Gezien van Henk Groenewegen is geen omvangrijk boek; het is een novelle, die evenwel in minder dan honderd pagina’s prima in staat is om een levendige wereld op te roepen. Het verhaal speelt ten tijde van de Franse Revolutie, en wordt verteld door de ogen van een paar niet voor de hand liggende personages, die desondanks samen een goed beeld van deze heftige periode in de … [Lees meer...] overGroslijst: Henk Groenewegen, Gezien
Artikel
Een onopgemerkt ‘In Memoriam Vincent van Gogh’ door Willem Kloos
Ik heb onlangs de boekencollectie van Antiquariaat Schuhmacher bekeken, omdat deze naar de veiling ging. Onder die boeken bevonden zich talloze Tachtigers-uitgaven, een van Schuhmachers specialismen. Zie hier enkele zeer bijzondere voorbeelden! Om die reden heb ik ook vele Tachtigers weer eens wat gelezen of voor het eerst aandachtig gelezen. Zoals dit weekend de notoir … [Lees meer...] overEen onopgemerkt ‘In Memoriam Vincent van Gogh’ door Willem Kloos
Vendetta en vergeving
Leven en dood van een Corsicaan van Zetti & Bosch en de poëtica van uitgeverij KLEIN In Nederland zijn nog te weinig literatuurliefhebbers ervan op de hoogte, maar de Vlaams-Nederlandse boekenmarkt heeft er sinds 2023 een uitgeverij bij met een gedurfd fonds. Paul Buekenhout, oprichter en voormalig bezieler van het Brusselse literatuurhuis Passa Porta, geeft met KLEIN … [Lees meer...] overVendetta en vergeving
Bekentenissen van een bibliovoor
Leeslogboek november 2025 Omdat ik in de komende weken óók nog eens jarig ben, wordt mij in de aanloop naar december uitzonderlijk vaak gevraagd 'wat ik eigenlijk wil hebben'. Eigenaardig genoeg gaan veel mensen ervan uit dat dit wel géén boek zal zijn. Terwijl toch uit alles blijkt dat ik niets liever heb dan dat? Houd ik soms een aftershavelogboek bij op het internet, … [Lees meer...] overBekentenissen van een bibliovoor
Nijhoff verhusseld
De naam J.A. Lindon kwam ik voor het eerst tegen toen ik The Hunting of the Snark vertaalde. Annotator Martin Gardner nam achter in zijn uitgave van Carrolls gruwelverhaal een ‘Fit the seven-and-a-halfth’ op, een extra hoofdstuk, dat door deze mysterieuze Lindon was geschreven ter aanvulling op Carrolls acht fits omdat hij het jammer vond dat … [Lees meer...] overNijhoff verhusseld
Leren lezen en schrijven – zou dat helpen?
Als we de PISA-cijfers mogen geloven, gaat de leesvaardigheid van Nederlandse vijftienjarigen hard achteruit. Nederland behoort niet langer tot de top van landen met goede lezers. Omdat leesvaardigheid het enige vak is dat via PISA in de gaten wordt gehouden, weten we niets over de andere taalvaardigheden, maar waarschijnlijk zijn die eveneens achteruit gegaan. Er moet wat … [Lees meer...] overLeren lezen en schrijven – zou dat helpen?
Bella speelt met Demi en Vera zit in het andere team
Het is lastig te geloven hoeveel informatie we als we praten tegelijkertijd met onze stem moeten overbrengen: al die verschillende woorden, die ieder bestaan uit klinkers en medeklinkers, die ieder bestaan uit allerlei subtiele bewegingen van tong en lippen. Al die emoties, al die afstandelijkheid. En dan moet je ook nog op de een of andere manier duidelijk maken hoe de woorden … [Lees meer...] overBella speelt met Demi en Vera zit in het andere team
Groslijst: Anne Mieke Backer, Ik was dat meisje
Het mooie aan literatuur is: een schrijver kan over álles schrijven en als lezer kom je dus ook van alles tegen qua thematiek. In deze roman: een Frans meisje dat als tiener in de jaren zestig een verhouding heeft met een oudere Amerikaan en de seksualiteit met hem compleet anders beleeft dan hij. Eigenlijk gaat het verhaal in diepere zin misschien wel over het miskende … [Lees meer...] overGroslijst: Anne Mieke Backer, Ik was dat meisje
Bureaucratiseren, bagatelliseren, postponeren
Confuc (23) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De Telegraaf heeft een bericht over verpleegtehuizen. Bijna 18.000 ouderen staan op de wachtlijst maar … [Lees meer...] overBureaucratiseren, bagatelliseren, postponeren
Zachtjez
Ben ik eens enthousiast over een bundel, dan blijkt iedereen het te zijn geweest. Nu ja, het handjevol dat ‘de’ poëziekritiek bemenst. Dan ben ik toch confuus. In dit literair klimaat is bijvoorbeeld Menno Wigman op het zadel der eeuwige klassiekerigheid gehesen, en stuiten critici reeds in het begin van Addertje op: ‘tegen de avond laten de gierzwaluwen in het … [Lees meer...] overZachtjez
La patro de Saidjah havis bubalon
De vertaling van Saïdjah en Adinda in het Esperanto (1927) Lejzer Ludwik Zamenhof (1859-1917) publiceerde zijn eerste boekje over de door hem ontworpen taal Esperanto in de zomer van 1887, enkele maanden na de dood van Eduard Douwes Dekker. Er zijn verschillende redenen waarom dit jammer is. We weten nu bijvoorbeeld niet wat Douwes Dekker van dit plan zou hebben gevonden, … [Lees meer...] overLa patro de Saidjah havis bubalon
Reeth, van Lull tot Anus
Laat ik beginnen met een actieve herinnering. Toen ik achttien was, vertrok ik op wat toen een wereldreis heette. Die reis eindigde in Zuid-Amerika, maar begon in België. Daar passeerde ik samen met een vriend een dorp genaamd Beffe. Daar moesten wij om lachen. Sterker: we stapten uit en poseerden bij het plaatsnaambord. Om de beurt, breed glimlachend. Inmiddels weet ik dat … [Lees meer...] overReeth, van Lull tot Anus
Responsiecollege
Ik studeerde Nederlands in Utrecht, begin jaren zestig van de vorige eeuw. Eens in de week ging ik het Academiegebouw binnen, naar een lange, smalle zaal waar het responsiecollege plaatsvond van Prof. dr. C. B. van Haeringen. De professor stond op een spreekgestoelte en keek uit over studenten die gekomen waren om zeventiende eeuwse teksten te leren vertalen. Of … [Lees meer...] overResponsiecollege
Waarom krijg jij dit boekje nu?
De brochure die alle Nederlandse burgers in de bus krijgen (Bereid je voor op een noodsituatie), markeert op allerlei manieren de overgang naar een nieuwe tijd. Maar dat geldt ook voor het voornaamwoord. Hoewel alle Nederlanders worden aangesproken, dus ook de fabrieksdirecteuren, de deftige dames, de keurige bejaarden, is er in de hele brochure geen u of uw te vinden. Dat … [Lees meer...] overWaarom krijg jij dit boekje nu?
Groslijst: Arnon Grunberg, Het aanwezige been
Grunberg mét mededogen Arnon Grunbergs nieuwste bundel Het aanwezige been biedt een nieuwe blik op 24 verhalen geschreven tussen 2013 en 2025; ze zijn eerder in druk verschenen of als voordracht, en herzien en bewerkt voor deze uitgave. De verhalen zijn allemaal op te hangen aan een … [Lees meer...] overGroslijst: Arnon Grunberg, Het aanwezige been
Fadar Unsa: Het Oudnederlandse Onze Vader herzien
Op 4 november 2025 verscheen een artikel waarin ik mijn Oudnederlandse reconstructie van het Onze Vader presenteerde. Op basis van de Latijnse tekst, Oudhoogduitse en Oudengelse voorbeelden, de taal van de Wachtendonckse Psalmen, en met behulp van het Oudnederlands Woordenboek (ONW), beoogde ik een plausibele vertaling te verkrijgen van het Pater Noster die een tiende-eeuws … [Lees meer...] overFadar Unsa: Het Oudnederlandse Onze Vader herzien
Simon Vinkenoog: van Vijftiger naar voordrachtskunstenaar
Oktober 1957: dichter Simon Vinkenoog ontmoet een aantal Amerikaanse Beatdichters in de Amsterdamse jazzclub Bohemia. Vooral met Allen Ginsberg heeft hij een klik; ze worden vrienden en krijgen veel invloed op elkaars werk (Van der Bent 2000: 201). Ook Adriaan Morriën, vanaf 1959 redacteur van de grammofoonplatenserie Stemmen van schrijvers, is bij deze ontmoeting aanwezig (Van … [Lees meer...] overSimon Vinkenoog: van Vijftiger naar voordrachtskunstenaar
Computer beoordeelt wetenschap
De komst van chatbots betekent misschien wel dat het wetenschappelijk bedrijf geautomatiseerd wordt. Zetten chatbots binnenkort zelf het onderzoek op, voeren ze de experimenten uit, analyseren ze de resultaten en sturen ze ze op naar wetenschappelijke tijdschriften? Er wordt hard aan gewerkt. In een artikel in het tijdschrift Scientometrics zet de Chinese onderzoeker Zhuanlan … [Lees meer...] overComputer beoordeelt wetenschap
Wat we danken aan Peter van Zonneveld
Ergens in 1973 of 1974 zei een vriend me: je moet eens gaan praten met Peter van Zonneveld, die is net als jij geobsedeerd door de negentiende eeuw. Ik weet niet meer of het Ton Anbeek of Adriaan van Dis was die me dit zei, en ik kan het niet meer navragen bij Peter met zijn formidabele geheugen. Ik kende Peter wel, zoals je toen eigenlijk wel iedere student Nederlands ten … [Lees meer...] overWat we danken aan Peter van Zonneveld
Een cadeau voor de lezer
Hoe toepasselijk: een journalist die de biografie schrijft over een journalist die romancier werd. Trouw-redacteur Iris Pronk werkte vijf jaar aan Altijd te paard, de biografie van Renate Dorrestein (1954-2018). Ze groef zich als een molrat door de berg informatie over Dorrestein, inclusief de brieven, mails en appjes, sprak vrijwel iedereen die ze opvoert en paste - voor zover … [Lees meer...] overEen cadeau voor de lezer
‘Ene kinkenduut springt’
Over een Tilburgs woordenboek Sinds kort weet ik wat vermicelli in het Tilburgs is: fèrmesjèl. Ik heb namelijk het een imposant, vierhonderd pagina's dik diksjenèèr op mijn bureau liggen van een van de best bestudeerde stadsdialecten van Nederland, die om een aantal redenen ook tot mijn favorieten behoort: Goedvertòld. Behalve zijn omvang kent dat woordenboek nog meer … [Lees meer...] over‘Ene kinkenduut springt’
Groslijst: Josha Zwaan, Wilgenkind
Wilgenkind, het zevende boek van Josha Zwaan, is een autobiografische roman over rouw, verlies, verzwegen familiegeheimen en de zorg voor een ouder. Het boek begint met een begrafenis waarbij verschillende zinspelingen worden gemaakt op relaties en gebeurtenissen binnen de familie. Dit wekte mijn nieuwsgierigheid en zoog mij direct het verhaal in. Toen ik het boek uit had, heb … [Lees meer...] overGroslijst: Josha Zwaan, Wilgenkind
In memoriam Peter van Zonneveld (1948-2025)
Op donderdag 20 november hebben we afscheid moeten nemen van een bijzonder, kleurrijk en beminnelijk mens: Peter van Zonneveld. Hij overleed na een ziekbed van enkele weken in een hospice in Ouderkerk, vlak bij zijn geliefde Amstel, waarlangs hij zo graag wandelde en fietste, en waarvan hij elke bocht kende. Peter van Zonneveld werd op 3 september 1948 geboren in Leiden. … [Lees meer...] overIn memoriam Peter van Zonneveld (1948-2025)
Etymologica: Een Latijnse brief in het Germaans
Voor het maken van de infographic die je hierboven ziet, dook ik onlangs in de etymologie van het woord brief. Hoe Nederlands dat woord er ook uitziet, het is ontleend aan het Latijnse breve, dat ‘kort’ betekent. Die ontlening heeft al heel lang geleden plaatsgevonden, maar de bronnen die ik raadpleegde, bleken van mening te verschillen over de vraag hóé lang geleden dat … [Lees meer...] overEtymologica: Een Latijnse brief in het Germaans
Medelijden en grammatica
Een interessant nieuw artikeltje, van de Italiaanse grammaticus Guglielmo Cinque, over de uitdrukking van gevoelens in de grammatica. Mensen kunnen in taal hun gevoel uitdrukken – of het je altijd lukt om haat, liefde, walging, rouw, verontwaardiging of gêne over te dragen, daarover valt te discussiëren, maar er zijn in ieder geval woorden voor te vinden. Om te beginnen … [Lees meer...] overMedelijden en grammatica
