Het zal u niet ontgaan zijn; inmiddels is Neerlandistiek al even bezig met het bespreken van alle aangemelde titels voor de Libris-groslijst. Over een paar maanden hopen we daarmee een toegankelijk dwarsdoorsnede inzicht te kunnen geven van de hele Nederlandstalige ‘literaire’ prozaproductie in een jaar. De hele? Met het Libris-groslijst … [Lees meer...] overVoor het kleine en voor het grote
Artikel
Verschillen tussen het Nederlandse ‘genoeg’ en z’n Friese cognaten
Het Nederlandse woord genoeg en z'n Friese cognaten hebben zich niet helemaal op dezelfde manier ontwikkeld. Zowel hun betekenis als hun plaatsbaarheid in zinnen en woordgroepen is verschillend. De Friese talen verschillen onderling ook weer. Ik geef hier voor genoeg-onderzoekers een klein (vrijwel zeker onvolledig) overzichtje van verschillen die mij zijn … [Lees meer...] overVerschillen tussen het Nederlandse ‘genoeg’ en z’n Friese cognaten
Etymologica: Waarom ‘sycofant’ géén moeilijk woord is
In de nasleep van de moord op Alex Pretti in Minneapolis zei een kritische medewerker van het Department of Homeland Security tegen een journalist van CNN: ‘The department needs a law enforcement leader, not a sicko fan.’ Dat was althans wat de journalist opschreef. In werkelijkheid had de medewerker gezegd: ‘The department needs a law enforcement leader, not a … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom ‘sycofant’ géén moeilijk woord is
Voor Anne Vegter
De Nederlandse poëzie heeft in 2026 nu al een klassieker voortgebracht: de vijftiendelige cyclus Voor de vervuiling van Anne Vegter, opgenomen in haar Projectmedewerkers. Het is, zoals vaker bij Vegter, spreektaal en filosofie, smerigheid en tederheid, en alles door elkaar, in vijftien sterke gedichten. Vervuiling verwijst nauwelijks naar smog, afval of CO₂ alléén, maar vooral … [Lees meer...] overVoor Anne Vegter
Historie van Malegijs : Capittels [65]-[69]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [65]-[69]
Meskes en mèskes in Haaren
Meske betekent zowel ‘meisje’ als ‘mesje’ – althans in de Brabantse dialecten van de Langstraat, de Midden-Brabantse regio waar ik ben opgegroeid. Dè meske schelt d’ren appel meej ’n meske. In Oost-Brabant zit dat anders. Ga je vanuit het oostelijkste Langstraatdorp Vlijmen 12 kilometer naar rechts op de kaart, dan kom je in Rosmalen. Daar is een mesje ook een meske, maar … [Lees meer...] overMeskes en mèskes in Haaren
Lezen met betekenis
Een leesinterventie voor NT2-cursisten Originele teksten in het Nederlands lezen? Dat is nog te moeilijk, eerst moeten we meer grammatica oefenen en woordenschat uitbreiden!” “Het lijkt me interessant, maar er is geen tijd – het programma is al zo vol!” “Waar vind ik zulke leesteksten? Wat ik zelf lees, is te moeilijk voor mijn cursisten! Zulke reacties hoorden we … [Lees meer...] overLezen met betekenis
Fantaseren over de moordlust van je vader
Leeslogboek januari 2026 Ik probeer een parallel leven te leiden: een van werk en een van lezen. Dat laatste moet vrij zijn, ik moet lezen wat ik leuk vind, en het mag over onderwerpen gaan die met mijn werk niet veel te maken hebben. Het streven mislukt meestal. Ik lees natuurlijk óók dingen voor mijn werk – deze maand bijvoorbeeld een proefschrift over Young … [Lees meer...] overFantaseren over de moordlust van je vader
Groslijst: Tjeerd Langstraat, Yasmina
Een sprookje en een anti-sprookje Er was eens een schrijver, en die heette Tjeerd. Hij woonde in Rotterdam, een grote stad in een klein land. Tjeerd was dol op schrijven. Niets kon hem zo bekoren als het smeden van letters tot woorden, van woorden tot zinnen en van zinnen tot een boeiend verhaal. Dan vergat hij de bonzende en gonzende wereld om hem heen en verplaatste hij … [Lees meer...] overGroslijst: Tjeerd Langstraat, Yasmina
Het stevige leven van Dola de Jong
Eerder gaf ik al aan dat ik me wel kon voorstellen dat ik dit boek zou gaan lezen; het sluit aan bij mijn interesse voor veronachtzaamde vrouwelijke Nederlandstalige literaire auteurs in de twintigste eeuw, lui zoals Andreas Burnier en Aya Zikken. En ja hoor, Dola de Jong (1911-2003) lijkt tot die groep te behoren, afgaande op de biografie die Mirjam van Hengel aan haar … [Lees meer...] overHet stevige leven van Dola de Jong
Heeft u nog een aanrader?
Ik lees, dus ik leef. Dat is mijn motto. Als docent Nederlands en voormalig studente letterkunde is lezen voor mij een vanzelfsprekendheid. Een boek lezen is als ademen; ik kan me niet voorstellen het níét te doen. Als ik niet lees, dan gaat het automatisch niet goed met me; ik heb het nodig om te functioneren. En nee, dat maakt me niet instabiel; het biedt inzicht. Door de … [Lees meer...] overHeeft u nog een aanrader?
Deze pasta ontstond jaren geleden bij toeval
Ik ga verder met mijn zoektocht naar het genre van kookboeken. Na Ode van Jigal Krant, waarin de auteur zich nadrukkelijk als personage presenteerde en er honderduit op los babbelde, en De smaak van Soestdijk waarin er allerlei anekdotes over de Oranjes werden opgedist met een onduidelijke relatie met de recepten die er volgden, deze keer een heel ander boek, dat evenwel gewoon … [Lees meer...] overDeze pasta ontstond jaren geleden bij toeval
Zwoesj-zwoesj
Voor W.N. Ziezo, de papers van het eerste semester zijn weer van punten voorzien. Een monsterinspanning die ik al jaren met liefde doe. Deels uit nieuwsgierigheid naar de jongste ontwikkelingen in taal, deels omdat het me een plicht lijkt waarvan ik zowaar het nut zie. In een tijd waarin ‘mentaal welzijn’ geen pleonasme is staan studenten onder druk, naar verluidt de … [Lees meer...] overZwoesj-zwoesj
Van den vos Reynaerde in het Sallands
Een vertaling zonder gepaard rijm Het Middelnederlandse werk Van den vos Reynaerde is een hoogtepunt in de Nederlandse literatuur. Jan Goossens noemt de Reynaert het enige voortbrengsel van de Nederlandse letterkunde dat in de wereldliteratuur ruime bekendheid heeft verworven. Er zijn in de loop der jaren verschillende vertalingen gemaakt in het hedendaags Nederlands. … [Lees meer...] overVan den vos Reynaerde in het Sallands
Etty Hillesum
Mevrouw Etty Hillesum, Mijn moeder (1912 - 1986) vertelde mij vanaf mijn zesde over een ontmoeting die zij met u had en die een grote indruk op haar maakte. Dat was vóór de oorlog, ergens in een café naast het Concertgebouw. Als kind luisterde ik niet echt naar het verhaal van mijn moeder. Nu ik erbij stilsta, heb ik een tekening van u gemaakt. Ik moest … [Lees meer...] overEtty Hillesum
Universiteit zonder betekenis
Ik werk aan een universiteit die zich na enig gesoebat met de bisschoppen nog steeds katholiek mag noemen. Maar ze heeft nu besloten om afscheid te nemen van het idee dat dingen ook nog betekenis kunnen hebben. Dat lijkt me de enige conclusie die je kunt trekken uit het artikel over de nieuwe ‘strategienota’ van de Radboud Universiteit in universiteitskrant Vox. Het meest … [Lees meer...] overUniversiteit zonder betekenis
Groslijst: Jeroen Olyslaegers, De wonderen
Met De Wonderen weet Jeroen Olyslaegers wederom een weergaloze w-roman aan zijn ouevre toe te voegen. Een weergaloze roman is het, of eerder een tragedie over de zucht naar vrijheid van een tweeling, Amandine en Ambroos. Amandine is de verteller. Door haar woorden maakt de lezer hun tragische levens mee vanaf het moment dat ze de warme buik van hun moeder moeten verlaten en ze … [Lees meer...] overGroslijst: Jeroen Olyslaegers, De wonderen
Oud nieuws 2
100 woorden uit de Oprechte Haerlemsche Courant Op 12 mei 2022 kwam bij het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) het Couranten Corpus online. Het bevat een grote hoeveelheid afleveringen van dertien zeventiende-eeuwse kranten uit Delpher die vrijwilligers hebben gedigitaliseerd. Met het Couranten Corpus is het mogelijk om onderzoek te doen in 109.532 artikelen en naar … [Lees meer...] overOud nieuws 2
Kidnapping
Een woord dat sinds enkele weken opgang maakt in de media is kidnapping. De aanleiding kan niemand zijn ontgaan: de ontvoering door de Amerikanen van de Venezolaanse president Nicolás Maduro. Een gewetenloze dictator, die Maduro, maar zijn kidnapping is een ongekende schending van het internationaal recht dus de kranten stonden er bol van. Kidnappen behoort tot de woorden … [Lees meer...] overKidnapping
Weg met de moedertaalspreker?
Er is al langer onvrede met de term, ook in de neerlandistiek; ik heb er ook al over geschreven (hier en hier). Maar in een artikel in het tijdschrift Cognition doen 29 taalkundigen en psychologen een frontale aanval op een begrip dat lang heel gewoon was in het taalonderzoek: de moedertaalspreker. Ze gebruiken grote woorden: het begrip is niet alleen wetenschappelijk … [Lees meer...] overWeg met de moedertaalspreker?
Juryrapport AVT/Anéla-dissertatieprijs 2025
Eerder berichtten wij dat de AVT/Anéla-dissertatieprijs 2025 op 27 februari 2026 op het Taalgala uitgereikt werd aan Gijs Leenders. Dit is het juryrapport. Each year, AVT and Anéla award the Dissertatieprijs (‘PhD dissertation prize’) to the best linguistics dissertation defended at a Dutch university. This year’s jury members were Jacomine Nortier, Marije Michel, Joyce … [Lees meer...] overJuryrapport AVT/Anéla-dissertatieprijs 2025
De totale Beets van Rick Honings
God, gezin en vaderland luidt de titel van de biografie van Nicolaas Beets, geschreven door Scaliger-hoogleraar Rick Honings, met als ondertitel: De eeuw van Nicolaas Beets 1814-1903. Een goede aanleiding om naar Haarlem, de geboorteplaats van Beets, af te reizen om de biograaf te ontmoeten. Vanuit Grand Café Brinkmann kijken we uit op de Grote Markt. ‘Dit was het terrein van … [Lees meer...] overDe totale Beets van Rick Honings
Hoe Rein de Vos gestraft werd
In zijn laatste meesterwerk uit 2023 De Reynaert. Leven met een middeleeuws meesterwerk gaat Frits van Oostrom ook in op enkele boeken voor de jeugd die geïnspireerd waren op het verhaal ‘Van den vos Reynaerde’. Toen ik door dit werk bladerde herinnerde ik mij dat ik als klein jongetje eens een boekje had gekregen dat over Rein de Vos ging. Toen ik het uit de kast had … [Lees meer...] overHoe Rein de Vos gestraft werd
De aannames achter drogredenen
Redeneerleer als instrument voor kritisch lezen Redeneerleer wordt vaak ingezet om kritisch te leren lezen. Leerlingen en lezers leren argumenten herkennen, conclusies volgen en drogredenen benoemen. Dat is zinvol en noodzakelijk. Maar wie redeneerleer uitsluitend gebruikt om fouten aan te wijzen, mist een belangrijk niveau van de analyse. De kern van kritisch lezen ligt … [Lees meer...] overDe aannames achter drogredenen
Begrijpelijkheid is een vorm van retoriek
Lang hebben we gedacht dat ingewikkelde taal een manier was om macht te laten gelden, of in ieder geval gold als een vanzelfsprekend teken van expertise. Wie gezag had, sprak niet eenvoudig, en omgekeerd. Moeilijke woorden, lange zinnen en impliciete voorkennis waren signalen dat hier iemand sprak die het overzicht had, die zoveel geleerdheid had verworven dat zijn waarheid … [Lees meer...] overBegrijpelijkheid is een vorm van retoriek
