Mijn specialisatie in de taalkunde is van huis uit de klankleer, de fonologie. Mijn proefschrift ging daarover, net als de meeste van mijn wetenschappelijke publicaties. Maar de laatste jaren heb ik daar af en toe spijt van – de echte actie gebeurt wat mij betreft steeds meer in een ander deelgebied, de betekenisleer, de semantiek (samen misschien met de pragmatiek. In de … [Lees meer...] overTaal en werkelijkheid
taalkunde
Vacature: Assistant Professor of Dutch Linguistics, Poznań, Poland
The Department of Dutch and South African Studies at the Faculty of English (AMU, Poznań) conducts research and university teaching in the field of Dutch and South African literary studies and linguistics. Tasks Conducting research and publishing in international journalsAcquiring external grantsTeaching 210 hours a year (6-8 hours a week) in the area of Dutch linguistics … [Lees meer...] overVacature: Assistant Professor of Dutch Linguistics, Poznań, Poland
Zeker weten: vernieuwend Nederlands op bijwoordelijk terrein
Dezelfde woorden kunnen in dezelfde vaste volgorde voorkomen en toch inhoudelijk verschillen. Nemen we als voorbeeld de combinatie zeker weten, aanhalingen uit het kalenderjaar 2022 (ongecorrigeerde Handelingen): (Sophie Hermans, VVD) ik wil zeker weten dat het geld ook terechtkomt waar het terecht moet komen (Jan Paternotte, D66) zodat we ook zeker weten dat dat … [Lees meer...] overZeker weten: vernieuwend Nederlands op bijwoordelijk terrein
“Dikke mik kans” – zuidelijke taal die de Handelingen niet haalde?
Op 4 juni 2020 schreef ik een tekstje over het amicale taalgebruik dat in de Tweede Kamer duidelijk wordt via de tussenwerpsels jongens! en joh! Wie de huidige Van Dale bekijkt, ziet dat een blogstukje ook twee jaar later nog heel wat meer informatie kan bieden dan het grote woordenboek. Op dezelfde vierde juni van 2020 was er een … [Lees meer...] over“Dikke mik kans” – zuidelijke taal die de Handelingen niet haalde?
Hoe komt “wappie” in de Dikke van Dale?
Jelle van Baardewijk in gesprek met Nederlandse woordenboekmaker Ton den Boon over de wondere wereld van de Dikke Van Dale. … [Lees meer...] overHoe komt “wappie” in de Dikke van Dale?
Brugge, Bruges en Bruhhe in de play-off
Met lokale taal naar de titel? Nu de voetbalstadions weer tot de nok toe gevuld zijn met supporters kunnen clubs de steun van hun achterban opnieuw in levenden lijve ervaren. Toch vindt veel fan engagement vandaag de dag ook digitaal plaats. Voetbalclubs zijn meer dan ooit actief op sociale media, zoals Instagram en TikTok. De interactieve mogelijkheden van de sociale … [Lees meer...] overBrugge, Bruges en Bruhhe in de play-off
Taal is een brug in het denken
Bestaan er stoornissen die specifiek de taal betreffen? Twee voorbeelden worden regelmatig genoemd. De eerste is afasie, een stoornis (of eigenlijk een pakket stoornissen) die zich kunnen voordoen als mensen bijvoorbeeld een herseninfarct krijgen en daarna niet goed meer kunnen praten. De tweede heet taalontwikkelingsstoornis en lijkt een aangeboren component te hebben. Maar … [Lees meer...] overTaal is een brug in het denken
Kijken naar “de bak” en verder
Het woord bak heeft een groot aantal betekenissen. Van Dale deelt ze in drie hoofdvarianten in. Bak-II en Bak-III zijn de twee kleinste en die hebben achtereenvolgens te maken met het werkwoord bakken (inclusief ‘mop, grap’) en met de scheepvaart. Bak-I bevat daarentegen liefst 29 onderscheiden betekenissen en nuances, van een min of meer vierkant voorwerp … [Lees meer...] overKijken naar “de bak” en verder
10 mei 2022: Studiemiddag rond taalhoudingsenquêtes
Op 10 mei 2022 organiseert de vakgroep Nederlands van de Universiteit van Luik een studiemiddag rond enquêtes die uitgevoerd zijn om de houding van taalgebruikers in Nederland en België tegenover meertaligheid te peilen. De studiemiddag wordt georganiseerd in het kader van de Koning Willem-Alexander Leerstoel voor Lage Landen- studies, die in het academisch jaar 2021-2022 is … [Lees meer...] over10 mei 2022: Studiemiddag rond taalhoudingsenquêtes
Waarom p, b en m vaker vooraan in het woord staan
Een eigenaardige observatie: klanken zoals p, b en m, de zogeheten lipklanken, staan relatief vaak vooraan in woorden. De hoofdstukken met die letters in een gemiddeld woordenboek zijn relatief dik en dat geldt voor heel veel bekende talen. Wat is hier aan de hand? Daarover gaat een interessant artikel van de Groningse promovendus Daan van Soeren in Journal of Linguistics. … [Lees meer...] overWaarom p, b en m vaker vooraan in het woord staan
Welbevinden in meertalige gezinnen
Kinderen die met twee of meer talen opgroeien , gebruiken niet altijd al hun talen even veel. Soms spreken ze één van hun talen zelfs helemaal niet. In dergelijke gevallen is het meestal de thuistaal of minderheidstaal die het onderspit delft ten koste van de schooltaal. Kinderen kunnen heel goed in staat zijn de thuistaal te spreken, maar geven de voorkeur aan de taal of talen … [Lees meer...] overWelbevinden in meertalige gezinnen
De grenzen van fictie
Een schrijver kan een wereld verzinnen waarin draken rondlopen, of waarin de wetten van de zwaartekracht worden getart, of een wereld waarin vrijwel iedereen een verdorven persoon is. Maar een wereld waarin onze moraal niet geldt, dat wordt lastiger, stellen Daniel Altshuler en Emar Maier in een nieuw artikel in het Journal of Semantics. Neem het volgende … [Lees meer...] overDe grenzen van fictie
Verschijnt binnenkort: De Dikke Daniëls
Wim Daniëls heeft zich zijn hele leven al verwonderd over taal; over haar lenigheid, haar subtiliteit en haar complexiteit. Hij wijdde tientallen boeken, talloze artikelen en veelgelezen twitterberichten aan zijn grote liefde. Hij bekeek haar van alle kanten, keerde haar binnenstebuiten, boog zich over de apostrof, de komma, over etymologieën, het Huppelnederlands, dialecten … [Lees meer...] overVerschijnt binnenkort: De Dikke Daniëls
De (zee)meermin, een ongrijpbaar fabeldier? [1]
Op zoek naar definities in lexica en literatuur Trots loop ik met mijn tekening naar de juf, die voorovergebogen aan het opruimen is in de poppenhoek. “O ja, nou, mooi, hoor…” zegt ze zonder echt te kijken, “en euh… wat is het?” “Een Meermin”, antwoord ik. “Oh, een zeemeermin, nou, leuk, hoor.” “Nee, niet zéé-meermin, gewoon meermin!” . De juf zucht en zonder me aan … [Lees meer...] overDe (zee)meermin, een ongrijpbaar fabeldier? [1]
Schoonheid is waarheid, – waarheid schoon
De Britse dichter John Keats had gelijk toen hij in 1819 in zijn beroemde Ode to a Grecian Urn schreef: Beauty is truth, truth beauty,—that is allYe know on earth, and all ye need to know Wetenschappelijk onderzoek heeft dat nu aangewezen, en in het bijzonder dat de stijlfiguur die Keats hier gebruikt, bijdraagt aan die waarheid. Dat stijlfiguur heeft de vorm A B B A, … [Lees meer...] overSchoonheid is waarheid, – waarheid schoon
‘Heb je ook sibbelings?’
Als rasechte introvert ben ik een ramp met ‘small talk’: het keuvelen over koetjes en kalfjes waarbij het niet om de inhoud van het gesprek gaat, maar gewoon om het feit dat je een gesprekje hebt. Ik kán het gewoon niet, lijkt het wel, en het voelt altijd zo gekunsteld. ‘Heb je ook broers of zussen?’ is zo’n standaard ‘small talk’-vraag – weinig mensen zullen intrinsiek … [Lees meer...] over‘Heb je ook sibbelings?’
De wondere wereld van de opna-constructie
Dat voorzetsels lastige wezens zijn bewijst de koffieautomaat van de Universiteit Utrecht al. Maar niet alleen voor machines zijn deze kleine woordjes moeilijk; bij talen die je niet compleet machtig bent is het ook vaak zo dat er grote twijfel bestaat over wanneer je nou welk voorzetsel gebruikt. Vaak bestaan er fijne nuances voor het gebruik en de betekenis van deze woorden – … [Lees meer...] overDe wondere wereld van de opna-constructie
Vermogen
Zo’n werkwoord dat feitelijk de uitgang van het actuele ABN heeft bereikt Raar werkwoord tegenwoordig, dat vermogen. In feite gebruiken we momenteel alleen de tegenwoordige tijd, net niet uitsluitend maar vrijwel alleen in de eerste persoon enkelvoud (ik) en dan ook nog bij uitstek in een vaste ontkennende combinatie. En dit alles steeds minder vaak dan voorheen. … [Lees meer...] overVermogen
Trocheeën gaan over de liefde, jamben over godsdienst
Heel verrassend zijn de resultaten misschien niet, van een onderzoek dat een groep Europese onderzoekers – waaronder de neerlandica Alie Lassche – vorige week publiceerden. Ze vonden dat bepaalde vormen in gedichten overeenkwamen met de betekenis van die gedichten. Maar de methoden waarmee ze tot die bevindingen kwamen zijn wel interessant. De dichters richtten zich op de … [Lees meer...] overTrocheeën gaan over de liefde, jamben over godsdienst
3 juni 2022: De Zwarte Prins. Over globalisering, cultuur en carnaval
De Rector Magnificus van Tilburg University nodigt u uit tot het bijwonen van de academische zitting waarin prof. dr. Sjaak Kroonhoogleraar Meertaligheid in de multiculturele samenleving, een openbaar afscheidscollege houdt, getiteld De Zwarte Prins. Over globalisering, cultuur en carnaval op vrijdag 3 juni 2022, om 16.15 uur precies, in de Aula … [Lees meer...] over3 juni 2022: De Zwarte Prins. Over globalisering, cultuur en carnaval
Opleiden voor kansrijk opgroeien in een taaldiverse stad
Alle talen tellen. Opgroeien in de grote stad biedt kinderen en jongeren veel kansen. Maar niet ieder kind of jongere krijgt dezelfde kansen. Kortom: er is (grote) kansenongelijkheid. Samen met professionals in onder meer onderwijs, jongerenwerk en jeugdzorg wil het Centre Of Expertise (CoE) Urban Education bijdragen aan het vergroten van kansengelijkheid voor kinderen en … [Lees meer...] overOpleiden voor kansrijk opgroeien in een taaldiverse stad
Oproep: onderzoek gebruik Nederlandse taal
Universiteit Utrecht voert een onderzoek uit naar het gebruik van de Nederlandse taal. Om deel te nemen aan het onderzoek moet je daarom een moedertaalspreker van het Nederlands zijn. Het onderzoek bestaat uit het maken van spraakopnames en duurt ongeveer 20 minuten. Voor deelname aan dit onderzoek krijg je een kleine compensatie van 4 euro. Dit onderzoek is al eerder op … [Lees meer...] overOproep: onderzoek gebruik Nederlandse taal
Qu’ils mangent de la brioche
De serie Is it cake? op Netflix lijkt misschien oppervlakkig Amerikaans vermaak. Allerlei Amerikaanse mensen met allerlei Amerikaanse manieren krijgen een aantal naaimachines of damestasjes of blikjes frisdrank te zien en moeten dan raden welke van de genoemde objecten een taart is. De presentator snijdt vervolgens die objecten aan met een vervaarlijk mes om te zien of die … [Lees meer...] overQu’ils mangent de la brioche
Dialect digitaal: nieuwe kansen voor streektaalgebruik en -onderzoek
Oratie Martijn Wieling Deze video is gemaakt door One Up Media (https://oneupmedia.nl/). Graphics en opname door Av-Services (RUG). Meer informatie over het onderzoek van Martijn Wieling is te vinden op https://www.martijnwieling.nl, https://www.speechlabgroningen.nl en https://www.cgtc.nl. Er is ook een samenvatting: … [Lees meer...] overDialect digitaal: nieuwe kansen voor streektaalgebruik en -onderzoek
Hebben paddestoelen woorden?
ZIjn wij mensen dan echt de enigen met taal? Het is een kwestie die de mensheid al bezighoudt sinds iemand het eerste sprookje vertelde over een donker bos, maar de laatste tijd staat het onder bijzondere belangstelling. Niet alleen wij mensen communiceren met elkaar, we weten inmiddels dat allerlei diersoorten en zelfs planten dat ook doen. Een deze week gepubliceerd artikel … [Lees meer...] overHebben paddestoelen woorden?
