Door Marc van Oostendorp
Ravenstein, dat kleine stadje tussen Oss en Nijmegen, is een goede plaats voor een topoverleg. Wie er de trein uitstapt, ziet aan één kant slechts weilanden met neergestreken trekvogels en in de verte een klooster. In dat klooster kunnen mensen zich terugtrekken om problemen op te lossen, en ik geloof dat dit vorige week donderdag en vrijdag is gebeurd; of dat er in ieder geval belangrijke stappen voor zijn gezet.
Anneke Neijt, Peter-Arno Coppen en Theo Witte hadden er academische taalkundigen, taalbeheersers en leraren Nederlands uitgenodigd om te praten over het schoolvak Nederlands. Wie dat tien of twintig jaar geleden had gedaan, had daarbij meteen de bereden politie moeten inschakelen. Maar deze keer was er vooral eenstemmigheid. Er zijn een paar duidelijke knelpunten rond het schoolvak Nederlands – er bleken ook breed gedragen ideeën te bestaan over hoe we uit die crisis kunnen geraken.
Nederlands is een bijzonder schoolvak omdat het voor iedere scholier verplicht is.
Die verplichting komt weer voort uit het breed gedragen gevoel dat het belangrijk is dat burgers taalvaardig zijn. Het probleem daarbij is dat het onderwijs in die vaardigheden verwordt tot het aanleren en telkens weer herhalen van een paar trucjes. Het gevolg daarvan is weer dat veel leerlingen het vak nauwelijks interessant vinden – ze hebben het idee dat er weinig schot in zit en dat ze weinig leren.
Bewuster
Wat moet je doen? De oplossingen die sommige taalkundigen in het verleden opperden, was om al die vaardigheden geheel of gedeeltelijk te vervangen door taalkundeonderwijs. Dat stuitte toen op grote weerstand, en er is daarom uiteindelijk weinig van terecht gekomen.
En het is misschien ook ongewenst: die vaardigheden zijn heel erg belangrijk, daarover was in Ravenstein iedereen het eens. Maar we zouden die vaardigheden kunnen verbeteren door leerlingen te leren begrijpen waarom ze een techniek moeten gebruiken als ze spreken, schrijven, luisteren of lezen: als ze die vaardigheden bewuster leren hanteren.
Zwermen vliegen
Daarmee sla je zwermen vliegen in één klap: het vak wordt aantrekkelijker en interessanter voor leerlingen en leraren. En er wordt kennis ingebracht – er komt een echte, reële connectie met het vele onderzoek dat er gebeurt. Iemand die zijn taal niet goed begrijpt, en niet goed over taal kan praten, kan zijn taal ook niet goed hanteren.
Hoe dat allemaal precies moet worden bereikt, daarover moet nog goed worden nagedacht. Maar Anneke Neijt organiseerde de bijeenkomst namens het meesterschapsteam Nederlands – Taalkunde/Taalbeheersing. Dat is geen kinderachtig clubje, maar het soort overleg waardoor een mens zich prettiger ging voelen, opgewekter. Er gaat wat gebeuren!
Beetje kinderachtig, maar was dat nu een soort steekproef aan het slot van dat (zeer doordachte) meesterschapsteampleidooi?
Op zaterdag 24 november 2001, De Uithof, Utrecht hield de Landelijke Vereniging van Neerlandici (LVVN) zijn legendarische congres "Zorg om het schoolvak Nederlands'.
http://www.lvvn.nl/zorg_congres.html
Geen agent gezien, wel veel publiek en goede sprekers.