Door Hans BroekhuisIn zijn herdenkingstukje bij het overlijden van P.C. Paardekooper zegt Marc van Oostendorp het volgende:Paardekooper heeft niet echt school gemaakt – daarvoor was hij misschien te veel een eenling. Wel heeft hij vele generaties van Nederlandse taalkundigen én taalliefhebbers geïnspireerd tot beter nadenken en beter kijken.Nu weet ik niet wat het criterium … [Lees meer...] overDe school-Paardekooper
taalkunde
Overleden: P.C. (Piet) Paardekooper
door Marc van OostendorpDe Nederlandse taalkundige P.C. Paardekooper (1920-2013) is deze week overleden.Paardekooper was een van de productiefste, origineelste en veelzijdigste Nederlandse taalkundigen van de twintigste eeuw. Hij publiceerde onder meer over de Nederlandse zinsbouw, de standaarduitspraak, spelling en over de taalpolitiek in Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika. … [Lees meer...] overOverleden: P.C. (Piet) Paardekooper
Hoog boven de stoel
Over de ongelooflijke dikte van de Nederlandse grammaticaDoor Marc van OostendorpAan een van de grootste monumenten van de Nederlandse cultuur wordt momenteel in stilte gewerkt. Onlangs verscheen het derde deel van Hans Broekhuis' gigantische Syntax of Dutch. 635 pagina's telt alleen al dat derde deel, en het gaat alleen maar over bijvoeglijk naamwoorden en … [Lees meer...] overHoog boven de stoel
Proefschriftnieuws mei
Door Marten van der MeulenOp 6 mei zal aan de Universiteit Nijmegen Kaoru Hayanopromoveren. Hoewel haar dissertatie, getiteld 'Territories of knowledge in Japanese conversation' zich vooral op het Japans richt, zijn de conclusies ook in een breder taalwetenschappelijk perspectief interessant. Het proefschrift, dat zich richt op een aspect van sociale interactie dat … [Lees meer...] overProefschriftnieuws mei
Hoe zeg je Brueghel? En hoe schrijf je het?
Door Marc van Oostendorp Ik heb weleens een Italiaan ontmoet die vond dat Nederlanders de naam Bruegel verkeerd uitspreken. Dat hoort natuurlijk [bru:ɡɛl] te zijn, met de ue van broer. We praatten daar even over door en bedachten toen samen dat Engelstaligen vaak [brɔɪɡl̩] zeggen. Toen ontstond er alsnog verbroedering tussen het noorden en zuiden van de … [Lees meer...] overHoe zeg je Brueghel? En hoe schrijf je het?
Als jij nou eens koffie zet!
De betekenis van halve zinnenDoor Marc van OostendorpAls Saskia Daalder nou nog niet blij is! Bij haar afscheid van de Vrije Universiteit kreeg ze door haar collega's een mooie bundel met artikelen over taal en taalwetenschap aangeboden. En het eerste artikel is al prachtig! Ronny Boogaart en Kim Verheij behandelen er halve zinnen die als hele zinnen gebruikt worden, … [Lees meer...] overAls jij nou eens koffie zet!
Prijs van de Limburgse Taalkunde 2013
De Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde looft eens per twee jaar een prijs uit voor de beste universitaire afstudeerscriptie (BA, MA of anderszins) op het gebied van de taalkunde of naamkunde van het Limburgs (of direct aangrenzende dialecten). Met deze prijs wil de vereniging het taalkundig onderzoek naar het Limburgs stimuleren.De beste inzending wordt beloond met … [Lees meer...] overPrijs van de Limburgse Taalkunde 2013
Klankencyclopedie van het Nederlands (35): [ɡ]
Door Marc van Oostendorp[ɡ] Is de [ɡ] een Nederlandse medeklinker? Je maakt die klank precies zoals de [k], maar je laat ondertussen je stembanden trillen. Hij klinkt in woorden als zakdoek ([zɑɡduk]) en, in de uitspraak van Engelsen maar ook van veel Nederlanders, aan het begin van goal en go ahead eagles.Is dat genoeg om hem tot het Nederlands te rekenen? Ooit … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (35): [ɡ]
Dag van de Friese taalkunde 2013
Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de zesde Dag van de Friese taalkunde. Deze zal, evenals de vorige keren, weer een informeel karakter hebben. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, … [Lees meer...] overDag van de Friese taalkunde 2013
Diederik Stapel is taaladviseur geworden!
"Ik geloof niet dat er op dit moment veel Stapels in de taalkunde rondlopen", schreef ik een paar maanden geleden, toen wij allen nog jong waren en de wereld vol vertrouwen tegemoet zagen. Maar dan moet je ons nu eens zien, nu het zakenblad Quote gisteren met de onthulling kwam dat Diederik Stapel een eigen bedrijf begonnen is.De website van dat bedrijf is inmiddels alweer … [Lees meer...] overDiederik Stapel is taaladviseur geworden!
The Specificity of Language. A Workshop in Honour of Riny Huybregts
Date/time: June 28, 2013; 12:30-17:00 Location: Drift 25, Room 102, Utrecht [http://goo.gl/maps/7fiEs] Contact: marc.van.oostendorp@meertens.knaw.nl What are the properties setting the human language faculty apart from other cognitive capacities? Linguistic research of the past few decades have clarified many aspects of this issue, although many questions still remain to be … [Lees meer...] overThe Specificity of Language. A Workshop in Honour of Riny Huybregts
Bidden en wensen in de 17e eeuw
Door Marc van Oostendorp "Ijck wens," schreef een vrouw in de zeventiende eeuw aan haar echtgenoot op zee, "mijn alderlijste man dussent goeden nacht". De taalkundige uit de eenentwintigste eeuw wipt verheugd op uit haar stoel, bijvoorbeeld vanwege dat wens. Ooit had de eerste persoon enkelvoud in het Nederlands de uitgang -e: ik wense. In de loop van de tijd … [Lees meer...] overBidden en wensen in de 17e eeuw
De economische mens en de taalkundige mens
Door Marc van Oostendorp In het toonaangevende tijdschrift Language verschijnt binnenkort een opmerkelijk artikel over de relatie tussen taalkundige theorie en economische groei. Het artikel van de Engelse informaticus Geoffrey Sampson staat nu al op internet, het is slechts zes pagina's lang en makkelijk te volgen.Sampson wijst erop dat de economische theorieën … [Lees meer...] overDe economische mens en de taalkundige mens
Een nieuwe spelling voor ‘droog’, ‘eeuw’ en ‘televisie’?
Door André LooijengaSprekers van het Fries vinden het vaak lastig om hun taal goed te spellen. Geen nieuws op zich, maar dankzij facebook en twitter komen op een soms aandoenlijke, soms onthutsende wijze ook heel alledaagse schrijfsels in de spreektaal van gewone Friezen aan het oppervlak. Nogal wat Friestaligen blijken elementaire Friese spellingconventies amper onder de knie … [Lees meer...] overEen nieuwe spelling voor ‘droog’, ‘eeuw’ en ‘televisie’?
Onze Taalfout
door Gaston DorrenHet Nederlandse naamvalssysteem is ongeveer zo actueel en relevant als het Indisch koloniaal recht of dat klassieke kookboek, ‘Heerlycke recepten met dodovleesch en -eiers’. De naamvallen zijn (buiten de voornaamwoorden) niet alleen in onbruik geraakt; wat er nog van over is, wordt niet meer begrepen.Ter illustratie, om niet te zeggen ten bewijze, wil ik hier … [Lees meer...] overOnze Taalfout
De grammaticale hype die ik niet verwachtte dat zou komen
Door Barend Beekhuizen Minstens even interessant als het koningslied zelf is de nasleep ervan. Ook, nee, zeker voor een taalkundige. In de dagen rond de rel kon je Facebook en Twitter niet openslaan zonder stukjes van de tekst in allerhande vertimmerde vormen aan te treffen. Soms met als voornaamste doel om met het liedje te spotten, soms omdat je er mooi mee kon laten … [Lees meer...] overDe grammaticale hype die ik niet verwachtte dat zou komen
Treft mij nu een blaam?
Door Marc van Oostendorp Het is voor iedereen maar het beste dat ik geen jurist ben. Voor hen tellen woorden zo zwaar – je kunt je niet permitteren de wet verkeerd te interpreteren of een onduidelijkheid te laten staan in een internationaal verdrag. De twijfel zou de hele tijd aan mij knagen. Wat betekent het woord 'Nederlands' bijvoorbeeld? Wanneer is een tekst … [Lees meer...] overTreft mij nu een blaam?
‘Weet ú waar de Woordenboekstraat is?’
Door Morries LeeraertDe straten in Arnhems nieuwste nieuwbouw krijgen de volgende namen: Daphnestraat, Ledastraat, Orpheusstraat en Dianaplantsoen. Het zijn (straat)namen van goden, nimfen en mensen-van-durfal, verbonden aan de Metamorfosenvan de klassieke Romeinse dichter Ovidius.Welke ambtenaar heeft dat bedacht? Hoe worden straatnamen gekozen?Hoe komen straten aan hun … [Lees meer...] over‘Weet ú waar de Woordenboekstraat is?’
Nogmaals ‘doodziek’
Een vragenlijstjeDoor Marc van Oostendorp Ruim een jaar geleden schreef ik al eens over ons onderzoekje naar de klemtoon in doodziek en zeeziek. In het laatste bijvoeglijk naamwoord ligt de klemtoon onveranderlijk op het eerste lid (dat geef ik aan met onderstreping):- Het kind is zeeziek.- Het zeezieke kind ligt in bed.Maar bij doodziek is dat anders. … [Lees meer...] overNogmaals ‘doodziek’
Verschenen: Syntax of Dutch. Adjectives and Adjective Phrases
Deafgelopen vijftigjaar zijner tallozewetenschappelijkeen vaakspecialistischewerken overgrammaticaverschenen. Indiezelfde periodeis echterniet alleende discussieover grammaticaveranderd, maarook depresentatie vanformelestructuren ende interpretatievan informatie.Gedegenantwoorden overde structuurvan eenbepaalde taalzijn daaromniet eenvoudigte … [Lees meer...] overVerschenen: Syntax of Dutch. Adjectives and Adjective Phrases
Klankencyclopedie van het Nederlands (34): [ʃ, ʒ, ɲ, ɕ]
Door Marc van Oostendorp[ʃ, ʒ, ɲ, ɕ] We zijn nu in de Klankencyclopedie aangekomen bij de klanken waarover je zou kunnen discussiëren: horen ze eigenlijk wel bij de standaard-klankverzameling van het Nederlands? Horen we aan het begin van sjouwen wel een enkele klank [ʃ], of het toch eerder [sj]? En zit er in beige een [ʒ], of is het [zj]? Is het [oraɲə] of … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (34): [ʃ, ʒ, ɲ, ɕ]
Pas verschenen: TNTL (Vol. 130, Nr. 1)
Onlangs verschenen: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 130 (2013), nr. 1. ISSN: 0040-7550. eISSN (online): 2212-0521Inhoud … [Lees meer...] overPas verschenen: TNTL (Vol. 130, Nr. 1)
Rijksmuseum: Geschiedjuweel
door Jan StroopKijk bij een bezoek aan ’s Rijks museum in Atrium West ook eens langs de linkermuur omhoog. Dan zie je een groot paneel met een interessante tekst. Er staat:“Aen d’Amstel en aan ’t Y, daer doet sich heerlijck opeSy die, als Keyserin, de kroon draeght van Europe.”’t Geschiedjuweel, dat blinkt aan dien doorluchten kransVindt in dit heiligdom … [Lees meer...] overRijksmuseum: Geschiedjuweel
Het Vlaams groeit aan elkaar
Door Marc van Oostendorp Als het artikel dat Sarah van Hoof deze maand publiceert in het tijdschrift Nederlandse Taalkunde representatief is voor haar proefschrift, belooft dat een spannend, om niet te zeggen: verontrustend boek te worden.(Het artikel heet Feit en fictie en haar proefschrift heet ook zo, dus ik neem aan dat het een een samenvatting is van het … [Lees meer...] overHet Vlaams groeit aan elkaar
Penantie
Door Marc van OostendorpIn het nieuwe nummer van Nederlandse Taalkunde staat een artikel van de Utrechtse taalkundige Wim Zonneveld over 'de vroegste geschiedenis van voetbalvocabulair in het Nederlands'. Van alles en nog wat wordt in het artikel belicht: dat goal in de concrete betekenis – de palen waartussen de bal moet worden geschoten – al vrij snel wordt … [Lees meer...] overPenantie
