Koop ik een nieuwe roman, louter omdat ik zag dat er een lovende recensie over geschreven was (ik las de recensie overigens niet eens, maar vertrouwde op de kwaliteit van de bron, de klaterende kop boven het stuk en de vijf sterren of ballen erbij, het maximum aantal), struikel ik al lezend toch weer over de stijl, de formuleringen, en ook over de geringe voortgang die er in … [Lees meer...] overToch weer gestruikeld
Artikel
‘Om niet te hoeven stoppen van geluk’
Heel de wereld wordt wakker in de context van de jeugdpoëziebloemlezing Het zijn goede tijden voor de kinderpoëzie. Vrijwel tegelijk met de mooie debuutbundel Ik denk dat ik ontvoerd ben (Querido) van Pim Lammers verscheen bij Gottmer een dikke bloemlezing met gedichten voor jonge lezers. Jaap Robben selecteerde voor Heel de wereld wordt wakker 333 gedichten van 111 … [Lees meer...] over‘Om niet te hoeven stoppen van geluk’
Het koloniaal gehalte van Multatuli’s Max Havelaar
Afgelopen week werd er in NRC door Jacqueline Bel een stevige terechtwijzing uitgedeeld. Het is ook bizar dat literair historicus René van Stipriaan Multatuli in NRC karakteriseerde als een auteur die „in de eerste plaats aanbevelingen deed om de exploitatie van de kolonie Nederlands-Indië te verbeteren”. Van Stipriaan weet wel beter: bijvoorbeeld dat de Indonesische … [Lees meer...] overHet koloniaal gehalte van Multatuli’s Max Havelaar
In memoriam Hans Wegman (1952-2022)
Op vrijdag 21 oktober is Hans Wegman, die tot 2017 lerarenopleider Nederlands was aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, op 70-jarige leeftijd in zijn woonplaats Nijmegen overleden. Hij werkte ruim 40 jaar als lerarenopleider. Hans is een grote inspiratiebron voor mij geweest. We ontmoetten elkaar in 2008, toen ik als eerstejaarsstudent begon aan de lerarenopleiding … [Lees meer...] overIn memoriam Hans Wegman (1952-2022)
Woordvorming is overal! Een vernieuwd hoofdstuk in de e-ANS
Vanuit mijn werk aan het Instituut voor de Nederlandse Taal ga ik even een kinderboekhandel binnen. Ik wil een verjaardagskaart kopen voor mijn nichtje. Een leuke kaart is al snel gevonden, ik heb zo een heel stapeltje, en ik maak nog even een fijne ronde door de winkel. Mijn oog valt op een titel met een woord dat ik nog niet ken: De avonturen van de dappere ridster. Wat leuk, … [Lees meer...] overWoordvorming is overal! Een vernieuwd hoofdstuk in de e-ANS
Etymologica: eik en eek, eekhoorn en acorn
Eik is een van de weinige woorden die het Standaardnederlands uit de zuidoostelijke streektalen heeft overgenomen. Hoe is dat zo gekomen? Wat heeft eek ‘eikenschors’ ermee te maken? Hangt dat woord samen met eekhoorn? En heeft dát op zijn beurt weer iets te maken met het Engelse acorn ‘eikel’? In dit artikel lees je hoe het zit. Eik en eek De … [Lees meer...] overEtymologica: eik en eek, eekhoorn en acorn
Genderneutrale sjwa na het fascisme
Giorgia Meloni, een politica die wel 'postfascistisch' genoemd wordt, is de nieuwe premier van Italië, en een van haar eerste daden was dat ze aankondigde niet als 'la presidente' te willen worden benoemd, met een vrouwelijk lidwoord la, maar als 'il presidente'. Het Italiaans telt traditioneel slechts twee grammaticale geslachten, en daarbij geldt de mannelijke vorm als … [Lees meer...] overGenderneutrale sjwa na het fascisme
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 33, 34 en 35.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 33, 34 en 35.
Twee taalkundigen wachten samen op de trein
Zegt de een tegen de ander: toch een goede ingreep een paar jaar geleden, de wissel van “trein afgeschaft” naar “rijdt vandaag niet”. Klopt, zegt de ander. Het maakt het minder hard, het frustreert me minder. Het sluit ook mooi aan bij de steeds uitgebreidere verantwoording die de NMBS, ons Belgische spoorbedrijf, aandraagt bij vertragingen. We verzamelen wat we de laatste … [Lees meer...] overTwee taalkundigen wachten samen op de trein
De dagen
Willem van Toorn (1935) is een van de meest productieve en veelzijdige schrijvers van nu. Afwezig tijdens de Nacht van de Poëzie, maar aanwezig in de festivalbundel met een gedicht voor en over Remco Campert, en met zijn nieuwe dichtbundel De dagen. Dat het mis is in de wereld weet deze nestor als geen ander: de aarde is hard van droogte en hitte, uitgeputte kraanvogels … [Lees meer...] overDe dagen
Tussen het prikkeldraad afgerasterd
Alleen al de opzienbarende lengte van het artikel dat Brigit Kooijman in NRC publiceerde trok mijn aandacht. Daarna fascineerde meteen het onderwerp, zo vanzelfsprekend dat het gebrek aan tekst erover met terugwerkende kracht opvalt. Wat doet een polemiek met betrokkenen? Kooijman pluist daarvoor ‘De nieuwe Revisor’ uit, het verwoestende artikel tegen … [Lees meer...] overTussen het prikkeldraad afgerasterd
Vondels Lijkklacht aan het vrouwenkoor
Op 12 februari 1635 overleed Vondels echtgenote, Maria de Wolff. Over dit verlies schreef Vondel een gedicht, gericht tot het zogeheten Vrouwenkoor in de Oude Kerk in Amsterdam, ‘O Heiligh Koor’, waar zij begraven zou worden, bij hun al eerder gestorven kinderen Sara en Constantijn. Ook hun dood had Vondel met gedichten herdacht. Vooral de gedichten op die kinderen zijn zo … [Lees meer...] overVondels Lijkklacht aan het vrouwenkoor
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 30, 31 en 32.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 30, 31 en 32.
‘Maer deze maeght gaet al de mans te boven’
Een ideale klassieke tragedie is Sofocles’ Koning Oedipus. Vondel vertaalt dit spel in 1660, en in de opdracht aan Joan Huydecoper schrijft hij: ‘Aristoteles, in zijn tooneelonderwijs, voert het in, als een voorbeelt, waer in de twee hoofdcieraden, herkennis en staetveranderinge, krachtigh uitschijnen.’ In een aristotelische tragedie treedt een held op met wie het publiek zich … [Lees meer...] over‘Maer deze maeght gaet al de mans te boven’
De Heer der Ringen: Tolkien opnieuw vertaald
Sinds de verschijning van The Lord of the Rings van J.R.R. Tolkien is in al die jaren maar één Nederlandse vertaling uitgegeven, het bekroonde werk van Max Schuchart. Gezien de invloed en taalkundige diepgang van het boek kunnen we ons afvragen of een andere poging geen kwaad kan; een die bijvoorbeeld geen elfen maar elven heeft. Groot … [Lees meer...] overDe Heer der Ringen: Tolkien opnieuw vertaald
De kleur van een zuigzoen te deppen met een kruidendrankje
Waarom gedichten van Tibullus lezen? Dat er in 2022 bundels verschijnen zoals Mijn liefste is op het land van de Romeinse dichter Tibullus (circa 54-19 v. Chr), is een wonder. Het jaar waarin de lyriek van Hooft niet meer werd genoemd in een canonenquête! Tibullus was in zijn tijd een gewaardeerde dichter, en zijn kleine oeuvre is waarschijnlijk helemaal overgeleverd, maar … [Lees meer...] overDe kleur van een zuigzoen te deppen met een kruidendrankje
Een buitenstaander in Parijs
In de sporen van Willem Frederik Hermans Parijs is mooi als het regent. Door de regen verdwijnen de kleuren uit het straatbeeld. Het decor is grijs, zwart-wit als op foto’s en in films uit de jaren vijftig. Af en toe duikt er iemand met een paraplu op uit het trapgat van een metrostation. Een buitenstaander. Op de stoep liggen plassen. Auto’s passeren met slissende banden … [Lees meer...] overEen buitenstaander in Parijs
neerLanDIstIek Is eCht onMIsbaar Voor eLke taaL- en VIsLIefhebber UIt CaLLantsoog
De eerste letter van een zin, een eigennaam, een naam van een instelling, een aardrijkskundige naam en een naam van een taal schrijven we alle met een hoofdletter: “De schrijver van deze bijdrage, die Roland heet en werkzaam is bij het Instituut voor de Nederlandse Taal, wil graag naar Uppsala om zich verder te bekwamen in het Zweeds.” O-benen Helaas is het niet … [Lees meer...] overneerLanDIstIek Is eCht onMIsbaar Voor eLke taaL- en VIsLIefhebber UIt CaLLantsoog
Spreken Nederland en Vlaanderen dezelfde taal?
Dat er in het zogeheten Duitse taalgebied een felle discussie woedt over de vraag of met name Oostenrijk en Duitsland dezelfde taal spreken, en hoe we die taal dan moeten zien, met alle verschillen, dat weet de lezer van Neerlandistiek al sinds het verslag dat redacteur Eline Zenner schreef van een lezing van een Oostenrijkse taalkundige tijdens een recent congres. Het is een … [Lees meer...] overSpreken Nederland en Vlaanderen dezelfde taal?
Canonieke belevingswereld
In de zinvolle, prettig doorwakkerende, discussie over de Canon van de Nederlandse letterkunde duikt her en der ook weer, als het om scholieren gaat, de gedachte op dat literatuur moet ‘aansluiten bij de belevingswereld’ en ‘herkenning’ moet bieden. Ik verbaas me erover dat deze fenomenen als progressief en zelfs inclusief worden beschouwd, terwijl er in werkelijkheid een zeer … [Lees meer...] overCanonieke belevingswereld
‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 27, 28 en 29.
Een schoone historie van Margarieten van Limborch ende van Heyndric, haren broeder, die veel wonderlike aventueren ghehadt hebben, want Margrieta wert een coninghinne van Armenien, ende Heyndric door sijn grote vromicheyt wert een keyser van Griecken, ende noch van veel ander kerstenen heeren die sijn mede hulpers waren, ende van haerder groter victorien die si door Gods hulpe … [Lees meer...] over‘Een schoone historie van Margarieten van Limborch’ : capittels 27, 28 en 29.
mengeling / mengsel
Verwarwoordenboek vervolg (289) In het Verwarwoordenboek zijn 600 woordparen behandeld met vaak onduidelijke verschillen: afgunst-jaloezie, bloot-naakt, geliefd-populair, plaats-plek, enz. Nog steeds worden woordparen aangedragen met het verzoek om ook die te behandelen. Vandaar deze wekelijkse rubriek. De aanvullingen worden ook opgenomen in de … [Lees meer...] overmengeling / mengsel
Dit vreeswekkend zotte heden
Joke van Leeuwen is de grootmeester van zowel de trefzekere versregel als van het veelomvattende gedicht. De eerste en de laatste bladzijden van haar nieuwste bundel, 'Aan tafels' (2022), openen met deze regel: ik denk wie ik nabij wil hier aanwezig In die vloeiende vijfvoetige jambe ligt de nadruk niet op het woord 'ik', maar op 'denk' en op de tweede lettergreep van de … [Lees meer...] overDit vreeswekkend zotte heden
Thomas Heerma van Voss over literaire tijdschriften
De recensiedokter (10) Recensiedokter Evi Aarens diagnosticeert de literaire kritiek. Vandaag Thomas Heerma van Voss over de teloorgang van het literaire tijdschrift. In de jaren dat ik werkte aan mijn debuutbundel Disoriëntaties, eerst op een kostschool in Wales en daarna als student in Cambridge, stuurde ik af en toe een voltooide sonnettenreeks als ‘ongevraagde … [Lees meer...] overThomas Heerma van Voss over literaire tijdschriften
Digitalisering, canonisering en het ‘slachthuis van de literatuur’
Het digitaliseren van literair erfgoed vergroot de toegankelijkheid en digitale zichtbaarheid van literaire werken en auteurs. Dat is belangrijk voor het onderwijs, voor wetenschappelijk onderzoek en voor onze Nederlandstalige (lees)cultuur. Digitalisering heeft echter ook ongewenste bij-effecten. Juist door de digitale beschikbaarheid van werken wordt de canonisering van een … [Lees meer...] overDigitalisering, canonisering en het ‘slachthuis van de literatuur’