Door Leonie Cornips Als ik in Limburg een lezing geef, is er altijd wel een aandachtige luisteraar die de vraag stelt: ‘Wat is het verschil tussen een taal en een dialect?’ Deze vraag raakt het hart van het onderzoek naar taalcultuur. Als taalkundige kan ik deze vraag eenvoudig beantwoorden: ‘Er is geen verschil tussen een dialect en een taal’. Als taalkundige verricht ik … [Lees meer...] overTaal of dialect
dialecten
Bovengrondse taalverschuiving
Door Leonie Cornips Het kan u nauwelijks ontgaan zijn dat er onlangs twee fraai vormgegeven boeken over de geschiedenis van de mijnwerkers in de Mijnstreek verschenen zijn. Ad Knotter redigeerde de wetenschappelijke uitgave Mijnwerkers in Limburg. Een sociale geschiedenis en Wiel Kusters publiceerde In en onder het dorp. Mijnwerkersleven in Limburg. Kusters, komend uit een … [Lees meer...] overBovengrondse taalverschuiving
Taaldiversiteit
Door Leonie CornipsTerwijl ik deze column schrijf, verblijf ik in Freiburg in Zuid-Duitsland. Twee maanden lang ben ik verbonden aan een onderzoeksinstituut dat bij de Universiteit van Freiburg hoort. Dat betekent dat ik twee maanden geen vergaderingen hoef bij te wonen maar vakliteratuur kan lezen, mijn onderzoek in Limburg kan uitwerken en ik subsidieaanvragen kan schrijven … [Lees meer...] overTaaldiversiteit
Gedachtes over taal
Door Leonie CornipsVaak zit ik in de trein van Amsterdam-Oost naar Maastricht en weer terug. Elke reisdag begint ’s ochtends hetzelfde. Een snel ontbijt, koffer inpakken, laptop mee, fietsen naar het Amstelstation, daar nog een kop thee kopen en wachten op de intercity. Het voorste deel gaat naar Maastricht, het achterste naar Heerlen. Wachtend op het perron met koffer en … [Lees meer...] overGedachtes over taal
Gemiste talen
Door Leonie CornipsIk was denk ik een jaar of acht toen ik merkte dat ik wat miste en dat kwam door mijn oude buurman. Opa, zoals ik hem noemde, werkte altijd in zijn tuin. Afgebakend van het veldje met rabarber en sperziebonen stonden kleurrijke dahlia’s. Een enkele draad scheidde onze tuinen en ik kroop regelmatig onder de draad door om met hun schapendoes te spelen. … [Lees meer...] overGemiste talen
Kep dat gedaan
Over superzwakke voornaamwoordenDoor Marc van OostendorpEr zijn allerlei verschillen tussen jij en je. Ze klinken natuurlijk anders: jij heeft een volledig uitgesproken tweeklank, en je alleen een stomme e. Ze betekenen soms bovendien iets anders: jij drinkt teveel kan alleen gaan over de aangesproken persoon, terwijl je drinkt teveel ook een … [Lees meer...] overKep dat gedaan
Brabantse klinkers
Door Marc van OostendorpIedereen heeft het altijd over die zachte g, maar voor een Brabantse klinker kun je me 's nachts wakker maken.Er gebeurt van alles mee. In veel plaatsen wordt de klinker lang voor bijvoorbeeld een r en zegt men wèèrek of zaacht. Tegelijkertijd is de klinker in andere woorden dan weer korter geworden en zegt men hij lopt [lɔpt]. … [Lees meer...] overBrabantse klinkers
Boekpresentatie “Language and space: Dutch” in Gent
Al eerder berichtte Neder-L over het verschijnen van het handboek Language and Space: Dutch. Naast de presentatie op 13 december in Amsterdam, vindt op 18 december 2013 een tweede boekpresentatie plaats in het Academiegebouw van de KANTL in Gent. Ook deze presentatie is in een ‘minicolloquium’ ingebed.Voor Gent ziet het programma er als volgt uit:16.00:Verwelkoming16.05: … [Lees meer...] overBoekpresentatie “Language and space: Dutch” in Gent
De gekke professor kom
Door Marc van OostendorpEr zijn allerlei redenen om dialecten te bestuderen. Je kunt speciaal geïnteresseerd zijn in één dialect en alles willen weten over het Purmerends, of je kunt een grote groep dialecten met elkaar willen vergelijken.Wanneer het je te doen is om een vergelijking, kan je aandacht zich richten op geografische patronen (waar komt wat voor) of op patronen die … [Lees meer...] overDe gekke professor kom
13 december: boekpresentatie Language and space: Dutch
Omdat er in een vorige versie van dit bericht een verkeerde locatie genoemd werd, plaatsen wij het opnieuw.Op vrijdag 13 december 2013 wordt in het Meertens Instituut het in november te verschijnen handboek Language and Space: Dutch gepresenteerd. De presentatie vindt plaats van 14.00 uur tot 17.00 uur: Trippenhuis, Kloveniersburgwal 29, Amsterdam (Oude vergaderzaal). … [Lees meer...] over13 december: boekpresentatie Language and space: Dutch
Niet alleen voor oude mannetjes
Dialect en literatuurDoor Marc van OostendorpHet onderstaande is een bewerking van mijn voorwoord bij het boek Schrijvers op streek, dat deze week verscheen. In dat boek staan 20 in dialect geschreven verhalen uit allerlei Nederlandse regio's.Het is helemaal niet zo lang geleden dat schrijven duurwas. Op school kregen de kinderen niet meteen een pen, maar eerst een een potlood: … [Lees meer...] overNiet alleen voor oude mannetjes
Hoe de huig-[R] oprukt in Vlaanderen
Door Marc van OostendorpVan alle klanken in menselijke talen, trekt de [r] ongetwijfeld de meeste belangstelling. Dat is ook terecht: er is inmiddels bijna overal wel iets mee aan de hand, bijvoorbeeld in de manier waarop hij wordt uitgesproken, of juist niet.In het nieuwe boek Rhotics, New Data and Perspectives staan artikelen over de manier waarop Franse kinderen en … [Lees meer...] overHoe de huig-[R] oprukt in Vlaanderen
Open dialectendata
Door Nicoline van der SijsRond 1900 groef de Engelse archeoloog Sir Arthur Evans bij Knossos op Kreta kleitabletten op met teksten in twee onbekende schriften, die hij Lineair A en B noemde. Toen het hem niet lukte Lineair B te ontcijferen, hield hij de kleitabletten moedwillig weg van andere onderzoekers. Pas tien jaar na zijn dood ontcijferde Michael Ventris het schrift, … [Lees meer...] overOpen dialectendata
Ten behoeve van de verwerking van dialectwoordenboeken: stagiairs met een technische achtergrond en stagiairs met een taalkundige achtergrond
Het Meertens Instituut is bezig met de samenstelling van een computationeel dialectlexicon en een zoekmachine die als hulpmiddel gebruikt kan worden om in dialectteksten te zoeken. Hiervoor worden de trefwoorden uit bestaande, digitaal beschikbare dialectwoordenboeken voorzien van een Standaardnederlandse vorm, zodat de dialectwoordenboeken toegankelijk worden via de … [Lees meer...] overTen behoeve van de verwerking van dialectwoordenboeken: stagiairs met een technische achtergrond en stagiairs met een taalkundige achtergrond
Utereg. T.
Door Marc van Oostendorp Utrecht, dat is de stad die zichzelf Utereg noemt, terwijl Utrechtenaren tegelijkertijd soms enkelt zeggen in plaats van enkel, en brommert in plaats van brommer. De stad waar t's verdwijnen en verschijnen naar believen, althans op het eerste gezicht. Helemaal lukraak is het toch niet, blijkt uit deze film op Facebook, waarvan de link me is … [Lees meer...] overUtereg. T.
Verwantschapstermen in het Huizer dialect
door Viorica Van der Roest Vorige week vertelde ik over dieren- en plantennamen in het Huizer dialect. Een andere interessante categorie woorden uit dit dialect wordt gevormd door de verwantschapstermen en de woorden voor man en vrouw. Een getrouwde man is in Huizen een ‘taatje’, en een getrouwde vrouw een ‘nenne’. Een tante is een ‘meutjen’ (maar een oom gewoon ‘oom’), een … [Lees meer...] overVerwantschapstermen in het Huizer dialect
Dieren- en plantennamen in het Huizer dialect
Door Viorica Van der Roest Huizen zoe as ’t nooit meer wurdt. Deze melancholieke titel van een boekje uit 1981 over het Noordhollandse Huizen geeft aardig weer hoe veel oudere Huizers zich tegenwoordig over hun dorp voelen. Huizen had altijd een geïsoleerde positie in het Gooi, maar sinds halverwege de twintigste eeuw is het dorp volgestroomd met ‘buitenlui’ en is de Huizer … [Lees meer...] overDieren- en plantennamen in het Huizer dialect
Woordenboek van de Tilburgse Taal
In 2012 is het Woordenboek van de Tilburgse Taal flink uitgebreid en verbeterd. Dankzij een bijdrage van Stadsmuseum Tilburg is het corpus uitgebreid met meer dan 3300 bewijsplaatsen uit geschreven bronnen uit de periode 1920-2011. Daarbij is niet beknibbeld op ruimte en lengte, zodat veel citaten in een ruime context leesbaar zijn geworden. Het WTT heeft daarmee naast de al … [Lees meer...] overWoordenboek van de Tilburgse Taal
Promotie Eefje Boef: structuur van betrekkelijke bijzinnen in Nederlandse dialecten
Op 13 januari 2013 promoveert taalwetenschapper Eefje Boef aan de Universteit Utrecht op haar onderzoek naar morfosyntactische microvariatie (verschillen in zinsstructuur tussen verschillende dialecten) in het Nederlands. Voor haar proefschrift deed Boef onderzoek naar betrekkelijke bijzinnen en gerelateerde constructies, zoals vraagwoordvragen. In het bijzonder staat het … [Lees meer...] overPromotie Eefje Boef: structuur van betrekkelijke bijzinnen in Nederlandse dialecten
Google Grammar View
Google Streetview heeft de kunst van het kaartlezen veranderd. Je kijkt niet meer per se van boven naar een tweedimensionele wereld, maar je kunt er middenin gaan staan. Je kunt niet alleen zien dat je halverwege de straat linksaf moet slaan, je kunt ook zien hoe die hoek die je om moet eruit ziet. Dat opent perspectieven voor het taalonderzoek. … [Lees meer...] overGoogle Grammar View
Een zachte g en wat verdraaide klinkers
Dialect volgens de publieke omroepIn Roermond is beroering ontstaan over het Sinterklaasjournaal. Dat blijkt uit de Facebook-pagina van de Limburgse omroep L1. Het probleem is dat er iedere dag twee acteurs ten tonele worden gevoerd die het Remunjs imiteren. Zij doen dat inderdaad bar slecht: met een rare g en wat eigenaardige klinkers denken ze er te zijn.Een … [Lees meer...] overEen zachte g en wat verdraaide klinkers
Congres Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde
De VLDN organiseert haar 38e congres op zaterdag 24 november in het stadhuis van Bree, Vrijthof 10.Het thema is:Dialecten, namen en geschiedenis in het Maaskempens-Breeërlands. Deelname aan het congres is gratis. Belangstellenden verzoeken wij om zich vooraf, uiterlijk op 16 november, aan te melden. … [Lees meer...] overCongres Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde
Promotie Philomène Bloemhoff-de Bruijn: Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972
Op 15 november 2012 promoveert neerlandica Philomène Bloemhoff-de Bruijn (1953) aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen met haar onderzoek naar vocaalveranderingen in de stadstaal van Zwolle. … [Lees meer...] overPromotie Philomène Bloemhoff-de Bruijn: Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972
Nog meer herinneringen
Herinneren aan mijn moedertaal van Cornelis Verhoeven maakte allerlei dingen in me wakker. Herinneringen bijvoorbeeld, of beter gezegd: pogingen tot herinneringen. Verhoeven publiceerde zijn boekje in 1978. Ik was op dat moment een kind in de stad waar Verhoeven leraar was — Den Bosch. Geografisch was het bovendien niet ver van het dorp dat hij beschrijft (Udenhout). Maar er … [Lees meer...] overNog meer herinneringen
Herinneringen aan mijn moedertaal
Wat is het mooiste essay over het Nederlands uit de vorige eeuw? Voor mij is dat Herinneringen aan mijn moedertaal van Cornelis Verhoeven. Zowel het boekje als de auteur zijn, ben ik bang, bezig om snel weg te zakken in de vergetelheid, maar daar horen ze niet. Verhoeven was een filosoof en een classicus die stukjes schreef voor onder andere de krant De Tijd. Uit zijn werk … [Lees meer...] overHerinneringen aan mijn moedertaal
