Elk jaar leggen enkele tienduizenden havo- en vwo-leerlingen een mondeling schoolexamen literatuur af, ter afsluiting van de zogenaamde ‘leeslijst’. Voor velen is dat een indrukwekkende ervaring. Toch waren die gesprekken nog nooit onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. Daar brengen neerlandici op initiatief van Wyke Stommel en Jeroen Dera nu verandering in. In de podcast “Het Mondeling” bespreken zij wat hun opvalt aan gespreksfragmenten uit authentieke mondelingen.

Letterkundige Jeroen Dera en gesprekswetenschapper Wyke Stommel bundelden hun krachten voor een onderzoeksproject over een thema dat hen beiden aan het hart gaat: het literatuurmondeling, een toets over letterkunde én tegelijkertijd een bijzondere gesprekssoort. Grasduinend door videofragmenten van mondelinge examens, stuitten de onderzoekers op een aantal terugkerende thema’s die voor iedere docent Nederlands herkenbaar zullen zijn. Deze thema’s vormen de rode draad van de podcast ‘Het Mondeling’. 

Samen met gespreksleider Marc van Oostendorp reageren Dera, Stommel en collega Mieke Breukelman op fragmenten uit echte mondelingen. Die fragmenten zijn, weliswaar met vervormde stemmen, ook echt te horen in de podcast. Niet om de antwoorden van leerlingen nog eens te beoordelen, maar juist om het eens te hebben over hoe zo’n er mondeling nou eigenlijk aan toegaat. Stommel: ‘Een mondeling examen is wel een toets, maar het is heel anders dan een schriftelijke toets.  Bij een schriftelijke toets kun je lang overleggen over de vragen en alles moet verantwoord worden. Maar zo’n mondeling gesprek gaat juist heel snel, daar heb je veel minder controle over, ook doordat de leerling evengoed het gesprek mede stuurt. Het is interessant om te horen hoe dat bij collega’s gaat en na te denken over hoe een mondeling werkt en wat het goed, lastig of soms grappig maakt.’

De podcast is volgens Stommel zeker geen cursus mondelingen afnemen, maar bedoeld om docenten aan het denken te zetten. Is het bijvoorbeeld de bedoeling dat een leerling enkel vragen van de docent beantwoordt, of zou de leerling ook vragen terug mogen stellen, zodat je samen tot een interpretatie van een roman komt? Wat doe je als een leerling een boek niet gelezen heeft? En hoe sluit je zo’n mondeling eigenlijk af? In iedere aflevering staat één van deze vragen centraal.