Wat is grappig? Aan het begin van haar deze week verschenen – wat mij betreft heel inzichtrijke – artikel meldt de jonge Britse onderzoeker Alice Haines dat er ongebruikelijk veel wantrouwen is tegen onderzoek naar die vraag. Er is een citaat, toegeschreven aan allerlei humoristen zoals Mark Twain en E.B. White, dat het illustreert: 'een grap bestuderen is als een kikker … [Lees meer...] overHumor is samenzijn in een onbegrijpelijke wereld
Artikel
Etymologica: Over vergeten middeleeuwse molens en hun nagelaten sporen
De Korn is een buurtschap ten noordwesten van Dussen, gelegen aan de oude zeedijk van 1461 die Altena enkele eeuwen beschermde tegen het water uit de Biesbosch. Een intrigerende naam. Waar komt deze vandaan? Daarvoor kijken we naar oude citaten en etymologische boekwerken. Er zijn meer toponiemen met de naam ‘Korn’ of een naam die daar duidelijk mee verwant is. Ook die laten … [Lees meer...] overEtymologica: Over vergeten middeleeuwse molens en hun nagelaten sporen
Groetronding: dohog
Met heel kleine variaties in de uitspraak kunnen mensen heel veel zeggen. We hebben er dan ook een bijzondere antenne voor: je hoeft je r-klank maar een beetje te variëren of je bent ineens een kakker, of een Brabo. Zulke observaties zijn het domein van een terecht populaire betrekkelijk recente tak van de taalwetenschap, de sociofonetiek. Ik denk dat ik een nieuwe … [Lees meer...] overGroetronding: dohog
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 77 en 78.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 77 en 78.
Wat hebben een pointillistisch schilderij en twee Moldavische dobermanns met elkaar gemeen?
Een pointillistisch schilderij, twee Moldavische dobermanns, een bouwplan, naald en draad en een dobberend bootje op een eindeloze oceaan. Het zijn elk metaforen voor het schrijfproces die me in het verre of recente verleden zijn aangeboden door collega’s, studenten, handboeken en columnisten. De Metaphors we write by, zou je kunnen zeggen, het seminale werk Metaphors we live … [Lees meer...] overWat hebben een pointillistisch schilderij en twee Moldavische dobermanns met elkaar gemeen?
Wie is de auteur van Jan Stront?
In 1684 verscheen zonder vermelding van auteur of uitgever De doorluchtige daden van Jan Stront, opgedragen aan het Kackhuys. Gedrukt voor de liefhebbers. In deze pornografische roman speelt het personage Jan Stront de hoofdrol. In de roman is te lezen hoe Jan Stront aan zijn naam is gekomen, hoe hij opgroeit en hoe hij zich vervolgens als student in plaats van met studeren … [Lees meer...] overWie is de auteur van Jan Stront?
Een grote geest ging heen
In memoriam Piet Buijnsters 1933-2022 Op 20 april van dit jaar schreef ik Piet Buijnsters een brief. Ik was aan een nieuwe biografie van Betje Wolff begonnen, en vroeg me al maanden af of ik contact zou zoeken met de auteur van de laatste levensbeschrijving van Wolff en Deken. Ik kende hem eigenlijk alleen van neerlandistische wandelgangen en werk in een paar commissies. … [Lees meer...] overEen grote geest ging heen
Ook de sociale media zijn een zegen
Het begon ermee dat mijn telefoon het vrijdag in de trein begaf, terwijl tegelijkertijd WiFi in de trein het ook niet deed, zodat ook mijn laptop onbruikbaar werd. Ik moest nog allerlei mensen van alles laten weten! Pas tegen het einde van de reis deed mijn telefoon het ineens weer. Alsof mij een boodschap werd gegeven: zo kun je ook anderhalve uur van je leven doorbrengen – in … [Lees meer...] overOok de sociale media zijn een zegen
Een oude kunst met vezels
Het weinig bezongen wonder dat wij papier noemen, een handzaam vel gemaakt uit een brij van vezels, werd meer dan tweeduizend jaar geleden uitgevonden in het oosten des Morgenlands. Het woord daarentegen komt van elders en sloeg op iets anders. Dat nodigt uit tot een nieuwe, nauwere verwoording. Met repen in de weer Reeds lang geleden aan de oevers van de Nijl … [Lees meer...] overEen oude kunst met vezels
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 75 en 76.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 75 en 76.
Dat nah
Volgens de Duitse politiek filosoof Jan-Werner Müller heeft Wilders ‘nah’ gezegd. Het zou gebeurd zijn op 19 maart 2014, in Den Haag, voor een volle zaal. De PVV-voorman deed het na zijn beruchte Meer-of-minder-Marokkanen-vraag, ingeleid met een theorie over partijdige D’66-rechters, kosmopolieten vermoedelijk, in combinatie met de vrije meningsuiting die volgens hem … [Lees meer...] overDat nah
Jantje zag eens een hangende pruim
Dichteres en actrice Maud Vanhauwaert, die in 2018 en 2019 stadsdichter van Antwerpen was, opende op 28 januari 2021 de digitale, 34e editie van de HSN-conferentie. Zij nam haar toehoorders mee op een poëtische middagwandeling onder de bijzondere titel Het stad in mij. Onderweg toonde zij een slinger met kleurrijke vlaggetjes. Op het eerste vlaggetje stond een Nederlandse … [Lees meer...] overJantje zag eens een hangende pruim
Kun je stoppen?
Het is een deel van mijn werk om het te observeren, maar het blijft ook verbazen: dat taal voortdurend verandert, en niet op een abstracte manier, maar vlak onder onze ogen. En het helpt dan helemaal om een achtjarige in huis te hebben, die van alles meeneemt. Wanneer is het in het Nederlands gekomen? Een methodologisch probleem is dat ik de afgelopen decennia niet … [Lees meer...] overKun je stoppen?
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 73 en 74.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 73 en 74.
consequent / consistent
Verwarwoordenboek vervolg (293) In het Verwarwoordenboek zijn 600 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Nog steeds worden woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. De aanvullingen worden ook opgenomen in de … [Lees meer...] overconsequent / consistent
Daar waar de mensen (niet) zwegen
Laaten de menschen zingen! zingen is gezond, zingen is goed zo wel voor het lichaam als voor den geest: en dewyl wy van hen vergen, dat aangenaam talent niet te misbruiken, […], zo behooren wy hen schadeloos te stellen; wat zeg ik? zo behooren wy hen zulke Liedjes te bezorgen, die zy met vermaak kunnen zingen, en die evenwel altoos eene zedelyke bedoeling hebben. (Wolff & … [Lees meer...] overDaar waar de mensen (niet) zwegen
We slepen elkaar door de straten
Waarom Mark Boog lezen? Als het niet zo onaardig was, zou je zeggen dat je sommige vrienden alleen hebt vanwege hun taal: niet omdat ze zo lekker kunnen koken of bloemen meenemen, en zelfs niet omdat ze zulke diepzinnige gedachten hebben, maar omdat ieder gesprek is als een concert van Paganini maar dan in taal – vol woorden en zinswendingen en buitelingen. Wat ze zeggen … [Lees meer...] overWe slepen elkaar door de straten
Nederlands in het Engels
Het Nederlands heeft de afgelopen honderd jaar heel wat woorden uit het Engels overgenomen, maar in de eeuwen daarvoor – van de middeleeuwen tot in de moderne tijd – zijn er juist veel woorden de andere kant op gegaan. In dit artikel bespreek ik een aantal Nederlandse woorden die in het Engels terecht zijn gekomen. Selectie Onderstaand overzicht laat een selectie van … [Lees meer...] overNederlands in het Engels
Hoe slecht communiceert de Europese Commissie?
Het leek me interessant onderzoek, waarover NOS Nieuws vorige week berichtte: de Europese Commissie zou aantoonbaar 'wollig en onbegrijpelijk' schrijven. Wolliger en onbegrijpelijker zelfs dan de andere onderzochte groepen, waaronder nationale regeringen. Alleen politicologen zouden het nog slechter doen. De NOS geeft zelf toe dat ze eigenlijk alleen de site Politico hebben … [Lees meer...] overHoe slecht communiceert de Europese Commissie?
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 70, 71 en 72.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 70, 71 en 72.
Etymologica: Polkadot en polkahaar
Jurkjes, rokken, truien, pumps en zelfs nagellak met polkadots zijn in de Lage Landen zeer geliefd, en dat is, ondanks de jaarlijks veranderende modegrillen, al lang het geval: al in 1947 verschenen er advertenties voor ‘jurken met polkadot’, ‘strikdasje met polka-dot’ en ‘polkadot pyjama’s’. De naam voor het vrolijke stippelpatroon komt, gezien het tweede deel dot ‘stippel’, … [Lees meer...] overEtymologica: Polkadot en polkahaar
Een echt goede docent slikt op de juiste momenten zijn kennis in
Coen Peppelenbos doet er alles aan om ons te doen geloven dat hij geen echt goede docent is. In zijn nieuwe boek, Moeten we dit weten voor de toets? Hoe overleef ik het literatuuronderwijs? somt hij allerlei bezwaren op tegen zijn eigen leraarschap – hij doceert aan de NHL Stenden Hogeschool. Hij kan de namen van leerlingen niet onthouden, hij is eigenlijk meer een schrijver, … [Lees meer...] overEen echt goede docent slikt op de juiste momenten zijn kennis in
Taalkunde: moeilijk maar ook leuk
Bij mijn weten is het al een tijd geleden dat er nog een (bijna) alles omvattend boek over taalkunde verscheen in het Nederlands. Er was uiteraard Inleiding Nederlandse taalkunde voor aankomende neerlandici intra en extra muros (2021), dat echter in eerste instantie geschreven werd met studenten Nederlands, niveau B2, aan de Universiteit van Oldenburg, Duitsland in het … [Lees meer...] overTaalkunde: moeilijk maar ook leuk
“Ik wist niet dat taalkunde zo leuk was”
De redactie van het nieuwe Handboek Taalkunde (2022) schrijft in het voorwoord over hun ervaringen met taalkunde in de lerarenopleidingen. “Ik wist niet dat taalkunde zo leuk was” is vaak de verraste reactie van hun studenten. Het illustreert hoe je gegrepen kunt worden door de taalkunde als die goed wordt uitgelegd. Leuk in het onderwijs betekent als het goed is een ervaring … [Lees meer...] over“Ik wist niet dat taalkunde zo leuk was”
De geheimen van het universum
Wat geweldig is het Smibanese woordenboek 2.0 dat, na een succesvolle eerste druk in eigen beheer, door uitgeverij Pluim in 2019 op de markt werd gebracht. Slechts familiair met de term ‘fittie’ en half op de hoogte van ‘bling’ las ik het ene nieuwe begrip na het andere. Elk lemma geeft niet alleen de betekenis maar bovenal, uitgebreider dan Van Dale, … [Lees meer...] overDe geheimen van het universum
