteswetenschappen? Op die vraag bestaan evenveel antwoorden als geesteswetenschappen. Het vak waarover ik zelf het meest schrijf, de oudheidkunde, probeert de wereld van de Romeinen, Grieken, Joden en Babyloniërs te doorgronden om de verschillen tussen toen en nu te duiden en zo onze eigen ideeën beter te begrijpen. Wie literatuur bestudeert, doet dat om … [Lees meer...] overGeesteswetenschappen in oorlogstijd
De Nederlandse Gullivers sinds 1727
Gulliver met driehonderd is tegelijkertijd de Nederlandse Gulliver met tweehonderdnegenennegentig. Want de eerste vertaling verscheen luttele maanden na de Engelse editie van oktober 1726, namelijk in januari 1727. Waarmee het de eerste Gulliver-vertaling ter wereld is. (De Franse volgde datzelfde jaar.) De vertaling is anoniem, maar de … [Lees meer...] overDe Nederlandse Gullivers sinds 1727
Het publiek: lang niet alleen ‘leken’
Wie lezen er een tijdschrift als Neerlandistiek? Het is ongetwijfeld heel onprofessioneel, maar wij hebben hier op het hoofdkantoor geen idee. Er reageert weleens iemand via de mail of op sociale media, en één keer is het mij overkomen dat degene die op het stembureau de paspoorten controleerde mijn naam herkende. Maar dat alles levert natuurlijk niet een representatieve … [Lees meer...] overHet publiek: lang niet alleen ‘leken’
Vrouwen klimmen in de zeventiende eeuw naar de top van het Nederlandstalige toneel
Wie over de eeuwen heen naar de geschiedenis van vrouwen in het Nederlandstalige toneel kijkt, ziet in beginsel geen doorgetrokken lijn maar een reeks losse stippen. Af en toe verschijnt er een vrouw in een wereld die dan nog vrijwel volledig door mannen wordt gedomineerd. In het begin liggen die stippen ver uit elkaar, maar gaandeweg ontstaat een herkenbaar spoor. Dat … [Lees meer...] overVrouwen klimmen in de zeventiende eeuw naar de top van het Nederlandstalige toneel
Letschert en literatuur
Over het leesgedrag van de nieuwe minister van cultuur Als je mensen wil leren kennen, moet je weten wat ze lezen. Eerder heb ik de taak op me genomen om de boekenkasten van enkele politici onder de loep te nemen, waaronder die van Hararilezer en Ottolenghikok Jetten. De resultaten waren niet onverwacht, maar toch wel schrikken. Nu de formatie is afgerond en het … [Lees meer...] overLetschert en literatuur
De betekenis van de t
Van Kortrijk tot de Cariben Sommige klankkenmerken vallen meteen op. Andere zijn zo onopvallend dat buitenstaanders ze nauwelijks opmerken – terwijl ingewijden ze onmiddellijk horen. Een eind-t is zo’n klank: iets wat kan verraden waar je vandaan komt, waar je thuishoort, soms zelfs wie je bent. In het Nederlands is de t aan het eind van een woord geen sterke … [Lees meer...] overDe betekenis van de t
De klank van de midwinterhoorn
In deel zes (En ook weemoedigheid) van de roman fleuve Het Bureau van J.J. Voskuil zegt de volkskundige Maarten Koning dat hij een artikel over het midwinterhoornblazen schrijft om een hoogleraar psychologie te 'vernietigen'. De hoogleraar – hij blijft naamloos in de roman – heeft namelijk een boek geschreven waarin hij onderzoekt hoe mensen reageren op het Twentse … [Lees meer...] overDe klank van de midwinterhoorn
Aura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Over generatietaal die verrast en verbindt Help, de skinny jeans komt terug. We hadden toch gezworen hem nooit meer te dragen?! Waarom zouden we ook – met de wide leg, straight en barrel fit is er genoeg te kiezen. Maar de modetrends zijn grillig en de internationale catwalks, van Dior tot Céline, voorspellen weinig goeds voor wie … [Lees meer...] overAura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Dood meisje in gevleugeld landschap.
Over Meisje in het veen van Koos van Zomeren Willem Egge, de hoofdpersoon in Koos van Zomerens kleine roman Meisje in het veen (1996), zoekt in Drenthe vergetelheid. Weg van de sleur, weg van zijn ‘aanstaande ex’ Itske, al helemaal weg van zijn leven als leraar biologie en de daarbij opgelopen burn-out. De weg naar de vergetelheid leidde hem naar een afgesloten … [Lees meer...] overDood meisje in gevleugeld landschap.
Gulliver met driehonderd
Dit jaar vieren we de driehonderdste verjaardag van de Travels into Several Remote Nations of the World, het verreweg vrolijkste sombere en somberste vrolijke boek dat ooit tussen twee kaften op deze aardbol is verschenen. Candide, akkoord, is ook niet echt positief over de mens en zijn diep ingekankerde drijfveren, maar is eerder sadistisch en naargeestig en biedt geen hoop, … [Lees meer...] overGulliver met driehonderd
Gezellig onvertaalbaar
De top-7 van Nederlandse woorden die op de hele wereld verder niemand heeft Er bestaat een genre op het internet dat je de onvertaalbare-woordenlijst zou kunnen noemen. Het werkt zo: iemand verzamelt een stuk of wat woorden uit diverse talen waar geen equivalent voor bestaat in de taal aller talen, het Engels, zet er een foto van een aquarel bij als illustratie. Het … [Lees meer...] overGezellig onvertaalbaar
