Onder de motorkap van Carmiggelt (3) Kronkel wilde liever Terzijde heten. Evenmin is nieuws dat het de naam was van een worm uit een vervolgverhaal in Het Parool voor kinderen, geschreven door Marianne Smeets, het pseudoniem van Jeanne Roos (1916-2001). Van haar kreeg Simon Carmiggelt in 1946 de naam openlijk over, na eerdere plaatsing van een beperkt aantal … [Lees meer...] overSchrijven en aanpassen
Artikel
‘Handvol’ en ‘handjevol’ zijn geen samenstellingen
Wie een zin als de volgende leest, zou in eerste instantie kunnen denken dat we te maken hebben met de samenstelling handvol: Het woord handvol wordt niet alleen gezien als een samenstelling, maar het wordt ook beschouwd als zelfstandig naamwoord met de betekenis ‘zoveel als in een hand past’. Het is begrijpelijk dat dit woord tot die woordsoort wordt … [Lees meer...] over‘Handvol’ en ‘handjevol’ zijn geen samenstellingen
‘Sorry. Je lijkt op mijn dochter’
Een zomer vrij van nut (8) Tot nu toe in Een zomer vrij van nut: Het is februari 2027. Sanne is net begonnen als universitair docent Nederlandse taal en cultuur en wordt door de coördinator Arjan meegenomen om te lunchen. Arjan vindt dat mensen zoveel mogelijk met elkaar moeten blijven communiceren zonder hulpmiddelen en dat studenten daarom ook moeten blijven leren … [Lees meer...] over‘Sorry. Je lijkt op mijn dochter’
De voortreffelicke Ceneton, ofte ’t gheluckigh tooneelspeelen
Een zomerquiz Wie studie wil maken van Nederlandstalige toneelstukken uit voorbije eeuwen hoeft al lang niet meer stad en land af te reizen om exemplaren ervan in (universiteits)bibliotheken op te vragen. Zo zijn via Google Books talrijke gedigitaliseerde tragedies, blijspelen en kluchten gemakkelijk online te raadplegen. Nog prettiger voor onderzoekers is de Digitale … [Lees meer...] overDe voortreffelicke Ceneton, ofte ’t gheluckigh tooneelspeelen
Een literaire avond met Francine Oomen
Op dinsdag 25 april 2023 organiseerde de SVN, de studievereniging voor neerlandici in Nijmegen, haar jaarlijkse literaire avond. Dit jaar was kinderboekenschrijfster Francine Oomen uitgenodigd. Speciaal voor leden en Vrienden van de SVN reisde ze af naar boekhandel Dekker van de Vegt in Nijmegen. De avond bestond uit een vraaggesprek tussen Francine en Eva Keulen, … [Lees meer...] overEen literaire avond met Francine Oomen
‘Stormen en onweren trekken wij aan’
Poëzie, Ida Gerhardt en de leerlingen van het Utrechts Stedelijk Gymnasium Bij de afgelopen Utrechtse Neerlandistiek bij mijn voordracht/werkswinkel 'Nederlands, wat moet je ermee? DIT!' waren enkele steekwoorden 'poëzie', Ida Gerhardt en de leerlingen van het Utrechts Stedelijk Gymnasium Door de grondige kennismaking tijdens mijn studie Nederlands in Utrecht met poëzie … [Lees meer...] over‘Stormen en onweren trekken wij aan’
Classic Arjan!
Een zomer vrij van nut (6) Tot nu toe in ons feuilleton Een zomer vrij van nut: Sanne is in 2027 een jonge universitair docent die ontdekt dat haar studenten geen schrijfcursus meer willen doen omdat ze het nut er niet van in ziet. Ze praat er op het plein voor het universiteitsgebouw over met de leuke student (m/v/x) Josse. "Hé, kijk eens wie we daar hebben," zei … [Lees meer...] overClassic Arjan!
Etymologica: Kogge
De kogge is een middeleeuws scheepstype, een breed vrachtschip dat met name door de schippers van de Hanze werd gebruikt. De populariteit van dit schip maakt dat de naam ervan in een aantal Europese talen is ontleend, zoals Nicoline van der Sijs heeft laten zien: Deens kogge ‘middeleeuws breed zeilschip’; Noors kogg, kogge ‘breed hanzeatisch oorlogs- en handelsvaartuig’; … [Lees meer...] overEtymologica: Kogge
De stok en de schoenen die Thjum geslagen en geschopt hadden
40 jaar tandeloos (2) Het totaal aantal woorden van de eerste drie delen van De tandeloze tijd is, als we in ieder geval de 'proloog' De slag om de Blauwbrug en het 'intermezzo' Weerborstels meetellen, ongeveer gelijk aan dat van de Bijbel. De overige tot nu toe verschenen delen voegen daaraan nog vrijwel een zelfde aantal toe. En dan zijn we nog niet klaar. Als er ooit … [Lees meer...] overDe stok en de schoenen die Thjum geslagen en geschopt hadden
Jan Siebelink en Gym 3 A
Onlangs sprak ik op de Utrechtse Neerlandistiekdagen over mijn studie Nederlands (1980 - 1987) en wat ik er mee gedaan had. Veel. Heel veel. Les gegeven aan universiteit en school in binnen- en buitenland, onderzoekster in archieven, het aanvullen van History met de schrijfsters in het Nederlands, Latijn, Grieks, Anna Maria van Schurman, etc. Publicaties. Lezingen. … [Lees meer...] overJan Siebelink en Gym 3 A
Alleen maar leuke dingen doen
Een zomer vrij van nut (5) Tot nu toe in Een zomer vrij van nut: de jonge universitair docent Sanne spreekt met haar mentor Jet in februari 2027 over het feit dat studenten eigenlijk niet meer naar college komen nu ze hebben ontdekt dat kunstmatig intelligente stemmen in hun oor hun alles kunnen voorzeggen. Jet vindt dat er harde maatregelen nodig zijn. De stem in Sannes … [Lees meer...] overAlleen maar leuke dingen doen
‘Die historie van Jason’ : capittel [12]
© British Library Board, Ms. BL add. 10290, fol. 106v Die historie van Jason, Kritische editie van het unieke handschrift Londen BL add. 10290 in combinatie met de Franse brontekst van de vertaler: een anonieme druk [Brugge, ca. 1476 ?] bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve capittel [12] Hoe de god Mars den coninck Apollo sende de manier hoe tGuldin Vlies ghewonnen … [Lees meer...] over‘Die historie van Jason’ : capittel [12]
Taalonderwijs aan nieuwkomers – hoe is dat geregeld in Polen, Hongarije en Australië?
Elk land ter wereld heeft met immigratie te maken, en elk landsbestuur moet zich dus de vraag stellen: hoe zorgen we dat immigranten de taal of talen van ons land leren? Hoe organiseren we het onderwijs zo dat nieuwkomers van alle leeftijden kunnen meekomen, ook als zij de instructietaal of -talen nog niet volledig beheersen? En in hoeverre mogen en kunnen immigranten hun eigen … [Lees meer...] overTaalonderwijs aan nieuwkomers – hoe is dat geregeld in Polen, Hongarije en Australië?
Een ragfijn soort Nederlands
Onder de motorkap van Carmiggelt (ii) Wie beide levensverhalen heeft gelezen – zie de vorige aflevering – weet van alles van Simon Johannes Carmiggelt (1913-1987). Opvallender is, dat er in geen van beide levensverhalen erg veel over de talige kant van Carmiggelt geschreven wordt. Dat is vooral bij het boek van Van Gelder opmerkelijk, omdat de lezer bij hem al snel het … [Lees meer...] overEen ragfijn soort Nederlands
Lees ‘De Nederlandse Boekengids’
Mijn favoriete Nederlandstalige tijdschrift is De Nederlandse Boekengids. Het voert de ondertitel The Dutch Review of Books die ik in de eerste jaren eerlijk gezegd wat pretentieus vond, met zijn verwijzingen naar bekende Engelse en Amerikaanse voorbeelden. Maar inmiddels maakt het tijdschrift die ondertitel meer dan waar. Het is ook een unieke locatie voor een vorm van … [Lees meer...] overLees ‘De Nederlandse Boekengids’
Een verdwijntruc?
Vlak na de proloog van Van den vos Reynaerde, helemaal in het begin van het eigenlijke verhaal, in de verzen 51-56, legt de verteller uit waarom Reynaert als enige van alle dieren niet naar de hofdag van koning Nobel is gekomen. Zowel in het Comburgse als in het Dyckse handschrift begint de verteller zijn toelichting met te zeggen dat Reynaert het koninklijk hof zo veel … [Lees meer...] overEen verdwijntruc?
Kinderboekenspecial: De bleke baron
Deze zomer publiceren we op Neerlandistiek iedere vrijdag een bespreking van een kinderboek door Eline Zenner. De recensies verschenen eerder op https://www.lees-wijzer.be/boeken/ In nog geen tachtig luchtige bladzijden en met slechts twee hoofdpersonages schetst dit boek de ontmenselijking van een dictatoriaal beleid via een toegankelijk, zacht, speels en ontroerend … [Lees meer...] overKinderboekenspecial: De bleke baron
40 jaar tandeloos
Deel 1: De slag om de Blauwbrug Het is dit jaar veertig jaar geleden dat de proloog en het eerste deel verschenen van wat toen nog een 'trilogie' heette te worden: De tandeloze tijd van A.F.Th. van der Heijden. Het is een boek dat op allerlei manieren gaat over de tijd, het documenteert de Nederlandse samenleving in de afgelopen 70 jaar, het gebruikt als een centraal … [Lees meer...] over40 jaar tandeloos
Onder de motorkap van Carmiggelt
Vooraf. Het beeld in de titel klopt (proberen te kijken naar de taal en de aanpak in Simon Carmiggelts Kronkel-cursiefjes) en het woordgrapje is verleidelijk (motorkap en car-). Maar het is anderzijds niet een al te technische zomercheck die hier uitgevoerd wordt. Als ik dingen beweer die elders al verdedigd of bestreden zijn, wees zo vriendelijk me dat te mailen, dan maak … [Lees meer...] overOnder de motorkap van Carmiggelt
Martijn en de christelijke hoogleraren
Mijn vrouw denkt dat het aan mij ligt en ik een speciaal talent heb voor het aantrekken van wonderlijke figuren, maar ik denk dat het iedereen overkomt die zich iedere dag ergens in het openbaar manifesteert, hoe klein het hoekje ook is: dat er op een bepaald moment mensen komen die een obsessie lijken te ontwikkelen met jou persoon. Digitale stalkers. Ik heb een stuk over vier … [Lees meer...] overMartijn en de christelijke hoogleraren
Aan de cadans is geen ontkomen
Nog even nagenieten van een geslaagde editie van het Groningse festival Dichters van de Prinsentuin en van het gesprek met Stefanie Liebreks, Yentl van Stokkum en Joost Oomen over @poezieiseendaad en over hun bloemlezing Voor alle dagen. In ons gesprek ging het ook over een belangrijke functie van gedichten: het intensiveren van de waarneming van het alledaagse. Die verheviging … [Lees meer...] overAan de cadans is geen ontkomen
Wat is het verschil tussen een taal en een dialect?
Hoewel niet-taalkundigen aanhoudende interesse tonen voor de vraag wat het verschil is tussen een taal en een dialect, verwerpen taalwetenschappers deze discussie doorgaans met een verwijzing naar een door Max Weinreich gepopulariseerde uitspraak: “Een taal is een dialect met een leger en een vloot.” (Maxwell, 2018). Oftewel, het onderscheid tussen taal en dialect is een … [Lees meer...] overWat is het verschil tussen een taal en een dialect?
De literatuur als een verzameling gezellige zonnebrillen
Wanneer Bas Jongelen en Gerbert Faure in hun Basisboek Moderne Letterkunde opmerken dat de manier waarop Grunberg schrijft, heel dicht ligt bij de spreektaal, vervolgen ze . Net zoals romanpersonage Grunberg zijn middelvinger opsteekt naar het gezag, zo heeft schrijver Grunberg lak aan de gevestigde literaire normen." Zo'n zin roept allerlei vragen op, zoals: ligt Grunbergs … [Lees meer...] overDe literatuur als een verzameling gezellige zonnebrillen
Wie zijn deze taalkundigen?
Taal brengt mensen bij elkaar. Hetzelfde kan gezegd worden over taalkunde, zoals de bovenstaande foto mooi zichtbaar maakt. Op 4 juli 2023 bracht deze groep taalkundigen-op-leeftijd een bezoek aan het Singer Museum in Laren. De memorabele foto inspireerde tot een uiterst bescheiden zomerquiz met slechts twee vragen maar wel met twee prijzen, beschikbaar gesteld door … [Lees meer...] overWie zijn deze taalkundigen?
Anne-Fleurtaal in de sociolinguïstiek
Al enkele weken bestormt het nummer Anne-Fleur Vakantie van Roxy Dekker de hitlijsten. Het nummer heeft niet alleen meer dan vier miljoen streams op Spotify, maar ook op TikTok is #annefleurvakantie een grote trend. Niet toevallig is Anne-Fleur Vakantie ook op TikTok ontstaan. Toen Roxy daar een oproep deed om vier woorden in te sturen (nog in 2022) en vervolgens met een van de … [Lees meer...] overAnne-Fleurtaal in de sociolinguïstiek
