Wat was er eerder, de Avondspits van Frits Spits of de avondspits op de Nederlandse wegen? Het antwoord lijkt voor de hand te liggen: eerst die verkeersopstoppingen. Die zullen na de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan, toen de welvaart in Nederland langzaam toenam. Zeg: ergens in de jaren zeventig. Eerste uitzending van Frits’ Avondspits: 1978. Maar nee, het zit een beetje … [Lees meer...] overOprecht nieuwsgierig
Artikel
Het genootschap van geadopteerde vergeetwoorden
In 2014 vierde Van Dale’s Groot Woordenboek der Nederlandse Taal zijn 150ste verjaardag. Groot feest in de Haagse Schouwburg. Het gevarieerde programma werd aan elkaar gepraat door Frits Spits die kort daarvoor was begonnen met zijn onvolprezen radioprogramma de Taalstaat. Ik mocht een column uitspreken. Voor het onderwerp was ik uitgeweken naar het literaire tijdschrift Raster … [Lees meer...] overHet genootschap van geadopteerde vergeetwoorden
Het Taalloket: medewerkers Onze Taal over Frits Spits
Frits Spits gaat stoppen als presentator van De Taalstaat, was onlangs in het nieuws. Een vast onderdeel van het programma is het Taalloket, waarin taalkundigen van Onze Taal een luisteraarsvraag beantwoorden. Hoe ging dat er eigenlijk altijd aan toe? We vragen het aan Roos de Bruyn, Rutger Kiezebrink, Ludmilla Coornstra en Fieneke Jochemsen van Onze Taal, die hier vandaag bij … [Lees meer...] overHet Taalloket: medewerkers Onze Taal over Frits Spits
Vanaf De Schob
Frits is geboren op 19 januari 1948. De onvolprezen website Delpher laat me zelfs nog de geboorteaankondiging zien, die de dag erna in verschillende kranten stond, waaronder het Algemeen Handelsblad: Veel eerder dan Frits zelf weet, leerde ik hem kennen, namelijk in De Schob in Helmond, een roemruchte bar-discotheek, waar ik al op tamelijk jonge leeftijd kwam. Frits … [Lees meer...] overVanaf De Schob
Dankjewel, Frits
Aanstaande zaterdag stopt Frits Spits met de presentatie van het door hem opgerichte radioprogramma De Taalstaat. Hij zet daarmee na maar liefst 52 jaar een punt achter een indrukwekkende loopbaan als radiopresentator. Het programma De Taalstaat bestaat ook alweer sinds 2014 en heeft bij veel luisteraars de liefde voor het Nederlands én voor zowel de literatuur als de liedjes … [Lees meer...] overDankjewel, Frits
Groslijst: Myrthe van der Meer, De wetten van Alex
De wetten van Alex geeft een inkijkje in het leven van Alex, een zoöloge die werkt met botten. Volgens de vaste structuur in het boek, ingedeeld in hoofdstukken die steeds dag, plaats en –dagdeel aangeven, leert de lezer Alex en haar omgeving kennen. Kenmerkend voor Alex is misschien de uitspraak die ze doet tegen een nieuwe kamergenoot, die later haar vriendin … [Lees meer...] overGroslijst: Myrthe van der Meer, De wetten van Alex
Een feest van onverzorgd Nederlands
[wat voorafging: Bij vertalen horen, in de woorden van legendarische tovenaar-vertaler Pé Hawinkels, ‘bepaalde vormen van enthousiasme’ waardoor je wel eens van de letter afwijkt om de geest te vangen. Is Infinite Jest van zulk hout gesneden dat het ongrammaticale woorden duldt en zelfs aanmoedigt, in vertaling?] Ik waag het erop, het woord vandaags onderbrengen in Eindeloos … [Lees meer...] overEen feest van onverzorgd Nederlands
Woorden van (1) de (2) jaar
Aan het eind van het jaar maken we de balans op. Op televisie verschijnt het jaaroverzicht van het journaal, apps als Spotify sturen je een ‘wrap’ met je meestbeluisterde nummers en kranten publiceren lijstjes met de beste boeken, films, theatervoorstellingen en tentoonstellingen. Het is inmiddels ook traditie geworden om woorden van het jaar te kiezen. Kinderen stemden … [Lees meer...] overWoorden van (1) de (2) jaar
Geen lezer maar een pionier
De drukker, uitgever en boekhandelaar H.A.M. Roelants (1827-1907) zat op een zekere manier niet graag met zijn neus in de boeken. Als jongeman uit redelijk gegoede Schiedamse kring besloot hij niet te studeren. Hij wilde liever boeken máken. Tijdens zijn tienerjaren werd hij leerling van boekhandelaren in onder andere Nijmegen en Leiden. Toen hij op 19-jarige leeftijd … [Lees meer...] overGeen lezer maar een pionier
Bepalen stemhulpen je stemadvies?
Op 29 oktober 2025 kwamen 1500 mensen samen in een kolkend TivoliVredenburg tijdens de Grote Uitslagenavond. Tot de eerste exit poll konden bezoekers hun politieke honger stillen met korte talks, interviews en wetenschappelijke experimenten. Communicatiewetenschappers Bregje Holleman, Henk Pander Maat (beiden Universiteit Utrecht) en Naomi Kamoen (Tilburg … [Lees meer...] overBepalen stemhulpen je stemadvies?
De poëzie van Pieter Boskma
Pieter Boskma (1956) behoorde eind jaren tachtig tot de beweging der Maximalen. ‘Wij keurden en proefden en / keurden weer af / naarmate wij ouder werden’, schrijft hij in De Messiaaanse kust (1989). Inmiddels is de dichter een half leven en vele dichtbundels verder. Het stadrumoer is verdwenen, maar het autobiografische en de thematiek natuur, dood en liefde zijn gebleven. Met … [Lees meer...] overDe poëzie van Pieter Boskma
Kinderen bij wie taal niet vanzelf gaat
Zo’n acht jaar na mijn onderzoeksmaster en een onafgemaakt promotietraject (zie hier), ben ik opnieuw bezig met onderzoek. Dit keer niet over historische taalkunde, maar over taalontwikkeling bij kinderen, in het kader van mijn opleiding logopedie. Ik breng geen taalveranderingen door de eeuwen heen meer in kaart, maar kijk nu naar de taalontwikkeling van individuen, en dan … [Lees meer...] overKinderen bij wie taal niet vanzelf gaat
‘Jongens leken zich zoveel makkelijker te kunnen onttrekken aan hun jongen-zijn’
Over Tot alles in beweging komt van Ester Naomi Perquin Ester Naomi Perquins magistrale roman Tot alles in beweging komt kun je op minstens twee manieren tegelijkertijd lezen. In de eerste plaats als beschrijving van de ontwikkeling van een bewustzijn, hoe het van binnenuit voelt om de wereld gaandeweg op een andere manier te zien. In de tweede plaats als een studie van de … [Lees meer...] over‘Jongens leken zich zoveel makkelijker te kunnen onttrekken aan hun jongen-zijn’
Groslijst: Lucas Zandberg, Rustimo
Lieve Rustimo, Ik zal heel eerlijk zijn: ik vond je maar een vervelend mannetje. Je maakte het me veel te makkelijk om me achter de negentiende-eeuwse elite te scharen en naar je te wijzen en te lachen. Uitslover, ging er door mijn hoofd. Aandachttrekker. Als onverwacht geschenk uit Egypte was je de lieveling van het hof, de speelkameraad van keizerin Sisi’s liefste … [Lees meer...] overGroslijst: Lucas Zandberg, Rustimo
De gebroeders Triebels
Ik las Onveranderlijk zichzelf, de zojuist verschenen biografie van Arthur van Schendel door Rob Groenewegen, nog niet. Ik bladerde, zoals ik dat altijd eerst bij biografieën doe, ik bekeek het notenapparaat, het overzicht over de geraadpleegde literatuur, het personenregister en dat soort dingen, vooral om te zien of het allemaal een beetje netjes gedaan is, zodat ik ook met … [Lees meer...] overDe gebroeders Triebels
Etymologica: De verborgen waarheid achter capibara
Kerstmis staat voor de deur en, zoals elk jaar grijpen kleine ondernemers hun kans in de zogenoemde kerstmarkten. Arnhem, de stad waar ik woon, is geen uitzondering. Dit weekend bruiste de binnenstad met allerlei kraampjes: van handgemaakte huidverzorgingsproducten tot Italiaanse panettone en boxershorts met de naam van de stad erop gedrukt. Zoals verwacht was er ook een … [Lees meer...] overEtymologica: De verborgen waarheid achter capibara
Bijendans en mensentaal
De bijendans is een vorm van communicatie die de mensheid inmiddels al een jaar of zestig intrigeert. Een bij die een nieuwe bron van nectar gevonden heeft, komt terug bij de korf en voert een dansje uit, waar de andere bijen naar kijken: ze vliegt heen en weer op een bepaalde manier, en nadat ze dat gedaan heeft vliegen andere bijen naar de plaats waar de bij de nectar … [Lees meer...] overBijendans en mensentaal
Historie van Malegijs : Capittels [45]-[47]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [45]-[47]
Bakkers klaar? Puzzelen maar!
Het Instituut voor de Nederlandse Taal kent een heus taartrooster. Een keer per maand vergast iemand tijdens de koffiepauze de toegestroomde collega’s op – bij voorkeur zelfgebakken – taart. Gekscherend wordt er intern dan ook wel eens gesproken over het Instituut voor de Nederlandse Taart. En als er eens geen zoetigheden zijn waar we onze lekkertanden daadwerkelijk in kunnen … [Lees meer...] overBakkers klaar? Puzzelen maar!
Dagsluiting: een wederzijds zoeken
In zijn interessante bijdrage van 15 december jl. in dit tijdschrift besteedt Marc van Oostendorp aandacht aan een gedicht van taalvirtuoos Gerard Reve (1923-2006). Ik geef hieronder het gedicht uit 1970 weer zoals dat in zijn Verzamelde gedichten (Amsterdam: Van Oorschot, 1987: 67) is afgedrukt: Gedicht voor mijn 47ste verjaardag De dag zelf vreemd en grijs. De dag … [Lees meer...] overDagsluiting: een wederzijds zoeken
Een indrukwekkend staal lexicologische monumentenzorg
Piet van Sterkenburg is de lexicoloog des vaderlands. Wie dat niet gelooft, moet maar eens kijken naar de lange lijst van z’n publicaties op ’t gebied van de lexicologie. Van Sterkenburg bewijst zijn status opnieuw met de bezorging en de uitgave van Het Glossarium Trevirense *) Dit is ook niet zomaar een uitgave, maar de voltooiing van een plan dat ie 50 jaar geleden al … [Lees meer...] overEen indrukwekkend staal lexicologische monumentenzorg
Het slingeren is oud
De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen in Haarlem maakt een boek met artikelen over bijzondere boeken in de collectie. Ik schreef iets over Korenbloemen van Constantijn Huygens. Als je het leven van iemand uit het verleden zou kunnen leiden, zou Constantijn Huygens (1596-1687) een goede keuze zijn. Hij was een man van heel veel talenten – dichter, … [Lees meer...] overHet slingeren is oud
Groslijst: Cees van den Boom, Witte paarden & Blauwzuur
It's all in the family Gelukkige gezinnen lijken op elkaar, maar elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen manier. De openingszin van Anna Karenina is ook illustratief voor het gezin van Siem, dat Cees van den Boom beschrijft in zijn debuutroman Witte paarden & Blauwzuur. Deze roman is deels autobiografisch: Van den Booms moeder overleed toen hij … [Lees meer...] overGroslijst: Cees van den Boom, Witte paarden & Blauwzuur
Zes van de negenthien Refereynen int Sot
Mijn tweedejaars masterstudenten Nederlands aan Fontys Educatie Tilburg hebben zes van de negentien refereynen getranscribeerd die in 1614 door Jacob Janszoon Paets gedrukt zijn. Het zijn refereynen int sot die op 8 oktober 1613 in Leiden Gheprononcieert zijn tijdens een wedstrijd. Volgens mij zijn deze gedichten nog niet eerder getranscribeerd, en helaas zijn het nu ook nog … [Lees meer...] overZes van de negenthien Refereynen int Sot
Els Ruijsendaal (1942-2025) en het talenonderwijs
Een in memoriam Een korte levensschets De data over het leven van Els – die op 4 december jongstleden overleed – zijn genoegzaam bekend en in andere levensberichten opgenomen: geboren in 1942, gymnasium alfa, doctoraal Nederlandse taal- en Letterkunde (bijvakken Neolatijn en Neofilologie), werkzaam bij onder andere het Meertensinstituut en de UvA, een taalkundig … [Lees meer...] overEls Ruijsendaal (1942-2025) en het talenonderwijs
