Een daad van liefdevolle ontluistering Ivo Michiels (1923–2012) geldt als een van de grote vernieuwers van de Vlaamse literatuur. Hij was een onvermoeibare stimulator van het nieuwe in literatuur, film en beeldende kunst, een begeesterend filmdocent, redacteur van invloedrijke tijdschriften en een belangrijke ambassadeur van Vlaamse schrijvers in het Nederlandse literaire … [Lees meer...] overGroslijst: Sigrid Bousset, Wat ik haar niet vertelde
Artikel
Ivo Michiels
Tot rood voor ogen stond. Pluk een zin, woorden uit een boek. Zinnen en woorden en maak een boeket. Herhaal en herhaal en luister naar de kleuren van de woorden. Steel, woorden capillaire woorden tegen de zwaartekracht in, naar het licht. Bevelen! Ik ben bang voor bevelen, de aantrekkingskracht van bevelen. Met het rood voor ogen ga ik naar het licht. De stof, door het woord … [Lees meer...] overIvo Michiels
Ik had een paar duidelijke
Thomas Heerma van Voss bundelde in De prullenmand heeft veel plezier aan mij interviews die lekker weglezen. Omdat ze over iets zo complex als literatuur gaan, is dat misschien opmerkelijk. Maar in het boek spreekt bijna exclusief de biografische persoon achter de auteur, op gevorderde, in principe werkluwe leeftijd ook. Bijna vijftig jaar na dato benaderde Heerma van … [Lees meer...] overIk had een paar duidelijke
Have all fowls nests begun
De Nederlandse poëzie is rond 1100 begonnen met een liedje in het Engels. Het is al lang bekend dat Hebben olla uogala werd neergeschreven in een klooster in Kent, en wel vermoedelijk door een Vlaamse monnik, maar de laatste jaren begint het idee steeds meer post te vatten dat de tekst die indertijd diende om een nieuw gesneden pen uit te proberen, waarschijnlijk een spel was … [Lees meer...] overHave all fowls nests begun
Over Limburgs
De steriele aula van het academisch ziekenhuis ademde de sfeer van een crematorium. Het miste het aangename van de meer exotische locaties van vorige medische congressen, zoals die doorgaans georganiseerd werden in Disneyland of op de Malediven. De zaal zat dan ook vol chagrijn. De meeste aanwezigen waren getooid in witte werkkledij, sommigen nog met een stethoscoop om de … [Lees meer...] overOver Limburgs
Lettervoorkeur in een voornaam
Voornamendrift 116 Naar aanleiding van de aandacht die de publicatie van voornamen in 2025 kreeg merkte een lezer op de indruk te hebben dat zeldzame letters zoals X, Y en Z vaker in voornamen worden gebruikt dan vroeger. En ja, dat is ook zo. Er zijn nu meer ouders die kiezen voor een naam waarvan de schrijfwijze opvalt (niet noodzakelijk de uitspraak). Eerder besteedde … [Lees meer...] overLettervoorkeur in een voornaam
De opkomst van Nederlandstalige popmuziek in 2025
Voor onderzoek naar herhaling in popmuziek dat ik samen met Vivien Waszink en Milou Andree uitvoer, hebben we alle Nederlandstalige liedteksten uit de jaaroverzichten van de Top 40 van 1965 tot en met 2025 verzameld. We zijn nog flink aan het datachecken, maar de collectie geeft al wel een mooi beeld van het aandeel Nederlandstalig in de … [Lees meer...] overDe opkomst van Nederlandstalige popmuziek in 2025
Brief aan de informateur
Geachte mevrouw Letschert, Volgens mij kan de politiek wel wat ambities gebruiken. Misschien is het een goed idee om dat te halen uit een onverwacht deel van de politiek: het taalbeleid. Nederland kan in de komende jaren, onder leiding van de nieuwe regering, een voorbeeldland worden, waar het gaat om onze omgang met talen. Dat kan zonder grote kosten en zonder moeilijke … [Lees meer...] overBrief aan de informateur
Colla Bemelmans, schrijver/dichter
Onderstaand artikel verscheen in december 2025 in ‘Literatuurportret’, een online reeks op de site van het Koninklijk Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap (LGOG). ’t Hoes is laegde gaard is laegen ouch ’t hartis zjwart (‘t Huis is leeg / de tuin is leeg / en ook het hart / is zwart) Schrijven was zijn leven, poëzie zijn grote liefde en dichten een … [Lees meer...] overColla Bemelmans, schrijver/dichter
Vergrootwoorden in gebarentaal
Hoe kan het dat het Nederlands wel verkleinwoorden heeft, maar geen vergrootwoorden? In het vijfde nummer van deze jaargang van Onze Taal stond een piepklein artikeltje van Fieneke Jochemsen, die een vraag daarover had gekregen in het radioprogramma De Taalstraat kreeg. Het is begrijpelijk dat de vraag niet beantwoord kon worden. Wel wees Fieneke op de mogelijkheid die andere … [Lees meer...] overVergrootwoorden in gebarentaal
Ik bedacht van de week een plantaardige shoarma
Het kookboek als genre De Neerlandistiek gaat natuurlijk over alle verschijningsvormen van het Nederlands, maar feitelijk worden vooral bepaalde genres onderzocht: dichtbundels, natuurlijk, maar ook posts op sociale media zijn al een tijdje heel populair. Je krijgt weleens de indruk dat de laatste lezers van het platform X nog taalwetenschappers zijn, omdat de data daar … [Lees meer...] overIk bedacht van de week een plantaardige shoarma
Fietsen langs de sporen van het Nederlands in de VS
Van Sinterklaas kreeg ik een leuk boek: De Tawl. Hoe de Nederlandse taal (bijna) Amerika veroverde. Er komen twee dingen in samen die voor mij belangrijk en interessant zijn: fietsen en taal. Dat had Sinterklaas dus goed gezien! Het fietsen speelt een bijrol, maar die is wel net groot genoeg om er reiskriebels van te krijgen: zo’n fietstocht, dat lijkt me ook wel wat! Het … [Lees meer...] overFietsen langs de sporen van het Nederlands in de VS
Lezen = gelezen worden
Verschillende vrienden (zelf ook schrijvers) spraken me aan op de lijst met de boeken die ik vorig jaar heb gelezen. Ze meenden dat ik onmogelijk meer dan honderd boeken tot me genomen kon hebben. ‘Er zaten ook dunnetjes bij,’ bracht ik er zwakjes tegenin. ‘Waar haal je de tijd vandaan?’ vroegen ze. ‘Toon mij de screen time die u op uw smartphone doorbrengt en … [Lees meer...] overLezen = gelezen worden
Plompverloren godverdomme!
De film Synecdoche, New York is net begonnen, terwijl we naar Philip Seymour Hoffman kijken, horen we een radio-interview met een vrouw die een stukje Rilke citeert. Dan zegt de interviewer ‘Goodness, that’s harsh, isn’t it?’, en de vrouw: ‘Well, perhaps, but truthful.’ Een kijker zal zich er misschien aan storen dat de titel hier over een credit heen staat, … [Lees meer...] overPlompverloren godverdomme!
Kunstmatige intelligentie: papegaai of echo?
De komst van zogeheten grotetaalmodellen en chatbots is sinds de introductie van ChatGPT ruim drie jaar geleden natuurlijk een belangrijk onderzoeksonderwerp voor de taal- en literatuurwetenschap. Ineens bestaat er een ding anders dan een levende mens die teksten weet voort te brengen. Wat betekent dat voor ons begrip van taal? En van verhalen? Allerlei discussies over die … [Lees meer...] overKunstmatige intelligentie: papegaai of echo?
Tour door Centraal-Europa
In oktober 2025 vlogen Elgar en ik naar Boekarest en namen we vier weken de tijd om met de trein helemaal terug naar huis (Utrecht) te reizen. Ik gaf in vijf landen in totaal 14 gastcolleges aan studenten Nederlands. Hieronder doe ik verslag van onze reis en geef ik vooral informatie die interessant is voor iedereen die interesse heeft in door Centraal-Europa reizen met de … [Lees meer...] overTour door Centraal-Europa
Terugkeer naar daar en toen
Over de ‘Nijmeegse roman’ Die stad, dat jaar van Koos van Zomeren Op 30 november 1987 deed Koos van Zomeren in zijn ‘journaal’ Een jaar in scherven (1988) verslag van zijn particulier ‘eureka’: ‘Het thema is terugkeer. Dat dat nu pas tot me doordringt.’ Van Zomeren zag op dat moment zijn leven, ook zijn schrijversleven en zijn politieke leven, getekend door … [Lees meer...] overTerugkeer naar daar en toen
Jullie verkopen de baas al te weinig boeken.
Taalkunde van 50 jaar geleden Mooi aan de taalkunde van 50 jaar geleden was dat je in een taalkundig tijdschrift nog uitgebreid een constructie kon uitpluizen, zonder dat je meteen statistiek moest toepassen. De bekende taalkunde P.C. Paardekooper (1920-2013) begon zijn artikel 'Die soep is me ál te zout' in het tijdschrift De Nieuwe Taalgids bijvoorbeeld met de mededeling … [Lees meer...] overJullie verkopen de baas al te weinig boeken.
Astrid Roemer
Land waar je vandaan komt. Desi. Haat is fadenscheinig zegt ze, het ik zonder bloed, ze zegt zonder ziel, ze zegt geen doel, gemaakt door spiraal van leven, ze begrijpt alles: wortoe d'e tan abra. Dit is het 131e schrijversportret van Robert Kruzdlo op Neerlandistiek. … [Lees meer...] overAstrid Roemer
Voetbaltaal: goudhaantje
Herkomst en betekenis Speler die op belangrijke momenten herhaaldelijk zijn klasse toont door te scoren of een assist (voorzet die resulteert in een goal) te geven. Het woord ontstond in deze context tijdens het WK van 1978 in Argentinië, toen Arie Haan met afstandsschoten menig doelman op het moment suprême wist te verschalken. 'Gouden Haan' werd al snel omgedoopt … [Lees meer...] overVoetbaltaal: goudhaantje
Etymologica: Koper monendey
Vandaag, de eerste maandag na Driekoningen, is het weer Koppermaandag. Die dag wordt de laatste eeuwen als ‘feestdag’ voor typografen gevierd. Zeker in de loop van de achttiende eeuw mochten zetters en drukkers van hun patroon op die maandag een eigen drukwerk maken. Daarvoor kregen ze dan wat geld, prenten voor centen, en daarmee kon een feestje worden gevierd. Wellicht zijn … [Lees meer...] overEtymologica: Koper monendey
De tentstok van de menselijke geest
Wat is de mens? Wat maakt ons anders dan andere dieren? Er moet iets zijn wat ons anders maakt, iets dat op zijn minst kan verklaren hoe wij als soort zo'n gigantisch stempel op het klimaat drukken, en dat binnen slechts een paar duizend jaar, en dat begrijpelijk maakt hoe wij op zo'n grote, soms zelfs industriële schaal, andere dieren zijn gaan domineren. Het is de vraag … [Lees meer...] overDe tentstok van de menselijke geest
Historie van Malegijs : Capittels [57]-[60]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [57]-[60]
Groslijst: Carmen van Geffen, Engel van de blauwe stad
Mei 1866 op de rivier de Schelde, nabij de haven van Antwerpen. Gustav, opvarende van het emigrantenschip Agnes waar een nog onbekende ziekte heerst, bemerkt de stilte. De stedelingen verhinderen de komst van het schip: Nieuwe zieken van boord halen bleek onmogelijk, terugkeren naar de stad was verboden. Dus werden ze een bocht verder gesleept om voor anker te gaan … [Lees meer...] overGroslijst: Carmen van Geffen, Engel van de blauwe stad
Wanneer is stracx?
En enkele andere vertaalproblemen waarvoor het WNT de oplossing bood De Geïntegreerde Taalbank van het Instituut voor de Nederlandse Taal is iedere werkdag het eerste waar ik online naar kijk. Natuurlijk gebruik ik ook andere woordenboeken, zoals Van Dale Online, de Oxford English Dictionary en William Sewels Groot Woordenboek der Engelsche en Nederduytsche Taalen … [Lees meer...] overWanneer is stracx?
