N.a.v. Berthold van Maris n.a.v. Ronny Boogaart en Henk Wolf
Connie Palmen sprak in een interview van “ergens graag bij hadden willen horen” en dat bracht enkele auteurs in Neerlandistiek tot een bijdrage over dat hadden. Ronny Boogaert en Henk Wolf schreven er beiden afzonderlijk over op 17 maart j.l. Dat leidt vervolgens tot een bijdrage van Berthold van Maris in de NRC.
In m’n Biografie van het Gronings (Assen, 2016) waarover Van Maris in 2016 in toen nog NRC Handelsblad schreef, staat een piepklein nootje bij nummer 464 op bladzijde 638 in dat dikke boek.
Dat nootje verwijst naar iets wat ik in 1989 had geschreven onder dank aan mijn beide jeugdige zoons voor hun taalproductie. Wat ik schreef, staat hieronder uit de losse hand gefotografeerd. Met de discussie bemoei ik me niet, maar op de een of andere manier heb ik het gevoel dat dingen hier aan elkaar raken.
Korte toelichting: onze zoons (1981 en 1982) zijn de eerste jaren in het Gronings opgevoed. Dat kan bevorderd hebben dat in hun Nederlands een poosje een verleden tijd als vongen ‘vingen’ opdook. In dat boekje ging ik even keken.
Dit stuk verscheen eerder op het weblog van Siemon Reker
Leuk!
Nu zou het helemaal leuk zijn om te weten of er in de wereld talen zijn die het gewoon zo doen, dus verleden tijd twee keer markeren. (Vast wel…)
ik meen dat Eric Hoekstra lang geleden iets vergelijkbaars heeft beschreven voor een Noord Hollands dialect. Het ging daar om concordantie, of anaforische verleden tijden die Reeker beschrijft en niet de voorbeelden van Henk Wolf, die zelfstandig verwijzen.
Beste Gerritjan, waar vind ik de voorbeelden van Hoekstra?
Het valt mij op dat het in de voorbeelden steeds over sterke werkwoorden gaat. Dan is er sprake van een vorm van suppletie en dus wat minder openlijke uitdrukking van de verleden tijd. De vraag is of zoiets ook wordt aangetroffen met zwakke werkwoorden.
Ja het lijkt erop dat ze zowel in vorm (sterk) als in betekenis (modaal) als een eigen werkwoord worden opgevat (met een eigen infinitief) en niet meteen als de verleden tijd van een “ander” werkwoord. Voor “zouden” is dat het sterkst en die voorbeelden zijn dan ook het minst gek (“nooit gedacht nog eens in NRC geciteerd te zouden worden”).
Inderdaad gaat het in alle voorbeelden om sterke werkwoorden. Kan suppletie zijn. Doet denken aan dingen die Stephen Levinson beschreven heeft, in zijn grammatica van het Yele (Melanesie).
Wat bedoel je met “betrekkingsniveau”?
Dan kent u Berthold van Maris niet 😉
Uw opmerking over het “praesens historicum” klopt natuurlijk, maar dat is toch ook de standaardtheorie? Ik weet niet precies tegen wie u zich afzet. Ik bedoel dat niet retorisch, ik zou dat echt graag willen weten, want onzin in schoolboeken moeten we natuurlijk samen bestrijden.
Ik weet niet precies wat je met “de Nederlandse taalkunde” bedoelt, ik herken me niet in het beeld 😉 Bedoel je (sommige) methodes die in het onderwijs gebruikt worden? De vormen met “gaan” worden inderdaad geen toekomende tijd genoemd door de meeste taalkundigen, maar de vormen met “zullen” ook niet (meer)!
Ja mooi, doet me ook wel denken aan Nederlanders die in het Engels heel lang “Did he went?” zeggen, dus nog een keer extra verleden tijd markeren (ook al is het daar dan geen infinitief).
De verschijnselen (Connie Palmen en Siemon Reker) zijn wel degelijk verwant omdat iets als ‘sequence of tenses’ (consecutio temporum) ook een rol lijkt te spelen, dus de neiging om verschillende vormen na elkaar van eenzelfde tijd te voorzien, ook als dat niet nodig is of zelfs ongrammaticaal.
Ik heb verzameld en bijeengezet wat ik aan notities uit de kindertaal van m’n zoons kon vinden (voorzover betrekking hebbend op het lopende onderwerp van de consecutio temporum): https://siemonreker.nl/2024/04/23/ik-ging-in-mijn-boekje-keken/
Dank voor de mooie data!