Hoe YA-literatuur over een rebelse tiener die wil afwijken van de norm leerlingen daarbij kan helpen Hoever zou jij gaan als kunstmatige intelligentie jou zou begrenzen in hoe vaak je vlees of vis eet, welke route je door het bos fietst en hoe vaak je je zestienjarige vriendje ziet? Het zijn vragen die hoofdpersonage Roz in de dystopische YA-roman Alter van Marloes … [Lees meer...] overLeren reflecteren op de impact van kunstmatige intelligentie
Artikel
Groener wordt-ie niet
Ik heb enorm moeten lachen om het verhaal van een Nederlandse chauffeur die zich bij de verkeerslichten druk maakte om het geaarzel van een medechauffeur, en door het openstaande raam riep: ‘nou, groener wordt-ie niet!’ De suggestie dat het verkeerslicht gradaties van groen vertoont, althans afgaand op het gedrag van de medechauffeur, werkte door zijn surrealisme … [Lees meer...] overGroener wordt-ie niet
Toen Labov geen motor durfde rijden
Vijftig jaar geleden verscheen het boek Sociolinguïstiek Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat het boek Sociolinguïstiek verscheen. Het was geschreven door René Appel, Gerard Hubers en Guus Meijer, en het vormde de eerste golfkop van een vakgebied dat zich heel snel in Nederland aan het vestigen was: de studie van taal als een sociaal verschijnsel, iets dat zich niet in … [Lees meer...] overToen Labov geen motor durfde rijden
Groslijst: Marlies Smeenge, De bananenlezers
Die keer dat ik De bananenlezers heb gelezen De debuutroman De bananenlezers van Marlies Smeenge vertelt het verhaal van Loekie. Deze Nederlandse studente is aan het begin van het boek net aangenomen op de prestigieuze studie Woordkunst aan een Belgische toneelschool. Er is een hoop te zeggen over deze roman, maar eerst moet ik even stilstaan bij de … [Lees meer...] overGroslijst: Marlies Smeenge, De bananenlezers
Stafrijm in de Heliand
Naar de inhoud is de Heliand een episch gedicht over het leven van Jezus Christus. De term epiek wordt gebruikt als verzamelnaam voor literaire werken in de vorm van poëzie of proza die in een verhalende vorm nadruk leggen op wat bepaalde personen in het verhaal meemaken. Bekende voorbeelden zijn mythen, sagen, legenden, sprookjes, fabels en romans. Een voorbeeld van epiek is … [Lees meer...] overStafrijm in de Heliand
Ruim baan voor Young Adult
Promoties zijn hoogtepunten in het academisch leven. Een collega heeft jaren lang aan een onderzoek gewerkt, tot iedereen tevreden was, en dan is er een middag dat allerlei mensen zich in toga hijsen en de zwoeger een diploma geven. Het feest is misschien nog wel groter als het gaat om een zogeheten buitenpromovendus – iemand die jaren naast een baan heeft gegeven aan de … [Lees meer...] overRuim baan voor Young Adult
De valkuil van Charlotte Mutsaers
Charlotte Mutsaers kan na het verschijnen van een boek van haar hand maar beter elk interview afwijzen. Zodra zij in een gesprek fictie met haar persoonlijk doen of denken vermengt, wordt zowel haar boek als zij zelf daarop afgerekend. Mutsaers zou er beter aan doen te zwijgen en het boek voor zich te laten spreken. Of het nu Harnas van Hansaplast (2017), of het onlangs … [Lees meer...] overDe valkuil van Charlotte Mutsaers
Dwaalgast
Over een rare recensie op de nieuwe Mutsaers Elk boek van Charlotte Mutsaers is een spektakel en doet wat alleen de meest interessante literatuur doet: de grenzen opzoeken en daar dan bij voorkeur ook nog overheen gaan. Mutsaers legt in deze op het oog grenzeloze tijd steeds weer bloot dat er wel degelijk nog grenzen bestaan. Ik ben dan ook zeer benieuwd naar Moet … [Lees meer...] overDwaalgast
Zonder terugkeergarantie?
Over We gaan zo van Koos van Zomeren Vorig jaar verscheen We gaan zo, het derde boekdeel van Koos van Zomeren in de reeks ‘Privé-domein’. Als nummer 335. Dat hij voor de derde keer opgenomen werd in die serie vervulde hem met trots. Op zijn werkkamer bevond zich naar eigen zeggen ‘een boekenkast voor eigen werk (70 delen) en Privé-domein (130 delen)’. Imposante … [Lees meer...] overZonder terugkeergarantie?
Wat nagerechten betreft staat specifiek Boursin vermeld
In mijn zoektocht naar wat een kookboek nu eigenlijk voor boek is – ik zou bijna spreken van een exploratieve studie –, kwam ik onvermijdelijk op De smaak van Soestdijk. Dat is niet alleen de titel van een boek, maar ook van een tentoonstelling op Paleis Soestdijk. Die tentoonstelling heb ik nog niet gezien, al sluit ik niet uit dat ik in mijn mateloze honger naar kennis daar … [Lees meer...] overWat nagerechten betreft staat specifiek Boursin vermeld
Groslijst: Lieven Stoefs, De zomer toen
De titel van een boek is de vlag die de lading dekt. Tenminste, dat zou hij moeten zijn. Titels kunnen beschrijvend zijn, samenvattend of symbolisch. Een uitspraak, een naam van een personage, of een concrete gebeurtenis in het verhaal. De titel kan meerdere keren terugkomen in een boek, of slechts een keer en dan vooral verwarring oproepen. Aan de hand van de titel zou ik iets … [Lees meer...] overGroslijst: Lieven Stoefs, De zomer toen
Een dakloos museum
Oosterbeek, de Concertzaal, Museum Veluwezoom, Jan Kneppelhout en de gemeente Renkum Welk dorp met zo’n elfduizend inwoners kan er zich op beroepen zelf een concertzaal te hebben? Die bovendien bijzonder mooi ligt tussen de Rijn en een beboste heuvelrug, met in de diepte zicht op het historische kerkje, en in de hoogte zicht op het landgoed de Hemelsche Berg? Die … [Lees meer...] overEen dakloos museum
Etymologica: Op pad
Waar een pad heenleidt is soms een raadsel en dat schikt de nog altijd betwiste oorsprong van het woord pad, dat ontleend zou zijn aan een taal die tweeduizend jaar geleden in het verre oosten des Avondlands gesproken werd. Dat gaan we na… Paden hier en daar Op schrift verschijnt het woord bij ons voor het eerst in 1135, in de naam Ulrepath voor een pad dat … [Lees meer...] overEtymologica: Op pad
Dit is wat iedereen op school moet leren over grammatica
Volgens syntactici aan de universiteiten Wat moeten de kinderen op school leren over taal? Daarover kun je van alles vinden – moeten ze iets leren over hoe talen zich ontwikkelen in de loop van de tijd? wat dialecten zijn en hoe daarmee om te gaan? hoe je met taal gemanipuleerd kunt worden? – maar de meeste mensen zijn het waarschijnlijk wel over eens dat kinderen op een … [Lees meer...] overDit is wat iedereen op school moet leren over grammatica
Historie van Malegijs : Capittels [61]-[62]
Een schoone ende nieuwe historie, autentijck, die dat vervaerlijck paert Ros Beyaert wan,en[de] die veel wonderlijcke ende avontuerlike dingen bedreef in zijn leven met zijn consten,ghelijc dese historie verclaert, ende is seer ghenoechlijck om lesen.Van nyeus ghecorrigeert.Gheprint t’Antwerpen [1556], Inden Witten Haeswint, bi Jan van Ghelen. Kritische editie bezorgd door … [Lees meer...] overHistorie van Malegijs : Capittels [61]-[62]
Jan Arends: Nagelaten gedichten
Twintig dichtbundels uit 1975 (1) Het eerste gedicht in de door Remco Campert samengestelde bundel Nagelaten gedichten van Jan Arends uit 1975: Ik zie het weer.Ik zie de bloemenin de goot weer bloeien. Ik zie mezelf weer te schande gemaakt door de drank. Ik zie de deur weer opengaan ik hoor de sleutel omdraaien en ik weet en ik weet en ik weet het al zo … [Lees meer...] overJan Arends: Nagelaten gedichten
En wie schrijdt er binnen als een gewone winkelier? . . . Lodewijk van Deyssel
Ik moest vanmorgen denken aan de beroemde schrijver Lodewijk van Deyssel. Al in de jaren dertig was de meest gevreesde van de Tachtigers een levend monument geworden. Een ongenaakbaar iemand die je niet zomaar kon aanspreken. Zelfs zijn stadgenoot Speenhoff die aan het Frans Halsplein in Haarlem woonde in een te duur huis met veertien kamers. Hij durfde Van Deyssel niet aan te … [Lees meer...] overEn wie schrijdt er binnen als een gewone winkelier? . . . Lodewijk van Deyssel
De muur waar rabbijn Löw lag begraven
In Het ultieme geheim van Dan Brown kwam ik de volgende zin tegen (op bladzijde 372 van de paperbackeditie, uit het Engels vertaald door Erica Feberwee en Yolande Ligterink): Dat vond ik een interessante constructie vanwege het werkwoordscluster lag begraven aan het einde. Naamwoordelijk gezegde? Deelwoorden zoals begraven zijn ambigu: ze kunnen bijvoeglijk naamwoord … [Lees meer...] overDe muur waar rabbijn Löw lag begraven
Zeegazelle
De bundel Verblijf (2025) van Yasmin Namavar eindigt met een indrukwekkend gedicht dat met alles wat er momenteel in Iran gebeurt de moeite waard is om te lezen of herlezen. Het gaat over een gebeurtenis van iets meer dan een jaar geleden die alweer uit de aandacht is weggedrukt. Zeegazelle voor ahoo daryāyi omdat hij mijn woning bezet, zijn gedrongen lijftegen mijn … [Lees meer...] overZeegazelle
Groslijst: Sigrid Bousset, Wat ik haar niet vertelde
Een daad van liefdevolle ontluistering Ivo Michiels (1923–2012) geldt als een van de grote vernieuwers van de Vlaamse literatuur. Hij was een onvermoeibare stimulator van het nieuwe in literatuur, film en beeldende kunst, een begeesterend filmdocent, redacteur van invloedrijke tijdschriften en een belangrijke ambassadeur van Vlaamse schrijvers in het Nederlandse literaire … [Lees meer...] overGroslijst: Sigrid Bousset, Wat ik haar niet vertelde
Ivo Michiels
Tot rood voor ogen stond. Pluk een zin, woorden uit een boek. Zinnen en woorden en maak een boeket. Herhaal en herhaal en luister naar de kleuren van de woorden. Steel, woorden capillaire woorden tegen de zwaartekracht in, naar het licht. Bevelen! Ik ben bang voor bevelen, de aantrekkingskracht van bevelen. Met het rood voor ogen ga ik naar het licht. De stof, door het woord … [Lees meer...] overIvo Michiels
Ik had een paar duidelijke
Thomas Heerma van Voss bundelde in De prullenmand heeft veel plezier aan mij interviews die lekker weglezen. Omdat ze over iets zo complex als literatuur gaan, is dat misschien opmerkelijk. Maar in het boek spreekt bijna exclusief de biografische persoon achter de auteur, op gevorderde, in principe werkluwe leeftijd ook. Bijna vijftig jaar na dato benaderde Heerma van … [Lees meer...] overIk had een paar duidelijke
Have all fowls nests begun
De Nederlandse poëzie is rond 1100 begonnen met een liedje in het Engels. Het is al lang bekend dat Hebben olla uogala werd neergeschreven in een klooster in Kent, en wel vermoedelijk door een Vlaamse monnik, maar de laatste jaren begint het idee steeds meer post te vatten dat de tekst die indertijd diende om een nieuw gesneden pen uit te proberen, waarschijnlijk een spel was … [Lees meer...] overHave all fowls nests begun
Over Limburgs
De steriele aula van het academisch ziekenhuis ademde de sfeer van een crematorium. Het miste het aangename van de meer exotische locaties van vorige medische congressen, zoals die doorgaans georganiseerd werden in Disneyland of op de Malediven. De zaal zat dan ook vol chagrijn. De meeste aanwezigen waren getooid in witte werkkledij, sommigen nog met een stethoscoop om de … [Lees meer...] overOver Limburgs
Lettervoorkeur in een voornaam
Voornamendrift 116 Naar aanleiding van de aandacht die de publicatie van voornamen in 2025 kreeg merkte een lezer op de indruk te hebben dat zeldzame letters zoals X, Y en Z vaker in voornamen worden gebruikt dan vroeger. En ja, dat is ook zo. Er zijn nu meer ouders die kiezen voor een naam waarvan de schrijfwijze opvalt (niet noodzakelijk de uitspraak). Eerder besteedde … [Lees meer...] overLettervoorkeur in een voornaam
