door Peter-Arno Coppen Gegroet, vrienden van de verscheiden neerlandici! De showquiz is nog geen twee maanden oud of er tekent zich al een patroon af: de opgave wordt door een of twee personen meteen geraden, en in het begin wil er nog wel eens iemand reageren op de oproep om beeldmateriaal, maar al snel komt daar ook de klad in. Zo ook afgelopen week. Marc Beerens (die … [Lees meer...] overShowquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
Artikel
Onpersoonlijke bevelen
Door Marc van Oostendorp De Algemene Nederlandse Spraakkunst, de grootste Nederlandstalige grammatica die we hebben, heeft in de afgelopen decennia in menig huisgezin grote verwarring gezaaid door de mededeling die ze doet over vormen zoals 'Niet doen!', waarin een onbepaalde wijs (doen) wordt gebruikt in plaats van een gebiedende wijs (Doe niet!). De ANS zegt daarover … [Lees meer...] overOnpersoonlijke bevelen
Gedicht: Hugo Claus – Een vader
Een vader Dansend of geslagen, Gevangen in de menselijke warmte gaan wij trager reeds In de struiken van onwil, in de besmette weiden En volgen de verminkten op de voet. Zij fluisteren. Hun lippen drogen in de zon, de late zon. De valavond horen wij, de dagelijkse reutel Der gehangenen horen wij, De gevilde welp horen wij, De brandende jood in het braambos, en de … [Lees meer...] overGedicht: Hugo Claus – Een vader
Krijg nou de vallende fleuris!
Door Laura Bruno en Peter Alexander Kerkhof Zoals algemeen bekend, grossiert het Nederlands in verwensingen en krachttermen die met oude ziekten van doen hebben. Interessant genoeg zou in de geschiedenis van het Nederlands ook de uitroep “krijg nou de vallende fleuris” bestaan kunnen hebben. In de Middeleeuwen verwees de ‘fleuris’ naar een beroerte en “tfallende fledercijn” … [Lees meer...] overKrijg nou de vallende fleuris!
Hooggekurkt
Een achttiende-eeuwse aanvulling op het WNT Door Roland de Bonth Kurkentrekkers leiden steeds vaker een kwijnend bestaan in de keukenla. Wijnproducenten stappen over op schroefdoppen of – in mindere mate – op kunststofkurken. Toch levert dat geen rust op voor de kurkeiken in Zuid-Europa en Noord-Afrika want bij de productie van schoenen is kurk – na de plateauzolen uit de … [Lees meer...] overHooggekurkt
Hoera, ze kennen Wrongman, een sadist
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (180) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Poly-interpretabel In smakzoen hangen rode etenswaren En zware honden (koest man!) en sigaren Na Mao's knarsen zweeg een hedonist We zoeken dorstig manna, hè, en snaren Een ranke non had zwanenroes gemist Haar … [Lees meer...] overHoera, ze kennen Wrongman, een sadist
Laat duizend bloemen bloeien? Een debat over taalvariatie in Vlaanderen en Nederland
Taalvariatie is de nieuwe mantra in de taalwetenschap. Niemand ontkent ze; ze is er, net zoals diversiteit in de samenleving. De vraag is: hoe gaan we ermee om? Is de tussentaal in Vlaanderen nu een usurpator of een legitieme, want bestaande en door meer en meer mensen als vanzelfsprekend beschouwde variëteit van het Nederlands in België? In Nederland kun je dezelfde … [Lees meer...] overLaat duizend bloemen bloeien? Een debat over taalvariatie in Vlaanderen en Nederland
Vacature: doctoraatspositie Historische Nederlandse Taalkunde
De betrekking wordt aangeboden binnen het project 'Hoe voorspelbaar is taalverandering?', onder supervisie van Prof. Dr. Freek Van de Velde, in de onderzoeksgroep QLVL (Taalkunde). QLVL legt zich toe op kwantitatieve benaderingen van taalvariatie en taalverandering. Project Hoewel er binnen en buiten de taalkunde pessimisme heerst over de voorspelbaarheid van … [Lees meer...] overVacature: doctoraatspositie Historische Nederlandse Taalkunde
Gedicht: Annie M.G. Schmidt – Vaders
Vaders De vader zegt: wat ga je doen? De dochter zegt: 'k ga rijen, De vader zegt: met wie, met Koen? Gaan jullie met z'n beien? De dochter zegt: jawel, allicht, En dan houdt Paps z'n wafel dicht. Daar gaat ze dan, ze zegt: so long, En paps bijt liever op zijn tong Dan nog te vragen hoe of waar. Het lieve kind is zestien jaar, Ze heeft gezegd wat ze gaat doen. Ze … [Lees meer...] overGedicht: Annie M.G. Schmidt – Vaders
Een overdosis placebo
Door Inge Stortenbeker Met een dikke grijns legde mijn co-promotor een publicatie onder mijn neus: “Kijk nou toch wat hier staat!” Hij laat een studie zien die hij tegenkwam op Twitter. Het blijkt een enigszins bizar en intrigerend verhaal: “Meneer A, een 26-jarige man, meldt zich bij de eerste hulp en zegt: ‘Help me, ik heb al mijn pillen ingenomen!’, waarna hij in … [Lees meer...] overEen overdosis placebo
Grote opdracht: Inzicht in je taal maakt je een betere taalgebruiker
Door Marc van Oostendorp Je hart slaat over als ergens je ideaal door iemand anders expliciet wordt gemaakt. Je bent niet alleen! Ook andere mensen willen een wereld die lijkt op wat jij voor ogen hebt! Het overkwam me deze week. Het 'ontwikkelteam' van leraren dat voor Nederlands in opdracht van het ministerie aan het discussiëren is over de inrichting van het schoolvak … [Lees meer...] overGrote opdracht: Inzicht in je taal maakt je een betere taalgebruiker
Gedicht: Lizzy Sara May – Twee foto’s uit het hoofd geciteerd
Twee foto’s uit het hoofd geciteerd 1. Rechtop staat zij met naast haar zittend op een stoel haar broertje onder haar rokje dalen pijpjes van een linnen broek met kant tijd 1870 mijn moeder's moeder tien jaar oud Zij huwde een nietsnut kreeg zeven kinderen stierf in 1925 aan anemie en de inflatie … [Lees meer...] overGedicht: Lizzy Sara May – Twee foto’s uit het hoofd geciteerd
Liever schone data dan veel data
Door Marten van der Meulen Vorige week schreef ik een blogpost naar aanleiding van een stuk van Marc van Oostendorp (die weer reageerde op een tweet van Geert Wilders). In de post beschreef ik het gebruik van een bepaald woord, difficulteren, aan de hand van een aantal verschillende corpora van het Nederlands. Mijn post bleek op haar beurt aanleiding voor professor Jan Odijk … [Lees meer...] overLiever schone data dan veel data
Zieltogen
Door Michiel de Vaan zieltogen ww. ‘op sterven liggen’ Middelnederlands sieltōghen ‘de laatste adem uitblazen, in doodsstrijd liggen’ (1455–1465, in Devote oefeninge van Brugman: Ooc sach se hem bleeck werden ende sieltoghen, ende in dat leste saghen se hem ... sinen geest geven); met Gelderse overgang o > a in Teuthonista (1477) syeltaighen ww., syeltaigher ‘die op … [Lees meer...] overZieltogen
Lievelingswoorden van Amerikaanse studenten
Cursisten van 'Dutch 1' en 'Dutch 2' aan de Universiteit van Berkeley, Californië, vertellen wat hun favoriete Nederlandse woord is: (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overLievelingswoorden van Amerikaanse studenten
Hoe ik een 7,5 voor Nederlands haalde
Door Marc van Oostendorp Ik heb mijn rugzakje zojuist zorgvuldig aan onze vlaggenmast bevestigd! In mei heb ik het centraal eindexamen vwo gemaakt, samen met andere min of meer prominente neerlandici: een paar studenten en docenten van de Radboud Universiteit, de schrijfster Aafke Romeijn, een docente van het Dominicus College in Nijmegen (waar we het examen mochten meedoen), … [Lees meer...] overHoe ik een 7,5 voor Nederlands haalde
Gedicht: Floor Buschenhenke – Vies, kapot en lelijk gebed
Uit Parachute, de nieuwe bundel van Floor Buschenhenke. Vies, kapot en lelijk gebed Zie mijn dijen, kuilig als een crossbaan, harig en onrein, dan die aderen, die rollen als vette wormen langs mijn kuiten. Het is dat ik al bloedstolsels verlies anders had ik mezelf moeten geselen. Aanschouw die opgezwollen pens, het is toch godgeklaagd? Vanaf nu zal ik nog minder … [Lees meer...] overGedicht: Floor Buschenhenke – Vies, kapot en lelijk gebed
papadag / vaderdag
Verwarwoordenboek Vervolg (74) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overpapadag / vaderdag
De meesterlijke ironie van Harry Mulisch
Door Marc van Oostendorp In de novelle Het beeld en de klok van Harry Mulisch vindt een personage dat 'de meester' wordt genoemd en in wie de lezer vrij gemakkelijk de contouren van de schrijver kan onderscheiden een ironieteken uit: Dat nieuwe leesteken had hij ingevoerd omdat hij voortdurend verkeerd werd begrepen. Omdat het uitroepteken gezien kon worden als het cijfer één … [Lees meer...] overDe meesterlijke ironie van Harry Mulisch
Vacatures: twee nieuwe redacteuren De Reactor
De Reactor, Vlaams-Nederlands platform voor literaire kritiek, bestaat in 2019 tien jaar: hoog tijd voor een digitale vernieuwing en een verdere versterking van de redactie. Daarom is het platform op zoek naar twee nieuwe redacteuren: een recensieredacteur die de literaire productie in de gaten houdt, daaruit selecteert en nieuwe stukken redigeert; en een redacteur nieuwe … [Lees meer...] overVacatures: twee nieuwe redacteuren De Reactor
Gedicht: Astrid Lampe – de levensverhalen van geknakte bloemen
Uit Zusterstad 2.0, de nieuwe bundel van Astrid Lampe. de levensverhalen van geknakte bloemen zijn in de bonus de antecedenten van suïcidepoëten liggen op straat hoeveel roem hoeveel bij elkaar verzonnen levens wil je sterven wij lezen met veel ruis toondoof in de echokamer van de romantiek besteed ik het roeptoeteren uit … [Lees meer...] overGedicht: Astrid Lampe – de levensverhalen van geknakte bloemen
Op z’n Amsterdams en Rotterdams volgens parlementariërs
Door Siemon Reker Leentjebuur spelen in het Nederlands is zó gewoon, dat bijvoorbeeld iemand als premier Rutte niet vaak een excuserende opmerking maakt als hij iets in het Engels of Duits zegt, wat hij geregeld doet. In de tijd dat het uitspreken van Latijnse citaten of het gebruik van een Frans woord iets van alledag was, hoefde dat evenmin speciaal geëtiketteerd te worden. … [Lees meer...] overOp z’n Amsterdams en Rotterdams volgens parlementariërs
Sy skop vir die bal
Door Marc van Oostendorp In sommige talen maak je verschil tussen een lijdend voorwerp dat leeft en een dat dood is. Het Nederlands kent dat – afgezien misschien van het verschijnsel dat ik gisteren beschreef – eigenlijk niet, maar het Afrikaans maakt dat verschil wel, althans in de meer alledaagse, minder aan regels gebonden vormen. De Afrikaanse taalkundige Theresa Biberauer … [Lees meer...] overSy skop vir die bal
Gedicht: Freek van Leeuwen – Explosie
Explosie Hallo! Hallo! Hallo! Dit boek is niet geschreven voor hem of voor haar: Dit boek is geschreven voor het proletariaat. Schreef ik het? Schreef jij het? Schreef hij het? Neen! WIJ hebben het geschreven: Ik, jij, hij, wij, zij: Allemaal! Naar de duivel met alle dichters Corrupte inktkoelies Minstreels van de gezeten rentenier En de sentimentele … [Lees meer...] overGedicht: Freek van Leeuwen – Explosie
Vlogboek – Het Ezelproces met Gerard Reve: (2) De rechtszaak
Het tweede deel van een tweeluik over het 'Ezelproces', waarin Gerard Reve werd aangeklaagd voor smalende godslastering. De rechtszaak draaide om twee tekstfragmenten waarin een seksuele fantasie wordt beschreven van een ikpersoon met een als ezel gereïncarneerde God. Het publiek smulde van de rechtszaak met een subtiel en humoristisch requisitoir van mr. J.J. Abspoel, de … [Lees meer...] overVlogboek – Het Ezelproces met Gerard Reve: (2) De rechtszaak
