Door Marc van Oostendorp Wat is lyrische dichtkunst? De Amerikaanse literatuurwetenschapper Jonathan Culler heeft de moed gehad te proberen een theorie te ontwikkelen over die vraag van duizenden jaren oud. Hij publiceerde er in 2015 een boek over. Centraal in zijn theorie staat het idee van de 'apostrofe', het aanspreken van iets of iemand die anders is dan het feitelijke … [Lees meer...] overGedichten spreken altijd iets of iemand aan
Artikel
Gedicht: Peter Swanborn – Hier en nu
‘Hier en nu’ staat in Het wolkenreparatieatelier, de nieuwe bundel van Peter Swanborn. Hier en nu Langs de kade blaast een stel ganzeriken mij de weg op. Verderop zitten twee stadskonijnen opgesloten in een plantsoen tussen autoverkeer en mediterrane agaveplanten. Onder luid gejoel springen kinderen bommetje van de steiger bij de Jonkersbrug. Een gebouw met … [Lees meer...] overGedicht: Peter Swanborn – Hier en nu
A note on nasal assimilation in Hellendoorn Dutch
Door Gertjan Postma Nijen Twilhaar & Van Oostendorp (2000) wonder why the following assimilation contrast exists in Helledoorn Dutch. While the personal ending morpheme /-n/ shows place assimilation to the root consonant in the present tense, it lacks assimilation in the past tense. For instance [pɑkn̩] ‘took’ contrasts with present tense cases such as [pɑkŋ̩] ‘take’. This … [Lees meer...] overA note on nasal assimilation in Hellendoorn Dutch
De EU maakt het moeilijk(er) om de taal van jongeren onderzoeken
Door Marc van Oostendorp Het gaat de laatste tijd in de kringen waarin ik verkeer over bijna niets anders dan over GDPR, de General Data Projection Regulation van de EU die eind deze maand van kracht wordt en die u niet alleen moet vrijwaren van Mark Zuckerberg, maar ook van wetenschappelijk onderzoek. Mijn Antwerpse collega Reinhild Vandekerckhove vertelde er … [Lees meer...] overDe EU maakt het moeilijk(er) om de taal van jongeren onderzoeken
Oninteressant onderzoek: kinderen tekenen meer mannelijke wetenschappers dan vrouwelijke
Door Freek Van de velde Een dikke maand geleden is in het tijdschrift Child Development een artikel verschenen dat druk gedeeld is op allerhande social media. De auteurs, vier psychologen van Northwestern University, werden na de publicatie voor de camera’s gehaald om duiding te geven bij hun mediagenieke onderzoek. Waar ging dat over? Ze hadden een ‘meta-analyse’ uitgevoerd … [Lees meer...] overOninteressant onderzoek: kinderen tekenen meer mannelijke wetenschappers dan vrouwelijke
Gedicht: Gerrit Kouwenaar – Sprakeloos landschap
Sprakeloos landschap De mensen worden uit het landschap weggenomen: wat een rust! vooreerst nog geen puinhopen, het licht is het licht dat er is op huizen als dingen naamloze bomen een klagende waakhond een jagende vos later naarmate het donker nadert steeds meer kraaien - Gerrit Kouwenaar (1923-2014) uit: Vallende stilte … [Lees meer...] overGedicht: Gerrit Kouwenaar – Sprakeloos landschap
Showquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
Gegroet, vrienden van de verscheiden neerlandici! Zo snel als de vorige week de neerlandistische mystery guest geraden werd (het was Hendrik Entjes), zo oorverdovend was de radiostilte met betrekking tot de oproep naar beeldmateriaal van neerlandici waarvan niet meteen een foto te vinden is. Bestaat er dan werkelijk geen enkele afbeelding van Karel Reijnders of D.C. Tinbergen … [Lees meer...] overShowquiz: Hoe zagen die neerlandici er eigenlijk uit?
God zou de ziel vergodlijken door smart?
Door Marc van Oostendorp In het nawoord van zijn onlangs verschenen bloemlezing 'Mijn taalorkest' uit het werk van Johan Andreas Dèr Mouw wijst Jan Kuijper terecht op het vaak veronachtzaamde muzikale aspect van het werk van deze dichter, die juist vaak om zijn inhoud wordt geprezen. Kuijper wijst erop dat met Dèr Mouw eindelijk de saaie regelmaat uit de Nederlandse jambe … [Lees meer...] overGod zou de ziel vergodlijken door smart?
Gedicht: Gerrit Kouwenaar – Zomergedicht
Zomergedicht Van minder een stoel getimmerd, men gaat zitten onder een verbazingwekkend roerloze zon terwijl de dorpskinderen de vrede bezingen op hun blinkende brommers, terwijl de hemel ondiep is als water onder een roeiboot, terwijl men woorden laat drijven en zinken hoort men zich roepen, bloed valt uit de bomen men herkent zich, staat op om te … [Lees meer...] overGedicht: Gerrit Kouwenaar – Zomergedicht
Kranten en romans: makkelijk of moeilijk?
Door Sterre Leufkens Hebben jullie weleens een krant uit de jaren 50 gezien? Zo niet, gauw naar Delpher, want het is hartstikke leuk. Het valt meteen op dat kranten sindsdien behoorlijk veranderd zijn - in formaat, opmaak, maar ook in taalgebruik. Dat laatste is natuurlijk interessant: in welk opzicht is de journalistieke stijl van het Nederlands veranderd, in pakweg 60 jaar? … [Lees meer...] overKranten en romans: makkelijk of moeilijk?
Met taal gaat hij naar bed
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (175) Het Nederlandse sonnet bestaat 453 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp De taalsmid De klinker en de medeklinker zijn De weke onderbuik en het korset. Dichter is hij die, schijnbaar zonder pijn, Het vormeloze in de steigers zet. Zijn woorden, corpulent of slank van … [Lees meer...] overMet taal gaat hij naar bed
Gedicht: Nico Verhoeven – Na een natuurramp
Na een natuurramp Koel Karpathië bemint met handopsteken: zie, mijn lief, de nieuwe dageraad breekt baan, nu moet alles wat vannacht verschaald, breken; zie de dageraad, mijn lief, het is verkeken, zie de dageraad, mijn lief, het is gedaan. Drooggevallen is het water in de kreken, drooggevallen is de grond van dit bestaan, liefdes berg en dal zijn aan elkaar … [Lees meer...] overGedicht: Nico Verhoeven – Na een natuurramp
Zaterdag 16 juni 2018, Haarlem: De knetterende achttiende eeuw
In 2018 viert de Werkgroep 18e Eeuw haar vijftigjarig jubileum. Op zaterdag 16 juni 2018 staan we stil bij dit feit met een feestelijke dag in Teylers Museum, onder de titel De knetterende achttiende eeuw. In de ochtend zal prof.dr. Wijnand Mijnhardt een lezing geven in de Gehoorzaal. In de middag nemen leden van de werkgroep het museum over. Zij vertellen over hun favoriete … [Lees meer...] overZaterdag 16 juni 2018, Haarlem: De knetterende achttiende eeuw
De verhalen in onze taal zijn de troef van ons vak
Door Floor van Renssen. Met medewerking van Anneke Smits en Erna van Koeven. Enkele weken geleden verschenen er vlak achter elkaar een aantal emotionele artikelen over literatuuronderwijs aan tweedegraads lerarenopleidingen. Collega’s vielen elkaar aan op een snibbige toon. Het begon met de column van Coen Peppelenbos op weblog Tzum over het feit dat literatuur van voor 1880 … [Lees meer...] overDe verhalen in onze taal zijn de troef van ons vak
Laat staan
Door Ad Foolen In de recente berichtgeving over de stakingen bij Air France werd de vraag besproken in hoeverre de Franse regering als aandeelhouder van de luchtvaartmaatschappij zich met de staking zou moeten bemoeien. De NRC stelde in een artikel van 7 mei j.l. vast: Toch lijkt de huidige Franse regering meer afstand te houden. Premier Edouard Philippe, laat staan Emmanuel … [Lees meer...] overLaat staan
Met toe-eigening begon het verderf
Door Marc van Oostendorp "Natuurlijk," schrijft Jaap Goedegebuure op de laatste bladzijde van zijn recent verschenen Couperus Cahier, "je mag een schrijver nooit vereenzelvigen met zijn personage, zoals we braaf hebben geleerd toen we onze lessen in literatuur kregen". Het is een wat curieuze zin voor een emeritus hoogleraar in de literatuurwetenschap. Hoezo hebben we dat … [Lees meer...] overMet toe-eigening begon het verderf
27 mei 2018, Gent: Presentatie van nieuw Jaarboek van De Fonteine.
Op zondag 27 mei 2018, om 10.30 uur, spreekt Dirk Geirnaert in Gent over een in 1482 in druk verschenen reeks van 36 dichtstrofen die met grote waarschijnlijkheid aan Anthonis de Roovere kan worden toegeschreven. Het onderzoek van de ‘incunabel’ en de devotionele tekst, waarvan iedere strofe met een houtsnede is geïllustreerd, is door wijlen prof. Robrecht Lievens begonnen en … [Lees meer...] over27 mei 2018, Gent: Presentatie van nieuw Jaarboek van De Fonteine.
Gedicht: Hélène Swarth – Meibloesems
Meibloesems O lang en bang was Liefdes Lijdensweek En droef haar dood aan Twijfels martelkruis! Maar prachtvol rees de Paasdag, met geruis Van engelvleuglen - en de schijndood week. Ik kwam getogen uit mijn donker huis, De lippen zwijgend en het aanschijn bleek, En stond bij 't graf en weende... en zie! daar bleek: Zij was verrezen uit haar dodenkluis. … [Lees meer...] overGedicht: Hélène Swarth – Meibloesems
waterlander
waterlander zn. ‘traan’ Waterlander (ca. 1300) betekent allereerst ‘bewoner van Waterland’, het gebied in Noord-Holland grofweg tussen Amsterdam en Edam. In verband met ‘huilen’ wordt het woord voor het eerst in 1561 aangetroffen in het spreekwoord De waterlanders op den dijck laten komen ‘beginnen te tranen’, in Sartorius’ bewerking en vertaling van Erasmus’ … [Lees meer...] overwaterlander
Mijn afgunst
Door Marc van Oostendorp Gisteren verscheen het boekje Topstukken uit de collectie van het Privaat Leesmuseum, waarin Ewoud Sanders zijn verzameling beeldjes van lezende mensen toont (die beeldjes staan op zijn privaat), en 50 schrijvers een stukje hebben geschreven over lezen. Gisteren hadden we al een voorpublicatie. Hier is mijn stukje. Geen makkelijker manier om mij … [Lees meer...] overMijn afgunst
7 juni, Nijmegen: Mini-symposium over water
Op donderdag 7 juni vindt aan de Radboud Universiteit een mini-symposium over water plaats. Water heeft allerlei functies in de samenleving: het is een bron van leven, maar het kan ook een bedreiging vormen als gebieden door overstromingen getroffen worden. Water heeft ook talloze kunstenaars door de eeuwen heen geïnspireerd. Sprekers van verschillende achtergronden buigen zich … [Lees meer...] over7 juni, Nijmegen: Mini-symposium over water
Gedicht: Atte Jongstra – Die tragische wens
Pas verschenen: Furunkel, de eerst dichtbundel van Atte Jongstra onder eigen naam. Die tragische wens Een huis, op droesembodem van klatergouden steen gemetseld en met purperslakkenverf bestreken, vol van in laaiende lust gloedheet gekitteld hoerenvlees – dit huis, die tragische woning. Een in krankheid ontloken, in bederf gebloeid, ongunstrijk verwelkt fysiek … [Lees meer...] overGedicht: Atte Jongstra – Die tragische wens
Praten met robots dankzij Google
Door Lucas Seuren De afgelopen decennia heb ik regelmatig claims gezien dat computers spoedig probleemloos kunnen communiceren met mensen, en dat we het niet eens meer door zullen hebben als we met een AI praten. Maar tot op heden waren dialoogsystemen absoluut niet in staat om de Turingtest te doorstaan; we maken nog altijd eenvoudig onderscheid tussen een menselijke … [Lees meer...] overPraten met robots dankzij Google
Studiedag: Bredero in de KANTL
(Persbericht KANTL) De KANTL organiseert op 25 mei een studiedag over het werk van Gerbrand Adriaensz. Bredero, die precies 400 jaar geleden is overleden. Op 23 augustus 1618 stierf de succesvolle Amsterdamse dichter-schilder Gerbrand Adriaensz. Bredero - plots en onverwacht, 33 jaar oud. In nog geen tien jaar tijd had Bredero een ruim toneeloeuvre bij elkaar geschreven … [Lees meer...] overStudiedag: Bredero in de KANTL
voeding / voedsel
Verwarwoordenboek Vervolg (69) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overvoeding / voedsel
