Door Marc van Oostendorp Afb. 1: Dames spaghetti top Gisteren ging ik naar de supermarkt met een Italiaanse collega die interesse heeft voor het woord spaghetti in het Nederlands. We hadden geluk: we kwamen voorbij een vestiging van Zeeman die adverteerde met een "dames spaghetti top" (afb. 1) Mijn boodschappengezel bleek niet te kunnen raden waar … [Lees meer...] over‘Dames Spaghetti Top’
taalkunde
Het gebaar voor ’thee’
Door Marc van Oostendorp We kwamen te spreken over het woord voor thee in de Nederlandse gebarentaal. Je houdt je ene hand in een C-vorm, rechtop. De wijsvinger en duim van je andere hand druk je tegen elkaar en beweeg je op en neer boven de holte die je met je ene hand suggereert.Het geheel ziet er met enige goede wil uit alsof je in je ene hand een mok houdt en met de … [Lees meer...] overHet gebaar voor ’thee’
Bye bye, verantwoord gebruik van de Nederlandse taal
Door Marc van OostendorpBijna ongemerkt is gisterenavond een nieuwe periode in de geschiedenis van de Nederlandse taal ingetreden. In een klein zaaltje achter een Haags café, kwamen de leden van het Genootschap Onze Taal bijeen en besloten de doelstelling van hun vereniging te veranderen. Nu is het doel volgens de statuten nog om "het verantwoorde gebruik van de Nederlandse … [Lees meer...] overBye bye, verantwoord gebruik van de Nederlandse taal
Ja, hallo!
ReparatiegroetenDoor Marc van Oostendorp"Hallo, zo had ik dat niet bedoeld hoor!" Het mooie van mijn beroep is dat je je op maandagmiddag – op kosten van de eeuwige belastingbetaler – over dat soort zinnen mag buigen. En dus luisterde ik naar een lezing van mijn collega Gertjan Postma die onder andere over dit soort onderwerpen ging.Volgens Postma zijn woorden als … [Lees meer...] overJa, hallo!
Meertaligheid
Door Leonie Cornips Is meertaligheid iets van deze tijd? Het antwoord is een duidelijk ‘nee’. Meertaligheid is een verschijnsel van alle tijden, en het komt voor in twee verschillende vormen. Een samenleving kan meertalig zijn. Zwitserland heeft Frans, Duits, Italiaans en Reto-Romaans als vier officiële landstalen, maar dat wil niet zeggen dat iedere inwoner van … [Lees meer...] overMeertaligheid
Even kijken hoor
Door Marc van Oostendorp Een van de raarste dingen die ik regelmatig zeg is even kijken hoor. En ik ben niet de enige. Het is inmiddels een algemeen gangbare Nederlandse uitdrukking geworden, en buitenlanders kunnen op het Internet zelfs nazoeken hoe het zinnetje moet worden uitgesproken. Ik ken sprekers die het ongeveer iedere drie minuten zeggen. Zo ver durf ik … [Lees meer...] overEven kijken hoor
Het menselijk vermogen om overal betekenis aan te geven
Door Marc van Oostendorp Het is al een beetje juni, want ik heb het juninummer van Onze Taal al gekregen. Het is mijn lievelingsnummer van dit jaar tot nu toe, met onder andere een artikel van Ton den Boon over de taal van de Beatles en een steengoed artikel van Frank J. over de bijzondere betekenis die we onmiddellijk lezen wanneer iemand in een artikel alleen met initialen … [Lees meer...] overHet menselijk vermogen om overal betekenis aan te geven
Wandelende pinautomaat was eerst een wandelende portemonnee
Door Ton den BoonOp Neder-L signaleerde Marc van Oostendorp onlangs de nieuwe uitdrukking 'wandelende pinautomaat'. Aanleiding was de PVV-campagnetaal waarin Nederland werd getypeerd als 'pinautomaat van Europa': een land dat 'gratis geld' verschaft aan andere landen, die daar dus zonder tegenprestaties van profiteren.Splinternieuw is die uitdrukking trouwens niet: eind … [Lees meer...] overWandelende pinautomaat was eerst een wandelende portemonnee
Het einde van de BNTL?
Door Marc van Oostendorp Ik hoorde het de afgelopen weken van van twee onafhankelijke bronnen, dus het is op zijn minst een zorgwekkend gerucht: het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis overweegt te stoppen met de BNTL, de Bibliografie voor de Nederlandse Taal- en Letterkunde. Misschien hebben eerstejaarsstudenten Nederlands tegenwoordig een beter gevoel voor humor, … [Lees meer...] overHet einde van de BNTL?
Vacature voor taalkundig onderzoeker bij Fryske Akademy
De Fryske Akademy heeft een vacature voor twee onderzoekers: een historicus voor de vroegmoderne tijd en een taalkundige ‘die zich beweegt op het snijvlak van de sociolinguïstiek en taalsociologie’ (38 uur/week).Kandidaten richten zich op:Uitvoeren van toponderzoek en het publiceren van onderzoeksresultaten in toonaangevende internationale tijdschriften;Aansturen van … [Lees meer...] overVacature voor taalkundig onderzoeker bij Fryske Akademy
De wereld zou nog best wat filologie kunnen gebruiken
Door Marc van Oostendorp De Westerse geesteswetenschappen begonnen allemaal met verbazing over hoe verschillend de mensen zijn. De Grieken hadden twee boeken die ze enorm bewonderden en dagelijks lazen, de Ilias en de Odyssee. Die waren echter in een wonderlijke mengeling van Griekse dialecten geschreven – een mengeling die, net als de inhoud van de boeken, bovendien in … [Lees meer...] overDe wereld zou nog best wat filologie kunnen gebruiken
Absoluut?
Door Bart FM Droog Vreemd is dat: het irritante 'absoluut' als bevestiging en stopwoord is niet alleen in Nederland, maar ook in Vlaanderen, het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten mateloos populair. Tenminste: dat valt me meer en meer op, bij het bekijken en beluisteren van televisie- en radioprogramma's. Dus vraag ik me af: sinds wanneer is dit … [Lees meer...] overAbsoluut?
Wat betekent het woord ding volgens Noam Chomsky?
Door Marc van OostendorpHet zijn grote vragen, die Noam Chomsky stelt in drie nieuwe artikelen in het Journal of Philosophy: Wat is taal? Wat kunnen we begrijpen? En wat is het gemeenschappelijk belang? De artikelen zijn kort en heel duidelijk geschreven; samen vormen ze denk ik de beste inleiding op zijn eigen ('late') werk die Chomsky schreef.In het eerste artikel staat … [Lees meer...] overWat betekent het woord ding volgens Noam Chomsky?
Wandelende pinautomaat
Een nieuwe uitdrukking Door Marc van Oostendorp Er is een nieuwe, nog nergens geboekstaafde uitdrukking het Nederlands binnengekomen: 'als een/de (wandelende) pinautomaat'. De PVV gebruikte hem in de verkiezingscampagne voor de Europese Unie regelmatig ('Nederland is de pinautomaat van Europa') maar is er duidelijk niet de uitvinder van. Er is heel gemakkelijk een grote … [Lees meer...] overWandelende pinautomaat
Sjwavuur
Eindelijk een nieuw taaljournalistiek tijdschrift Door Marc van Oostendorp Waarom heeft niet iedere krant een dagelijkse taalpagina? Nooit kom je de mens zo nabij, als in zijn taal. Verhalen over taal – en daarmee zelfs verhalen over taalwetenschap – zijn uiteindelijk verhalen over mensen. Verhalen over mensen zijn uiteindelijk verhalen over taal. Je kunt er reportages … [Lees meer...] overSjwavuur
Twitteren
Door Leonie Cornips@X kiek ns ff ofste powerpoint oaf hobs, maach iech murge daan ff get beij diech oafmaken :p aubbb xx aanders kreijg onvoldoende :p xDeze tweet gaat over huiswerk en is in het dialect. Het spannende van het taalgebruik op Twitter is dat het zo informeel is. Mensen schrijven op sociale media net alsof ze spreken. De huiswerktweet heeft afkortingen zoals ffvoor … [Lees meer...] overTwitteren
Geen zin om verschillende kanten van een verhaal te onderzoeken? Dan maak je maar zin!
Door Milfje MeulskensOphef alom: Nederlandse studenten kunnen niet meer schrijven. Wie dacht dat het onderwerp, dat steeds opnieuwstof doet opwaaien, te ruste was gelegd, komt bedrogen uit: vorige week stond er wéér een opiniestuk in de Volkskrant over de kwestie. Helaas lijkt de schrijver hiervan, Martin Slagter, de discussie totaal niet te hebben gevolgd, zo constateert ook … [Lees meer...] overGeen zin om verschillende kanten van een verhaal te onderzoeken? Dan maak je maar zin!
De grote olifant is de enige die gitaar speelt
Door Marc van OostendorpBron: CatawikiDe opdracht voor deze maandagmorgen is om een situatie te bedenken waarin de volgende zin onwaar is:- De grote olifant is de enige in de kamer die gitaar speelt.De kans is groot dat je een situatie hebt bedacht waarin er een andere olifant in de kamer is die óók gitaar speelt. De kans dat je er een musicerende muskusrat bij hebt bedacht, is … [Lees meer...] overDe grote olifant is de enige die gitaar speelt
Beïnvloedt Facebook de taal? Geen idee
Door Marc van OostendorpSally TagliamonteVan iedere wetenschappelijke discipline bestaat een versie voor op feestjes. Je vertelt wat je doet en je gesprekspartner vuurt een aantal vragen op je af. Ha! Eindelijk een deskundige die een antwoord heeft op een brandende vraag! Maar uit jouw vakgebied blijkt geen enkel antwoord te hebben op die vragen.Een moderne versie van zo'n … [Lees meer...] overBeïnvloedt Facebook de taal? Geen idee
Bindend advies
Door Marc van OostendorpHet intrigerendst zijn de misplaatste taalergernissen, de boosheid die geen duidelijke grond heeft, de mensen die op Meldpunt taal zaken schrijven als:Als je aan een universiteit studeert moet je in het eerste studiejaar 45 van de te behalen 60 studiepunten halen. Aan het eind van het jaar volgt een weging. Voldoe je niet aan de eisen, dan mag … [Lees meer...] overBindend advies
De rol van de taalgebruiker
(door Miet Ooms)Het zijn boeiende tijden voor een taalobservator in Vlaanderen, en moeilijke voor een taaladviseur. Zo zou je de afgelopen maanden kunnen samenvatten als je de volgende gebeurtenissen bekijkt:- Februari 2014: zangeres Natalia en comedian Bart Cannaerts beroeren kijkend Vlaanderen met hun taal, de eerste als presentatrice tijdens de MIA's op de openbare omroep en … [Lees meer...] overDe rol van de taalgebruiker
Ons eigen Engels
Door Marc van Oostendorp We hebben waarschijnlijk nooit in interessantere taaltijden geleefd dan nu, of in ieder geval niet sinds de Batavieren ons land binnen kwamen zetten met hun rare gebrabbel. Langzaam maar zeker komt het Engels op in onze samenleving. Het gaat niet met enorm wapengekletter gepaard, en je merkt er weinig van. Maar het gebeurt wel: twintig jaar geleden … [Lees meer...] overOns eigen Engels
Opruimen
Door Marijke De Belder Soms regent het in mei. Soms gebeuren er zelfs nog eindeloos veel treuriger zaken die je bij de Grote Vragen doen aanbelanden. Om zulke tollende gedachten te vermijden kan een mens zich vermeien met de kleine vragen. Het lusthof van deze taalkundige zijn dan de woordenboeken van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, een fort van minutieus … [Lees meer...] overOpruimen
Vacature: AIO “Microcomparatieve syntaxis en meertaligheid” (UU)
Het Utrecht Institute of Linguistics OTS (UiL OTS), de thuisbasis van het taalkundig onderzoek in de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Utrecht, heeft in het kader van het Europese project “Advancing the European Multilingual Experience (AThEME)” plaats voor een:Assistent-In-Opleiding “Microcomparatieve syntaxis en meertaligheid” (1,0) … [Lees meer...] overVacature: AIO “Microcomparatieve syntaxis en meertaligheid” (UU)
Is zij nu kapot?
Door Marc van Oostendorp Wat is het verschil tussen zij en ze? Ja, de eerste heeft meer nadruk dan de tweede, maar verder? Uit allerlei onderzoek van de laatste paar jaar blijkt dat de vormen zich – net als je en jij of hij en ie en meer van dat soort paren – langzaam uit elkaar bewegen. Gaandeweg krijgt ieder van die vormen zijn eigen, speciale betekenisnuance. Wie weet … [Lees meer...] overIs zij nu kapot?
