Verwarwoordenboek Vervolg (97) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ behandeld … [Lees meer...] overfactor / parameter
Artikel
“U bent erg mooi en u ziet er niet gevaarlijk uit.”
Over het ethos van Sint Nicolaas Door Ton van der Wouden 5 december is een ideale datum om een klassiek heikel punt aan te snijden: de geloofwaardigheid van Sint Nicolaas. Zoals wij allen weten loopt er een diepe kloof door onze maatschappij, een kloof die de gelovigen scheidt van de niet-gelovigen. Dat die kloof, al dan niet toevallig, ongeveer lijkt te correleren met een … [Lees meer...] over“U bent erg mooi en u ziet er niet gevaarlijk uit.”
Waarom we opgaan in literatuur
(Persbericht Radboud Universiteit) Tijdens het lezen van een boek maak je bewust of onbewust voorstellingen van de wereld waarin de gebeurtenissen zich afspelen. Hierdoor voel je je meer verbonden met het verhaal en de personages. Meer empathisch ingestelde lezers reageren sterker op beschrijvingen van emoties en gedachten van de personages. Dat blijkt uit onderzoek van … [Lees meer...] overWaarom we opgaan in literatuur
Een weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling
Door Jan de Putter “Heeft iemand de oorspronkelijke versie gelezen?”, vroeg Matthijs van Nieuwkerk in De wereld draait door, toen in november De schelmenstreken van Reinaert de Vos verkozen werd tot boek van de maand. Tot zijn schande moest hij bekennen dat, hoewel hij Nederlands gestudeerd had en hij over Van den vos Reynaerde examen had gedaan, het verhaal helemaal … [Lees meer...] overEen weerspiegeling van een middeleeuwse bespiegeling
6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo
Donderdag 6 december vindt in het Zuid-Afrikahuis in Amsterdam een ontmoeting plaats tussen de Nederlandse schrijver Gerbrand Bakker en zijn Zuid-Afrikaanse vertaler, Daniel Hugo. Gerbrand Bakker had net besloten hovenier te worden toen hij in 2006 werd overrompeld door het succes van Boven is het stil, zijn eerste roman voor volwassenen. In het Nederlandse taalgebied werd … [Lees meer...] over6 december 2018, Amsterdam: Literaire ontmoeting: Gerbrand Bakker en Daniel Hugo
Ben je slimmer als je dt-fouten maakt?
Word, wordt, aangeleerd, aangeleert of aangeleerdt? Iedereen kent de dt-regel. En toch maakt iedereen er fouten tegen. Ja, iederéén, ook jij! Hoe komt het toch dat iedereen zoveel moeite heeft met zo'n simpele regel? Misschien ben je gewoon te slim voor zo'n banale regel? Want de grootste genieën, dat zijn vaak de meest verstrooide mensen, niet? Professor Dominiek Sandra is … [Lees meer...] overBen je slimmer als je dt-fouten maakt?
Poleposition
Door Gudrun Reijnierse Mensen die mij kennen weten dat ik er als autosportliefhebber een sport van maak om in (bijna) elke collegereeks een verwijzing naar de Formule 1 op te nemen. Tijdens de cursus Interculturele Communicatie laat ik bijvoorbeeld het ‘che fai’-gebaar zien dat Max Verstappen na de Gran Prix van Mexico (2016) richting Sebastian Vettel maakte. In niet elke … [Lees meer...] overPoleposition
De nieuwe titels in de DBNL van december 2018
Simon Stevin (1548 – 1620) was een Vlaamse wiskundige met een grote belangstelling voor de Nederlandse taal. Zo veel belangstelling zelfs dat Stevin zijn wetenschappelijke werken niet in het Latijn schreef, zoals gangbaar was in zijn tijd, maar in het Nederlands. Dit betekende dat hij voor vaktermen als dividere en subtrahere Nederlandse alternatieven moest bedenken. Het is dan … [Lees meer...] overDe nieuwe titels in de DBNL van december 2018
Gedicht: Mathias Kemp • Sinterklaas A.D. 2500
In 1954 liet dagblad De Tijd een aantal toen bekende dichters een sinterklaasgedicht schrijven. Waaronder dit van Mathias Kemp. Sinterklaas A.D. 2500 Beste Sint, ge treft het slecht met uw schimmel en uw knecht. Van de kindren is er geen; ik ben vaderziel alleen. Fons ligt radioactief Van een Maanse minnebrief. … [Lees meer...] overGedicht: Mathias Kemp • Sinterklaas A.D. 2500
De etymologie van Velpon
Door Wouter van der Land Merknamen zijn taalkundig interessant omdat ze zich niets aantrekken van de gangbare woordvormingsregels. Het huishoudmerk ‘Sorbo’ is bijvoorbeeld gevormd door het woord ‘absorb’ aan de voorkant in te korten, maar aan de achterkant te voorzien van een achtervoegsel. En het elektronikamerk ‘Rowenta’ is een vrije letterkeuze op volgorde uit de naam … [Lees meer...] overDe etymologie van Velpon
Gedicht: Hans Andreus • Het koude jaar van de jeugd
Kinderlijk snel kwetsbaar, vrijwillig alleen, hooghartig, ik het zand zeefde op juwelen en goudstof; ik wist wat de groene en bruine wieren voorzagen en ik wist dat ik de zee verstond. Met golven kon de zee de onrust vangen. Enkele vogels hoorden daarbij. De wolken ontvluchtten hun stemmen, scherp van eenzaamheid. … [Lees meer...] overGedicht: Hans Andreus • Het koude jaar van de jeugd
‘Voorbeeld van groote eerlijkheid in een jood’ (1799)
Jeugdverhalen over joden (14) Door Ewoud Sanders De eerste Nederlandse vertaling van deze Duitse zedengeschiedenis verscheen in een vierdelig werk waarvan geen exemplaren bewaard zijn gebleven: Godsdienst, deugd, natuur en voorzienigheid: een leesboek voor het algemeen (1798-1803). Het tweede deel, waarin dit verhaal in 1799 werd afgedrukt, werd besproken in het … [Lees meer...] over‘Voorbeeld van groote eerlijkheid in een jood’ (1799)
In memoriam Chris Heesakkers
Door Ton Harmsen Afgelopen woensdag overleed Christianus Lambertus Heesakkers (Berlicum 24 mei 1935 - Leiden 28 november 2018). Een beminnelijk mens, die zijn grote kennis van het Nederlandse humanisme graag overbracht. Hij werkte bij de Leidse universiteitsbibliotheek, en aan de Universiteit van Amsterdam bij het Instituut voor Neolatijn en dat voor neerlandstiek; in 1989 … [Lees meer...] overIn memoriam Chris Heesakkers
Gedicht: Hans Andreus • Vroeger
Wijnbevlekt - mag ik zo kinderen noemen, knapen van lust en parende maagden? Zondig en onschuldig, flonkerde het leven. Het was dromerig, somber en sterk. Dacht ik hieraan, een knaap gevangen, minachtend metend het woord der weldenkenden? Leefde ik, temidden van een jeugd als vee, zo, de slotenmakers der komende jaren? … [Lees meer...] overGedicht: Hans Andreus • Vroeger
Urelijks
Door Roland de Bonth Het is 20 augustus 2010. Menno slaagt er maar niet in een antwoord te vinden op de vraag die hem al de hele dag bezighoudt. Tegen half elf ’s avonds kan hij er niet meer tegen. Hij kruipt achter zijn computer en plaatst zijn vraag op www.startpagina.nl: “waarom geen urelijks, maar wel dagelijks, wekelijks, maandelijks en jaarlijks?” Menno verbaast … [Lees meer...] overUrelijks
In memoriam Frans C. de Rover
Door Willem Kuiper Afgelopen maandag, 26 november 2018, overleed Frans de Rover, in leven onder andere werkzaam aan het Instituut voor Neerlandistiek UvA als docent Moderne Letterkunde. In 1976 leerde ik Frans de Rover kennen toen hij en ik de twee letterkunde vacatures vulden in de redactie van Spektator, tijdschrift voor neerlandistiek. Frans voor Moderne … [Lees meer...] overIn memoriam Frans C. de Rover
woord?woord (4/6)
Nultaal (11) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overwoord?woord (4/6)
Die soep heeft hoofdbreken gekost.
De Multatulileesclub (7) - Dat deel 10 van de Volledige Werken, dat is echt wat! In sommige opzichten beter dan de Max Havelaar! - Voor je verder gaat: Ik vind het wel een beetje raar dat we vorige week ineens niet bij elkaar gekomen zijn, En dat ik daar niets van wist. - Kom, laten we nu geen ruzie maken. Er werd hier nu eenmaal verbouwd. Wat zei jij nu over de Max … [Lees meer...] overDie soep heeft hoofdbreken gekost.
Gedicht: Tom Lanoye • De angst voor het witte blad
Uit De meeste gedichten, de recent verschenen bloemlezing uit het werk van Tom Lanoye. De angst voor het witte blad Had ik de wereld geschreven, ik had haar direct weer geschrapt. Niet uit hypochondrie maar uit vakmanschap. De wereld is samen te vatten in de witheid van één blad en dan moet je dat doen ook, geen gezeur. Maar omdat je daar niet van kunt leven, … [Lees meer...] overGedicht: Tom Lanoye • De angst voor het witte blad
Van taalvitter naar taalfitter
Door Jan Renkema Vijf jaar lang verzamelde het Instituut voor de Nederlandse Taal taalirritaties in verkiezingen onder de titel Weg met dat woord! In dit boekje worden de inzendingen besproken en gaan de auteurs dieper in op die ergernissen. Ik kreeg het boekje en ik irriteerde mij zó dat ik het heb weggeven aan een man die mij tijdens het baantjes trekken steeds probeerde … [Lees meer...] overVan taalvitter naar taalfitter
Een toneelstuk van Erasmus
Door Ton Harmsen Het indelen van de letterkundige werken is niet altijd even gemakkelijk. Bij het opstellen van mijn Census Nederlands Toneel, indertijd opgezet zonder andere pretentie dan een lijst te maken van alle oude Nederlandse toneelstukken in openbare bibliotheken, heb ik soms gordiaanse knopen doorgehakt. Niet uit iedere titel is duidelijk of het om een toneelstuk … [Lees meer...] overEen toneelstuk van Erasmus
Nu ook leesclubs over poëzie op LitLab
Maandelijkse update LitLab, november 2018 Vanaf het najaar van 2018 verschijnt maandelijks nieuw lesmateriaal online in LitLab, een digitaal laboratorium voor literatuuronderzoek op de middelbare school. Dat materiaal ontwikkelt de redactie van LitLab in samenwerking met docenten, onderzoekers, studenten en docenten-in-opleiding. Nu ook leesclubs over poëzie: … [Lees meer...] overNu ook leesclubs over poëzie op LitLab
Gedicht: Gerrit Komrij • Hoog op de gele wagen
Hoog op de gele wagen Je hebt Goddank twee goede longen, want als je Rookt dan piep je niet. Je hebt ook een goed hart Daarbij, want dans je voor je bed een walsje Dan voel je je dolgesprongen, niet benard. Je hebt immers een zéér fijne neus voor vuile Lucht, en slinks bespoten snijbonen en sla. Om het zemelloze kadetje kan je huilen, En je grijpt zesmaal 's daags … [Lees meer...] overGedicht: Gerrit Komrij • Hoog op de gele wagen
egocentrisch / egoïstisch
Verwarwoordenboek Vervolg (96) Door Jan Renkema In het Verwarwoordenboek worden zo’n 500 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Talrijke lezers hebben woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. Mocht u ook een ‘verwarpaar’ … [Lees meer...] overegocentrisch / egoïstisch
Werklozenpoëzie
Door Renaat Gaspar In Roosendaal werden tijdens de grote depressie van de jaren ’30 in de brievenbus van bepaalde huizen blaadjes met gedichten bezorgd, niet met poëzie van bekende schrijvers maar met verzen van eigen maaksel. Hieronder staan vier gedichten van werklozen in Roosendaal uit de periode tussen 1932 en 1933 en één uit de latere jaren ’30. Vermoedelijk zijn de … [Lees meer...] overWerklozenpoëzie
