Wie snijdt in vervolgschoolcoaching, snijdt onvermijdelijk ook in de kansen van nieuwkomers Morgen zal zowat iedereen die iets te maken heeft met OKAN (het nieuwkomersonderwijs in secundaire scholen) zich verzamelen in Antwerpen. Daar vindt dan voor de derde keer de studiedag ‘Focus op OKAN’ plaats, vol boeiende workshops en kansen tot uitwisseling. Er beweegt immers veel … [Lees meer...] overBezuinig niet op vervolgschoolcoaches
Artikel
Etymologica: De oordnamen Ark, Ork en Urk
Tot het de punt van een polder werd was Urk ruim duizend jaar deel van een eiland dat tevoren door veen met het vasteland verbonden was. De naam Urk stamt uit die oudste tijd en heeft verwanten elders. We gaan op zoek naar hun oorsprong en betekenis. Bewogenheid De vroegste vermelding die we van Urk in de overlevering hebben is uit het jaar 966, … [Lees meer...] overEtymologica: De oordnamen Ark, Ork en Urk
Wat hier staat valt bijna niet samen te vatten
Over het Boekenweekessay van Doortje Smithuysen Er is van alles verbazingwekkend aan het boekje Ik zou uw dochter kunnen zijn van Doortje Smithuijsen, dat het CPNB uitgaf ter gelegenheid van de Boekenweek van dit jaar. Er is bijvoorbeeld het begin van de achterflap, 'Dit essay gaat niet over alle babyboomers, ook niet over alle millennials'. Ik dacht dat het CPNB … [Lees meer...] overWat hier staat valt bijna niet samen te vatten
Historie van Malegijs : Capittels [86]-[88]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [86]-[88]
Kan een computer dialect herkennen?
Kan een computer begrijpen of een zin Drents, Limburgs of Gronings is? Onderzoekers van het Meertens Instituut besloten die vraag serieus te nemen. Met behulp van meer dan duizend Nederlandse dialectromans en een slim getraind taalmodel laten ze zien dat kunstmatige intelligentie verrassend goed is in het herkennen van streektaal. Dat levert niet alleen technische, maar ook … [Lees meer...] overKan een computer dialect herkennen?
Evi Aarens
De appel. gij lezer zult geen gelaat van mij doen rijzen,geen vorm naar wat de letter inkt,gij ezel schaduw van wat woorden prijzen,geen spiegeling op het water drinkt. niet buigen zult gij voor mijn part,noch dienen wat voorhanden vouwt;want Ik een appel, de treffer die straft,wies ijver krom recht buigt. van schuld t brein draag Ik voorttot derde, … [Lees meer...] overEvi Aarens
C.O. Jellema: Een eng cocon
Twintig dichtbundels uit 1975 (6) Het eerste gedicht in de bij Bosch & Keuning in de Seismogramreeks verschenen bundel: Vader Van het gebaar waarmee hij eensde woorden gods heeft onderstreeptbleef weinig over: het schoteltje beeft, hij krijgt het kopjenauwelijks naar de mond, een slokjethee. Zijn ogen echter werden groter,zo leeg, dat alles wat hij … [Lees meer...] overC.O. Jellema: Een eng cocon
Neerlandistiek voor betere boodschappen
Onderzoek van neerlandici kan soms ook ingrijpen in hoe het toegaat in de supermarkt. In het tijdschrift Taalbeheersing beschrijven drie collega's een groot onderzoek dat ze enkele jaren geleden uitvoerden en dat inmiddels door onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie en de Voedsel- en Warenautoriteit en dat – natuurlijk samen met ander onderzoek – heeft geleid tot een … [Lees meer...] overNeerlandistiek voor betere boodschappen
Heere Heeresma te horen en te zien
Dertig mensen. Dan is het uitverkocht, want het Amsterdamse Torpedo-theater is klein. Groot was evenwel het enthousiasme van hen die op 12 maart 2026 in dit übercharmante vestzaketablissement de avond bijwoonden rondom de eigenzinnige schrijver Heere Heeresma (1932-2011). Literair criticus Arjan Peters en Heeresma-biograaf Anton de Goede namen de aanwezigen op sleeptouw, naar … [Lees meer...] overHeere Heeresma te horen en te zien
Vertalersportret: Alice van Nahuys
Zij speelde een niet te onderschatten sleutelrol in de wereld van het twintigste-eeuwse uitgeven in Nederland, bijvoorbeeld waar het gaat om de autochtone literatuur. Zo ‘ontdekte’ ze Hella Haase en zorgde met haar uitgeverij Querido voor het juiste bed voor het werk van Annie M.G. Schmidt. Maar Alice van Nahuys (1894-1967) maakte allereerst naam als vertaler van Duitse … [Lees meer...] overVertalersportret: Alice van Nahuys
Is muziek ouder dan taal?
Henkjan Honing is een van de interessantste Nederlandse geesteswetenschappers van dit moment – onder andere omdat hij meer geïnteresseerd is in natuur dan in cultuur. Zijn onderwerp is niet zozeer muziek als wel muzikaliteit. Hij schreef een mooi overzichtsartikel in het nieuwste nummer van Current Biology. Volgens hem is dat een fundamentele menselijke eigenschap, iets dat op … [Lees meer...] overIs muziek ouder dan taal?
De gewone man is weer de sjaak
Over het Boekenweekgeschenk 2026 De Nederlandse burgerman (m/v/x) die dat wil kan van couveuse tot crematorium begeleid worden met fijne leesboeken, en dat alles op een brave burgermannenmanier. Na Nijntje lees je Jip-en-Janneke, net een beetje stout maar niet zo erg dat je er later niet een nette belastingbetaler in een rijtjeshuis van wordt die bijtijds het vuilnis … [Lees meer...] overDe gewone man is weer de sjaak
Ernst en Bobbie schrijven een Boekenweekgeschenk
Laat ik beginnen met een compliment voor het omslag: het Boekenweekgeschenk 2026, Piaggio van Hendrik Groen, ziet er aantrekkelijk uit. But jammer genoeg kun je een boek niet bij de cover judgen. Dus ga ik meehuilen met de literaire wolven in het bos en mijn plasje over het Boekenweekgeschenk doen. Ik zit al sinds 1990 in het boekenvak en ik weet dus dat er al … [Lees meer...] overErnst en Bobbie schrijven een Boekenweekgeschenk
Het leesplezier erin rammen
Wat doe je als je in een oplage van honderdduizenden exemplaren een mislukt boekje hebt laten drukken, en de mensen zeggen dat het een mislukt boekje is? Eveline Aendekerk, directeur van het CPNB, weet het: dan schrijf je een verongelijkt briefje aan de krant. Gisteren verscheen het in NRC. Het boekje in kwestie is het Boekenweekgeschenk van dit jaar, Piaggio, geschreven … [Lees meer...] overHet leesplezier erin rammen
‘Wat overblijft is het belangrijkste’
De fenomenologische poëtica van F. van Dixhoorn en Henk Ester Ze lijken op elkaar. Mannen met gladgeschoren kaken, hoge voorhoofden en verwaaide witte haardossen. Ze observeren hun omgeving met dezelfde getrainde haviksblik vanachter ovaalronde brilglazen. Op zomeravonden wandelen ze graag naar de zee, waar de inspiratie schuimend op ze af rolt. F. van Dixhoorn (1948) … [Lees meer...] over‘Wat overblijft is het belangrijkste’
Het zintuigelijk schrijven van Donald Niedekker
Horen, zien, ruiken en proeven In de roman Nevenwezen keert schrijver Donald Niedekker (1963) terug naar de Zaanstreek waar hij opgroeide: het dorpsdecor van de jaren '60 en ’70, van kleine middenstanders, weilanden, molens, de rivier en fabrieken. In dat decor woont, observeert en fantaseert ‘de jongen’. Een van de fabrieken is Cacao de Zaan (‘De fijnste, de geurigste, de … [Lees meer...] overHet zintuigelijk schrijven van Donald Niedekker
Niet slim genoeg voor de Epstein-files
In een gezonde rechtsstaat waren de Epstein-bestanden nooit openbaar gemaakt. Er staan allerlei privé-dingen in, ook van mensen die weinig met alles te maken hebben – maar die bijvoorbeeld familie waren van degenen die wel in contact met Epstein stonden. In een gezonde rechtsstaat hadden politie en advocaten het allemaal doorgenomen en hadden ze de strafbaren gestraft en was de … [Lees meer...] overNiet slim genoeg voor de Epstein-files
Haidewiets
In de televisiekwis De slimste mens ging afgelopen maandag (9 maart) de tekst van het Kinderen-voor-Kinderenliedje ‘Op een onbewoond eiland’ over de tong, waarin Herman Pieter de Boer ‘fiets’ liet rijmen op ‘haidewiets’ Geen pietsie pech want je hoeft er nietsValt er niet van je fietsLigt op je luie haidewiets Op de vraag wat ‘haidewiets’ betekent, antwoordde … [Lees meer...] overHaidewiets
Sef worstelt met de worm
Maandagavond kreeg rapper Sef een Edison voor zijn soloalbum Lieve monsters. Twee weken eerder sleepte hij ermee ook een 3FM-award in de wacht. Na de enthousiaste recensenten en hoge luistercijfers volgen nu dus de euforische vakjury’s. De leden van de Edisonjury noemden Lieve monsters niets minder dan een ‘meesterwerk’ en ‘het logische resultaat van jaren zoeken, durven … [Lees meer...] overSef worstelt met de worm
De herontdekking van dichter Ella Wassenaer
Eind 2025 verscheen de bundel rode runen. De herontdekking van de visionaire dichter Ella Wassenaer. Het ontwerp met wilde letters en tekens op het voorplat roept associaties op met de Cobra-beweging. In het hart van de bundel staan de gedichten van Ella Wassenaer; in het Fries met de originele typografie en daarnaast in rood de Nederlandse vertaling. De uitgave bevat ook … [Lees meer...] overDe herontdekking van dichter Ella Wassenaer
Soms welt in een oog geweld op
Veel gedichten in Tussen mij van Maria Barnas gaan over gespletenheid. Dat blijkt natuurlijk al uit de titel: het voorzetsel tussen kan niet met iets enkelvoudigs gecombineerd worden, zoals Peter-Arno Coppen onlangs nog liet zijn, is er zelfs bij ogenschijnlijke uitzonderingen als tussen de middag en tussen de deur sprake van iets gespletens. En dat is dus ook het geval bij … [Lees meer...] overSoms welt in een oog geweld op
Maria Barnas
De hoofdpersoon Ere Falso uit het korte verhaal Drink uit mij kon niet helder zien wat zich in de ogen van de vrouw afspeelde. Hij zag, op armlengte, leegte in haar ogen. Dieper kijkend een onmetelijk oord en dromend: zij zo groot als een zandkorrel die het heelal ontspant. Oerknal? Het ontmoedigt hem niet - eindelijk zag hij de werkelijke werkelijkheid, hoe driedimensionaal er … [Lees meer...] overMaria Barnas
De ‘manosphere’ in Wessel te Gussinklo’s De hoogstapelaar
Een zomer zo’n tien jaar geleden. Ik verbleef met mijn ouders en mijn twee jaar jongere broer in een vakantiehuis ergens ten noorden van de grote Zweedse meren. Mijn vader en moeder lagen op bed, mijn broertje speelde Minecraft op zijn Toshiba-laptop. Ik had mijn pyjama aangetrokken en mijn tanden gepoetst en staarde nu, peinzend, in de badkamerspiegel. De zomervakantie was … [Lees meer...] overDe ‘manosphere’ in Wessel te Gussinklo’s De hoogstapelaar
Zwagerman & Rothko, Mozart & Beethoven
In zijn postuum verschenen essaybundel De stilte van het licht schreef Joost Zwagerman (1963-2015) een essay over de Amerikaanse kunstenaar Mark Rothko (1903-1970). Ik las daarin een door Joost vertaald citaat van Rothko dat nogal vreemd op mij overkwam. Voor ik verder ga, wil ik zeggen dat ik Joost een beetje kende. Ik voel meer dan tien jaar na zijn dood nog … [Lees meer...] overZwagerman & Rothko, Mozart & Beethoven
‘Jij wil harrrde bewijzen’
Het Bureau is in zekere zin een roman over spreektaal. Personages, vooral bijpersonages, worden gekarakteriseerd door hun taalgebruik. Dat is een handige manier om ze uit elkaar te houden: oh, deze man zegt in iedere zin 'meneer' ('Dat zal ik doen, meneer', 'Goed, meneer'), dus dat was die nieuwe telefonist, De Vries. Ik geloof dat dit een klassieke techniek is, die ook door … [Lees meer...] over‘Jij wil harrrde bewijzen’
