We worden bijna altijd omringd door taal. Het kan dus ook bijna niet anders dat we goed weten hoe taal klinkt bij de mensen waarmee we vaak spreken, en hoe dat verschilt bij anderen. Je hebt vast wel eens iemand iets horen zeggen als “Tegenwoordig gebruiken Nederlanders hun in plaats van zij” of “Vlamingen gebruiken meestal -ke als ze iets willen verkleinen (manneke), waar … [Lees meer...] overNadenken over taal is ook nadenken over hoe je taal telt
taalkunde
Convergerend bewijs in de taalkunde
Een van de intrigerende aspecten van taal is dat het overal om ons heen is en tegelijkertijd zo lastig te vatten. Staat taal bijvoorbeeld in een boek? Klinkt het in de ruimte? In zekere zin zijn dat alleen maar inktvlekken en luchttrillingen: ze worden pas taal als wij het interpreteren. Zit taal tussen onze oren? Maar hoe scheiden we het dan van wat zich daar verder bevindt? … [Lees meer...] overConvergerend bewijs in de taalkunde
Een intrigerend saai probleem: hoe zeg je 293.533?
Kun je de getalsnamen leren, op basis van alleen voorbeelden? Stel, ik laat mijn dochter een lange rij getallen zien, uitgeschreven in cijfers (100.021, 23.533, 892, 5.543.849,...) en ik lees die getallen één voor één luid voor in het Nederlands (een miljoen een en twintig, drieëntwintig miljoen vijfhonderdrieëndertigduizend, achthonderd tweeënnegentig) zal ze dan ooit in staat … [Lees meer...] overEen intrigerend saai probleem: hoe zeg je 293.533?
24 maart 2022: Proefcollege Nederlands: interactie tussen mens en dier
Wil jij een voorproefje van hoe het is om Nederlandse Taal en Cultuur te studeren? Meld je dan aan voor het online proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur van de Universiteit Utrecht op donderdag 24 maart (16:00-17:00). Tijdens dit college bespreekt hoogleraar Marjo van Koppen hoe je kennis over de Nederlandse taal kunt gebruiken om de interactie tussen dieren en mensen te … [Lees meer...] over24 maart 2022: Proefcollege Nederlands: interactie tussen mens en dier
Vera Bergkamp in het omgangsdebat – taal waar u van schrikte
Zoveel weken geleden wilde ik graag naar het debat van de Tweede Kamer dat vandaag uiteindelijk werd gehouden. (Het is 09.03.2022 en ik heb het ongecorrigeerde plenaire verslag nog niet gezien.) Dat bezoek op de publieke tribune zou zeker op een teleurstelling uitgedraaid zijn, weet ik nu. Ik zou maar een partje hebben mogen volgen in de zaal en het lot zou dan vooral beslissen … [Lees meer...] overVera Bergkamp in het omgangsdebat – taal waar u van schrikte
‘dat ic hebbe genomen dat hues terhurst’
Soms bevatten twee zinnen dezelfde woorden, en geeft een klein verschil in woordvolgorde een al even klein verschil in betekenis. Ze zegt dat hij het boek vermoedelijk aan het lezen is.Ze zegt dat hij vermoedelijk het boek aan het lezen is. Neem die zinnen, proef ze op je tong. Wat is het verschil? De eerste suggereert dat 'het boek' al eerder ter sprake is gekomen, de … [Lees meer...] over‘dat ic hebbe genomen dat hues terhurst’
26 maart 2022: Lentevergadering KZM
Op 26 maart 2022 vindt de jaarlijkse Lentevergadering van de KZM online plaats. We hebben alweer een prachtig programma voor jullie klaarstaan, met lezingen over taalkunde, letterkunde, geschiedenis en klassieke studies. De plenaire lezing wordt verzorgd door dr. Klazina Staat van de UGent en is getiteld Itineraria naar het Heilige Land en Rome reisgidsen of iets … [Lees meer...] over26 maart 2022: Lentevergadering KZM
Call for papers: Taal en Tongval 2022
see below for English version Micro- en macrovariatie:Verschillende visies in onderzoek naar taalvariatie en taalverandering Het thema van Taal en Tongval 2022 is ‘Micro- en macrovariatie: Verschillende visies in onderzoek naar taalvariatie en taalverandering’. Het colloquium vindt plaats in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) in Gent op 18 … [Lees meer...] overCall for papers: Taal en Tongval 2022
De computer kent vreemde talen
Hét taalkundige artikel dat de laatste tijd waarschijnlijk het meest besproken is door taalkundigen heet One model for the learning of language van Yuan Yang en Steven Piantadosi. Op de sociale media, in de koffiekamers, op Zoom, overal heb ik al over dit artikel gehoord. Tegelijkertijd heeft volgens mij geen niet-taalkundige over het artikel gehoord: er is geen nieuwsmedium, … [Lees meer...] overDe computer kent vreemde talen
Ik snap je dat je dit schrijft
Je kunt iemand snappen. Je kunt iets snappen. Maar je kunt ook iemand iets snappen: Over deze intrigerende constructie, die behalve in het Nederlands ook in het Engels en het Duits bestaat, al wordt hij in alle drie de talen als een beetje marginaal beschouwd, gaat een nieuw artikel van Friederike Moltmann. Je vindt de constructie, zegt zij, bij twee soorten werkwoorden: … [Lees meer...] overIk snap je dat je dit schrijft
Eerste resultaten van de koeientaalquiz
In het najaar 2021 riepen we via het Meertens Panel en sociale media mensen op om de koeientaalquiz in te vullen. In deze quiz vroegen we naar de betekenis van verschillende geluiden die een koe produceert in diverse situaties. De meeste geluiden van de koeien die te beluisteren zijn in de quiz, zijn afkomstig uit het onderzoek van dr. Gerhard Jahns en dr. Klaus Walter van … [Lees meer...] overEerste resultaten van de koeientaalquiz
Des was Reynaert harde blide
Wie het meesterwerk Van den vos Reynaerde kent, weet hoe het de arme Bruun is vergaan, de beer die door een ongelukkig samenstel van opportunisme, vraatzucht en goedgelovigheid een eenvoudig slachtoffer werd van de slimme vos. De honing die bij Reynaert zo slecht gevallen zou zijn dat hij zich niet gewillig door Bruun kon laten meevoeren naar het hof, bleek zich in een open … [Lees meer...] overDes was Reynaert harde blide
Ostendoorp
Zogeheten spellingfouten interesseren me geen zier. Als morgen de Spellingwet wordt opgeheven, hef ik het glas. Iedereen doet maar, en we zien wel waar het schip strandt, dat is mijn orthografisch devies. Maar ik maak een uitzondering voor namen. Bijvoorbeeld mijn eigen naam: ik ben niet Mark van Oostendorp of Marc Oostendorp. Dat zijn echt anderen. Ik probeer het bij … [Lees meer...] overOstendoorp
Mijn Triuwa: gezongen Oudnederlands uit duizend jaar oude bronnen
Ik heb een leuk nieuwtje met u te delen: muzikaal trio Under the Surface brengt op hun nieuwe album “Miin Triuwa” (Mijn Trouw) liederen ten gehore met duizend jaar oude teksten gezongen in de gereconstrueerde uitspraak van toen. Dit album is inmiddels met veel lof door de muziekredacties van Trouw en NRC ontvangen dus we hebben hier echt met iets … [Lees meer...] overMijn Triuwa: gezongen Oudnederlands uit duizend jaar oude bronnen
Hoe teken je een dialectkaart?
Ter nagedachtenis aan Jan van Bakel, de ontwerper van 't cartografische programma CARTO door Jan Stroop “De meeste dialectologen hebben geen verstand van cartografie.” Zo dacht ik erover in 1973, maar ik denk er nog steeds zo over, want de situatie is sindsdien nauwelijks veranderd. De kaartjes in ’t pas verschenen Dialectendoeboek laten dat goed zien. ’t Is natuurlijk … [Lees meer...] overHoe teken je een dialectkaart?
Mark aan het woord, dan is het Engels nabij
Als Mark Rutte aan het woord is, is het Engels niet ver weg. Het ging er hier vaker over. Vooral op zijn wekelijkse bezoek bij de vrienden van de pers, vrijdagmiddags in Nieuwspoort, grossiert hij in de taal van over het water. Neem de laatste keer dat de premier er optrad, de elfde februari van dit jaar. Soms betreft het Engels in een Nederlandse jas (“die ene … [Lees meer...] overMark aan het woord, dan is het Engels nabij
Moi Meertmoand! Een maand vol Gronings in stad en provincie
Liefhebbers van de Groninger taal en cultuur kunnen in maart hun hart ophalen. Centrum Groninger Taal & Cultuur (CGTC) komt tijdens de Meertmoand Streektoalmoand met een maand vol activiteiten rondom de Groningse taal en cultuur: Moi Meertmoand!. Met verschillende presentaties rondom het Gronings, Groningse verhalenvertellers, de Wiesneus voor … [Lees meer...] overMoi Meertmoand! Een maand vol Gronings in stad en provincie
Oproep: onderzoek gebruik Nederlandse taal
De Universiteit Utrecht voert een onderzoek uit naar het gebruik van de Nederlandse taal. Om deel te nemen aan het onderzoek moet je een moedertaalspreker van het Nederlands zijn. Het onderzoek bestaat uit het maken van een spraakopname. Het onderzoek duurt ongeveer 20 minuten. Voor deelname aan dit onderzoek krijg je een kleine compensatie van 4 euro. Om deel te nemen … [Lees meer...] overOproep: onderzoek gebruik Nederlandse taal
Etymologica: prinsessenbonen
Voor sperzieboontjes bestaan in Nederland en Vlaanderen veel verschillende benamingen. Een daarvan is prinsessenbonen. Waarom heten de boontjes zo? Waar komt dat prinsessen- vandaan en wat wordt ermee bedoeld? De herkomst van de peulvruchten Om de herkomst van een naam te achterhalen is het handig eerst inzicht te hebben in de herkomst en ontwikkeling van het benoemde. … [Lees meer...] overEtymologica: prinsessenbonen
Taalaanbod, Turks en tweetalige troubles
We beginnen deze aflevering met goed nieuws: Kletsheads heeft een prijs gewonnen! Op 4 februari werd tijdens De Grote Taaldag de landelijke prijs voor wetenschapscommunicatie in de taalkunde uitgereikt. Samen met het Kletskoppen kindertaalfestival is Kletsheads uitgeroepen tot winnaar! Lees het juryrapport hier. In Let’s klets spreek ik met Leonie … [Lees meer...] overTaalaanbod, Turks en tweetalige troubles
Ouders van kinderen offshore
Soms weten volslagen onbekenden je te vinden op WhatsApp en soms krijg je dan een gesprekje: Goede middag.Mijn naam is RikIk werk offshore en ik heb met mijn collega's een discussie over de Nederlandse taal.Het gaat over de zin: Ouders van kinderen.Wij willen graag weten onder welk stijlfiguur dat past.Ik hoop dat u meer duidelijkheid kan scheppen.Met vriendelijke groet … [Lees meer...] overOuders van kinderen offshore
Partje
Onlangs een groot probleem ontdekt: het woord partje is dubbelzinnig. Het begon met een tweet van de Italiaanse taalkundige Marianna Bolognesi: Al snel begonnen anderen zich ermee te bemoeien en ontdekten dat spicchio in het Italiaans, net als wedge in het Engels of partje in het Nederlands dubbelzinnig is: het verwijst zowel naar de 'natuurlijke' compartimenten van een … [Lees meer...] overPartje
17-18 maart 2022: A Germanic Sandwich, Keulen
Op 17-18 maart 2022 vindt de 8ste editie van ‘A Germanic Sandwich’ plaats, georganiseerd door het Institut für Niederlandistik van de Universiteit Keulen. Op het programma: een brede waaier aan contrastieve studies over linguistische verschillen en overeenkomsten tussen het Nederlands, het Duits, het Engels, het Afrikaans of het Fries, alsook presentaties over … [Lees meer...] over17-18 maart 2022: A Germanic Sandwich, Keulen
Herhalingswoorden: “Eet je vanavond thuis-thuis?”
Nadat ik op kamers ging, was mijn ouderlijk huis plots niet meer thuis. Niet dat ik mij er niet meer thuis voelde, het kreeg alleen een andere benaming. Als mijn nieuwe huisgenoten en ik namelijk naar de huizen van onze ouders verwezen, werd dat al snel gedaan met de term thuis-thuis, zonder dat er ook maar enige onduidelijkheid bestond over de betekenis hiervan. Interessant, … [Lees meer...] overHerhalingswoorden: “Eet je vanavond thuis-thuis?”
De betekenis van hondenfluitjes
Als je aan mij vraagt waar het in de taalwetenschap dezer dagen gebeurt, zou ik zeggen: in de studie van de betekenis. Ik probeer veel deelgebieden zo'n beetje te volgen, maar als het over betekenis gaat, ga ik altijd even rechtop zitten. Een van de interessantste discussies van dit moment wordt aangeroerd in een nieuw artikel van Eric Acton in het Journal of Linguistics. … [Lees meer...] overDe betekenis van hondenfluitjes
