De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (11) (Deze week een miniserie binnen onze serie waarin we nummer 18 in verschillende reeksen in Pfeijffers werk bespreken.) Door Marc van Oostendorp Ik ken weinig gedichten die zo overweldigend beginnen en zo onbeholpen eindigen als Idylle 18, uit de bundel Idyllen van Ilja Leonard Pfeijffer. Dat gedicht gaat over de reis van een Malinese … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als dichter zonder naam
Ik maakte me kwaad
Door Marc van Oostendorp Ik maakte me deze week heel boos over het feit dat voor het centraal eindexamen Nederlands-vwo niemand een 10 heeft gehaald. Niemand! De camera was erbij. (Deze video bekijken op YouTube.) … [Lees meer...] overIk maakte me kwaad
Het diepste leven is een schuwe hinde
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (135) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Het diepste leven is een schuwe hinde die vlucht voor geraas en luide gezichten; wie haar heerlijkheid voor zich wil òplichten doen, moet met de stilte zich vaak verbinden. De eenzaamheid moet worden … [Lees meer...] overHet diepste leven is een schuwe hinde
Ilja Leonard Pfeijffer als jambicus
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (10) Door Marc van Oostendorp Alexandrijnen zijn de meest Nederlandse versvorm die er bestaat. 'Het hemelsche gerecht heeft zich ten lange leste' van Vondel (de eerste regel van diens toneelstuk Gijsbrecht van Aemstel) is een bekend voorbeeld. Ze bestaan uit zes eenheden van een onbeklemtoonde en dan een beklemtoonde lettergreep, … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als jambicus
Ilja Leonard Pfeijffer als pornograaf
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (9) Door Marc van Oostendorp aandeeltje, boeing, brandweerslang, designpiston, dinges, dreglijn, erectie, fluit, frikadel, gepiemelte, geslacht, geslachtsdeel, glijpaal, grote, heipaal, johan-friso, joystick, kleinduimpje, kleine heer, kruis, lans, lardeerpriem, leuter, lul, meneer des huizes, neukstaaf, paal, paalmansje, paling, penis, … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als pornograaf
Ilja Leonard Pfeijffer als cryptogrammaticus
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (8) Door Marc van Oostendorp Van alle Idyllen uit Ilja Leonard Pfeijffers gelijknamige bundel uit 2015, wordt de zevende het vaakst geciteerd, ook door de dichter zelf. Hij nam hem, als enige eigen werk, op in zijn recente dikke bloemlezing uit de Nederlandse poëzie van de 20e en 21e eeuw. Als ooit een gedicht programmatisch heeft … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als cryptogrammaticus
Ilja Leonard Pfeijffer als verticaal toerist
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (7) Door Marc van Oostendorp Er zijn weinig schrijvers die zich zo consequent zo negatief hebben uitgelaten over het toerisme als Ilja Leonard Pfeijffer. Een van zijn eerste gedichten heet venetië en beschrijft spottend het lot van de toerist: duizenden drommen hun middagen af met moegemutste fotografen in de rol van … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als verticaal toerist
Ilja Leonard Pfeijffer als komische zitter
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (6) Door Marc van Oostendorp Ilja Leonard Pfeijffer is een meester van het zitten. In zijn werk wordt weliswaar af en toe ook gewandeld en op bed gelegen, maar ik geloof dat er weinig schrijvers zijn voor wie het zitten zo'n karakteristieke pose is: in het café, op het terras, naakt op de bank. Als je erop gaat letten, merk je dat ook zijn … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als komische zitter
Beste reizenden
Door Marc van Oostendorp Er was deze week discussie over het besluit van de NS om niet langer 'dames en heren' te zeggen in publieke aankondigingen, maar 'beste reizigers'. Hoe je ook over die discussie denkt: de laatste stap is waarschijnlijk nog niet gezet, beweer ik in dit zaterdagochtendminicollege. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overBeste reizenden
Inwondig leven
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (134) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Over de heldere gedachte Woorden zijn de oogen van de gedachte en doen ons haar inwondig leven kond; zij ontsluiten haar aard en of er grond bestaat diens gebrekkigheid te verachten dan of zij … [Lees meer...] overInwondig leven
Ilja Leonard Pfeijffer als lekker wijf
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (5) Door Marc van Oostendorp Het tweede leven dat de dichter Ilja Leonard Pfeijffer ooit leidde, bestaat nog steeds. In 2007 begaf hij zich enkele maanden op Second Life, een website waar de internetgebruiker zich een andere identiteit kan aanmeten – een poppetje dat je kleren kon aandoen en een naam kon geven en waarmee je dan een … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als lekker wijf
Ilja Leonard Pfeijffer als plagiator
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (4) Door Marc van Oostendorp Wie herinnert zich nog de opwinding van vijftien jaar geleden, toen de roemruchte dichter Ilja Leonard Pfeijffer zijn prozadebuut maakte met de roman Rupert. Een bekentenis en door het Dagblad van het Noorden werd gesnapt als plagiator? Het literaire weblog Rottend Staal maakte er nog een … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als plagiator
Ilja Leonard Pfeijffer as a young man
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (3) Door Marc van Oostendorp Ja, mensen, ik heb een van de oudste tekstjes van de vooraanstaande Nederlandse dichter Ilja Leonard Pfeijffer in handschrift in mijn bezit. 19 was hij toen hij het bovenstaande schreef: hij had nog 20 jaar in Leiden voor de boeg, en daarna 20 jaar Genua, en daarna nog vele jaren op een andere plaats die … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer as a young man
Ilja Leonard Pfeijffer als criticus van het onvoltooid deelwoord
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (2) Door Marc van Oostendorp Een tijdlang maakte Ilja Leonard Pfeijffer een gimmick van zijn afkeer van het onvoltooid deelwoord. In een bespreking van werk van Adriaan Roland Holst: Deze verzen herbergen de twee grootste poëtische doodzonden: het tegenwoordig deelwoord en het gedachtestreepje. Een bespreking van Een nieuw Paaslied van … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als criticus van het onvoltooid deelwoord
Ilja Leonard Pfeijffer als Alexandrijn
De taal van Ilja Leonard Pfeijffer (1) Door Marc van Oostendorp Inmiddels is ze weggëbd, de agressie die Ilja Leonard Pfeijffer ooit opriep. Je las d'r in de kranten, je kwam d'r tegen in gesprek met geletterde mensen: die Pfeijffer was een braller, een krullendraaier die met veel bravoure zichzelf in de kijker werkte, maar eigenlijk maar weinig te melden had, iemand die met … [Lees meer...] overIlja Leonard Pfeijffer als Alexandrijn
Russen vinden ons somber!
Door Marc van Oostendorp Waarom lijken Vlamingen meer op Russen dan Nederlanders? Wat maakte het in de Brezjnev-tijd zo aantrekkelijk om Nederlands te studeren? En wat is er zo interessant aan Louis Couperus voor de moderne Russische lezer? Ik had op de Universiteit van St. Petersburg een gesprek met Irina Michajlova, hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde. (Deze … [Lees meer...] overRussen vinden ons somber!
O, makkers, ’t pad gaat stijgend
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (133) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Hoe de menschen samengaan in de dagen der jeugd, en waardoor zij scheiden. Opgetogen gingen de jongelingen al wier gedachten in hun oogen welden, eendrachtig, met harten, die niet ontstelden over de … [Lees meer...] overO, makkers, ’t pad gaat stijgend
De evolutie van grammatica uit het zicht
Door Marc van Oostendorp Weinig dingen zijn zo leuk als speculeren over de oorsprong van menselijke taal. Het is zo'n ingewikkeld systeem, waar komt dat allemaal vandaan, hoe is het ontstaan, hoe heeft het zich ontwikkeld? Omdat taal zo belangrijk is voor ons menszijn, lijkt het een vreselijk belangrijke vraag. Omdat er van zinnen al een fractie van een seconde nadat je … [Lees meer...] overDe evolutie van grammatica uit het zicht
Hoe Vlaming te zijn?
Door Marc van Oostendorp Er is, voor een Nederlander, nauwelijks een curieuzer cultuur dan de Vlaamse: zo dichtbij in zoveel verschillende opzichten en tegelijkertijd zo vreemd. Over Engelsen, over Duitsers, over Fransen, over Luxemburgers of Denen wordt in Nederland minder in termen van sjablonen gesproken dan over Vlamingen. (Het enige volk dat nóg onbekender is, zijn de … [Lees meer...] overHoe Vlaming te zijn?
Waarom de meeste mensen beter dan gemiddeld autorijden
Door Marc van Oostendorp Altijd weer gezellig, als iemand op Facebook een bericht deelt waaruit blijkt dat de meeste automobilisten vinden dat hun stuurmanskunst groter dan gemiddeld is. Dat kan toch helemaal niet, wat een hoogmoed van de mens! Het lijkt ook inderdaad een robuust effect, en er zijn al verschillende theorieën over opgesteld, zoals dat mensen zulke gedachten … [Lees meer...] overWaarom de meeste mensen beter dan gemiddeld autorijden
Niet iedere s is gelijk
Door Marc van Oostendorp In ieder vakgebied zullen ze wel opduiken: feiten waar niemand iets mee aan kan. Iemand doet een bevinding die je niet zou verwachten en waar geen enkele beschikbare theorie iets over kan zeggen. Wat moet je daarmee? Het overkomt de taalkunde bijvoorbeeld in een artikel van een aantal Duitse taalkundigen in het nieuwe nummer van de Journal of … [Lees meer...] overNiet iedere s is gelijk
Literatuur voor luistervinken
Door Marc van Oostendorp "Iedereen weet", schreef E. du Perron in 1939, "dat over literatuur spreken voor de radio een lager peil, lagere maatstaven vereist, dan zelfs over literatuur schrijven in een provinciale krant." Want over literatuur praat je natuurlijk niet – je schrijft! Het was een vaker gehoord geluid in de beginjaren van de Nederlandse radio, laat Jeroen Dera … [Lees meer...] overLiteratuur voor luistervinken
Bababa
Door Marc van Oostendorp De zomer is de tijd om op nieuwe plaatsen over van alles en nog wat na te denken. Bijvoorbeeld over hoe ons luisteren kan worden medebepaald door ons zien. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overBababa
Plekkend beschenen witte heerlijkheden
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (132) Het Nederlandse sonnet bestaat 452 jaar. Hoe is het de taal in die tijd vergaan? Door Marc van Oostendorp Schemering is het doodgaan en vertrekkend begeven van dingen die zijn gegleden meê met den dag, en steunde' als vertrouwdheden, en ware' als scheidingen, wegen behekkend. Plekkend beschenen witte … [Lees meer...] overPlekkend beschenen witte heerlijkheden
Blijven zitten!
Door Marc van Oostendorp Sommige taalkundigen spelen elkaar vragen door als was het leven Twitter en waren die vragen kattenplaatjes. Ik kreeg nu dan weer deze onder ogen: waarom kun je eigenlijk de volgorden van laten staan! best omdraaien (staan laten!) en die van laat staan! niet: staan laat! is geen goed Nederlands bevel. Nu moet ik erbij zeggen dat één collega die ik … [Lees meer...] overBlijven zitten!
