De hitte als literair motief: van beklemming tot een protest tegen klimaatverandering.

In deze nieuwe rubriek zal elke maand een jonge neerlandicus in de kijker gezet worden op basis van diens bachelor/master/doctoraalscriptie. Wil jij jouw scriptie inzenden? Vul dan dit formulier in.

Titel: De hitte als literair motief: van beklemming tot een protest tegen klimaatverandering. Historisch-comparatieve analyse op basis van het verhaal ‘Het terras’ (1975) van Jan Siebelink en de romans ‘De aanslag’ (1982) van Harry Mulisch en ‘Vichy’ (2017) van Jan-Willem Anker

Auteur: Hàn Nguyên Mai-Linh

Abstract: Deze scriptie onderzoekt de evolutie van het literaire motief van hitte vanaf de late twintigste eeuw tot het begin van de eenentwintigste eeuw. Vertrekkend vanuit een historisch-comparatieve en corpusgerichte benadering wordt hitte niet opgevat als een louter meteorologisch gegeven, maar als een betekenisdragend en strategisch ingezet stijlmiddel.

Aan de hand van een deels canoniek corpus met werk van Harry Mulisch, in vergelijking met minder frequent bestudeerde teksten van Jan Siebelink en hedendaagse klimaatliteratuur van Jan-Willem Anker, wordt aangetoond dat de betekenis van hitte door de tijd heen verandert. In laat-twintigste-eeuwse teksten fungeert hitte voornamelijk als katalysator van psychische ontregeling. Zij intensiveert spanningen, vergroot onderhuidse conflicten en markeert keerpunten in de plotontwikkeling. Opvallend is dat naarmate het narratief escaleert, de kans op een hittegolf binnen de fictieve wereld toeneemt. Hitte lijkt zo de innerlijke crisis te vertolken.

Met de maatschappelijke ‘ontdekking’ en problematisering van klimaatverandering verandert deze literaire functie. In eenentwintigste-eeuwse teksten behoudt hitte haar psychologische lading, maar krijgt zij een bijkomende, metatekstuele dimensie. Hitte wordt niet langer uitsluitend ingezet om personages te typeren, maar fungeert nu ook als spreekbuis van de auteur. Hitte belichaamt een expliciete waarschuwing. Waar voorheen hitte vooral symbool stond voor individuele ontwrichting, wordt zij nu ook een symptoom van collectieve kwetsbaarheid. Deze verschuiving onderstreept hoe literatuur zich verhoudt tot maatschappelijke veranderingen. De evolutie van het hittemotief weerspiegelt niet enkel een esthetische ontwikkeling, maar ook een groeiend klimaatbewustzijn binnen het culturele veld.

Universiteit & begeleiding: Deze scriptie werd geschreven onder de begeleiding van prof. dr. Elisabeth Leijnse aan de Université de Namur