Hoe kan het dat het Nederlands wel verkleinwoorden heeft, maar geen vergrootwoorden? In het vijfde nummer van deze jaargang van Onze Taal stond een piepklein artikeltje van Fieneke Jochemsen, die een vraag daarover had gekregen in het radioprogramma De Taalstraat kreeg. Het is begrijpelijk dat de vraag niet beantwoord kon worden. Wel wees Fieneke op de mogelijkheid die andere … [Lees meer...] overVergrootwoorden in gebarentaal
taalkunde
Ik bedacht van de week een plantaardige shoarma
Het kookboek als genre De Neerlandistiek gaat natuurlijk over alle verschijningsvormen van het Nederlands, maar feitelijk worden vooral bepaalde genres onderzocht: dichtbundels, natuurlijk, maar ook posts op sociale media zijn al een tijdje heel populair. Je krijgt weleens de indruk dat de laatste lezers van het platform X nog taalwetenschappers zijn, omdat de data daar … [Lees meer...] overIk bedacht van de week een plantaardige shoarma
Fietsen langs de sporen van het Nederlands in de VS
Van Sinterklaas kreeg ik een leuk boek: De Tawl. Hoe de Nederlandse taal (bijna) Amerika veroverde. Er komen twee dingen in samen die voor mij belangrijk en interessant zijn: fietsen en taal. Dat had Sinterklaas dus goed gezien! Het fietsen speelt een bijrol, maar die is wel net groot genoeg om er reiskriebels van te krijgen: zo’n fietstocht, dat lijkt me ook wel wat! Het … [Lees meer...] overFietsen langs de sporen van het Nederlands in de VS
Kunstmatige intelligentie: papegaai of echo?
De komst van zogeheten grotetaalmodellen en chatbots is sinds de introductie van ChatGPT ruim drie jaar geleden natuurlijk een belangrijk onderzoeksonderwerp voor de taal- en literatuurwetenschap. Ineens bestaat er een ding anders dan een levende mens die teksten weet voort te brengen. Wat betekent dat voor ons begrip van taal? En van verhalen? Allerlei discussies over die … [Lees meer...] overKunstmatige intelligentie: papegaai of echo?
Jullie verkopen de baas al te weinig boeken.
Taalkunde van 50 jaar geleden Mooi aan de taalkunde van 50 jaar geleden was dat je in een taalkundig tijdschrift nog uitgebreid een constructie kon uitpluizen, zonder dat je meteen statistiek moest toepassen. De bekende taalkunde P.C. Paardekooper (1920-2013) begon zijn artikel 'Die soep is me ál te zout' in het tijdschrift De Nieuwe Taalgids bijvoorbeeld met de mededeling … [Lees meer...] overJullie verkopen de baas al te weinig boeken.
Etymologica: Koper monendey
Vandaag, de eerste maandag na Driekoningen, is het weer Koppermaandag. Die dag wordt de laatste eeuwen als ‘feestdag’ voor typografen gevierd. Zeker in de loop van de achttiende eeuw mochten zetters en drukkers van hun patroon op die maandag een eigen drukwerk maken. Daarvoor kregen ze dan wat geld, prenten voor centen, en daarmee kon een feestje worden gevierd. Wellicht zijn … [Lees meer...] overEtymologica: Koper monendey
De tentstok van de menselijke geest
Wat is de mens? Wat maakt ons anders dan andere dieren? Er moet iets zijn wat ons anders maakt, iets dat op zijn minst kan verklaren hoe wij als soort zo'n gigantisch stempel op het klimaat drukken, en dat binnen slechts een paar duizend jaar, en dat begrijpelijk maakt hoe wij op zo'n grote, soms zelfs industriële schaal, andere dieren zijn gaan domineren. Het is de vraag … [Lees meer...] overDe tentstok van de menselijke geest
Quando wenie
Mondeling is Nene tweetalig, maar haar school staat in Nederland en dus heeft ze alleen Nederlands leren schrijven. Alleen, vanaf een zeker moment moet je als moderne wereldburger ook met je Italiaanse familie appen. Bijvoorbeeld als je tante je zou komen ophalen en je weet niet precies hoe laat dat ook weer was. Dowwe stai Quando wenie aprettere Dat laat zien hoe … [Lees meer...] overQuando wenie
Wij anderen in Vlaanderen
Vlaamse dialecten – de dialecten gesproken in Oost- en West-Vlaanderen en deels in Zeeland – hebben een intrigerende eigenschap: het meervoud wordt op voornaamwoorden uitgedrukt met een uitgang. Voor het Standaardnederlands geldt dat alleen voor jullie, waar je -lie als een meervoudsuitgang kunt zien, maar in die dialecten is het systematisch wilder, gilder, zilder of widder, … [Lees meer...] overWij anderen in Vlaanderen
De auteur staat op van de doden
Het onderzoeken van de taalvermogens van grote taalmodellen is inmiddels een heuse eigen industrie. Kunnen we teksten van chatbots herkennen? En zo ja, waar ligt dat dan aan? We stuiten hier meteen op een pikant onderwerp: onderzoekers kunnen inderdaad verschillen vaststellen, maar tegelijkertijd lijkt het alsof menselijke lezers ongevoelig voor die verschillen zijn. Met … [Lees meer...] overDe auteur staat op van de doden
Etymologica: Een ‘m’ die overal opduikt
Met een kort eerbetoon aan René Karst (echt heel kort, maak je geen zorgen) Zelfs als je nooit op het gymnasium hebt gezeten, weet je dat de accusativus in het Latijn vrijwel altijd op een -m eindigt. Let maar op. Iedereen weet dat carpe diem Latijn voor ‘pluk de dag’ is. Het woord diem (‘dag’) is hier het lijdend voorwerp (dat wat geplukt moet … [Lees meer...] overEtymologica: Een ‘m’ die overal opduikt
Let goed op waar je de slingers ophangt
Het lijkt wel alsof je aantrekkelijk moet kunnen schrijven om aangenomen te worden op het Instituut voor de Nederlandse taal. Er is op het gebied van de taal geloof ik geen instituut dat een zo levendige website heeft als het INT, met wekelijks lezenswaardige stukjes die door medewerkers van het instituut geschreven zijn. Het jubileumboek (het instituut bestond in deze vorm … [Lees meer...] overLet goed op waar je de slingers ophangt
16 januari 2026: Tweede studiemiddag Forensische taalkunde
Het is alweer bijna tijd voor de tweede netwerkdag van de divisie forensische taalkunde van de Nederlandse Vereniging voor Criminologie.Op 16 januari 2026 zien we elkaar voor een interessante en inhoudelijke middag.Daarnaast is er volop gelegenheid om bij te praten en te netwerken.VOORLOPIG PROGRAMMA12.30 – 13.00 Inloop (neem eventueel je eigen … [Lees meer...] over16 januari 2026: Tweede studiemiddag Forensische taalkunde
De stadstalen van Nijmegen, Zutphen en Arnhem
In dit artikel staan de stadsdialecten van de drie Gelderse kwartiersteden Nijmegen, Zutphen en Arnhem centraal. Zutphen, gelegen in het Nedersaksische taalgebied, Nijmegen, centraal gelegen in het Kleverlandse dialectgebied en Arnhem, eveneens liggend in vanouds Kleverlands dialectgebied. In vergelijking met andere Gelderse streektalen zijn het vooral deze drie stadsdialecten … [Lees meer...] overDe stadstalen van Nijmegen, Zutphen en Arnhem
Hoe ’t werk in Suriname
Er is misschien geen spreker van het Nederlands die niet weleens een t-klank weg heeft gelaten aan het eind van een woord; aan het ein van een woord. We vinden het terug in allerlei dialecten, je hoort het bij informeel en snel praten ook in het Standaardnederlands. En tegelijkertijd doet niemand het altijd, en als je gaat tellen wanneer mensen het wel of niet doen, blijkt de … [Lees meer...] overHoe ’t werk in Suriname
Met een musette naar de meet
Achter het Achtervoegsel 61 Enkele weken geleden bezocht ik met mijn jongste dochter op een ochtend de grootste fietsenwinkel van Nederland. Omdat het uitzoeken en passen van wielerkleding de nodige tijd in beslag nam, was het lunchtijd toen wij de zaak uitliepen. Nu bevond zich op het terrein tegenover de winkel en naast het servicecenter een gelegenheid om hongerige … [Lees meer...] overMet een musette naar de meet
Etymologica: Waarom de p in ons woord ‘pad’ op een Iraanse oorsprong wijst
Maar eerst: verwantschap – hoe was het ook alweer? Hoe was het ook alweer? Zoals twee zussen, twee nichten of twee achternichten aan elkaar verwant zijn, zo kunnen twee talen dat ook zijn. Zowel voor verwante mensen als voor verwante talen geldt: ze stammen af van een gemeenschappelijke voorouder. Als er van deze gemeenschappelijke voorouder geen foto’s, schilderijen … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom de p in ons woord ‘pad’ op een Iraanse oorsprong wijst
Dat zijn nog altijd heel veel woordklassen!
Italiaanse Instagram-taalkunde Natuurlijk blijf ik graag op de hoogte van wat er speelt in mijn vakgebied – het communiceren van de taalwetenschap aan een breder publiek. Er valt van alles te leren van nieuwe collega's in het vakgebied, die soms dingen doen die mij als oudere heer niet zouden liggen, maar die precies daarom misschien wel effectiever zijn dan wat ik zelf … [Lees meer...] overDat zijn nog altijd heel veel woordklassen!
Dialectcoach bij Netflix
Veertig jaar geleden studeerde ik af in de neerlandistiek, met de specialisatie dialectologie. Sindsdien ben ik op verschillende plaatsen werkzaam geweest als dialectoloog, met werkzaamheden die daar traditioneel bij horen: veldwerk, vragenlijsten etc. Maar ik had destijds nooit kunnen vermoeden dat het dialectwerk mij zou brengen naar een functie en een bedrijf die in de jaren … [Lees meer...] overDialectcoach bij Netflix
Six seven, ik vind het gewoon lekker
Six seven is een interessant taalfenomeen vanwege de enorme snelheid ervan. Het bestond niet voor 2025 en inmiddels kent een groot deel van de mensheid het – ook bijvoorbeeld de 75-jarige oom van mijn vrouw, een weduwnaar in een Italiaans dorp waar vorig jaar precies één (1) baby geboren is. Veel hilariteit, iedere keer als er tijdens de traditionele kerst-tomboloa dat nummer … [Lees meer...] overSix seven, ik vind het gewoon lekker
Kinderen bij wie taal niet vanzelf gaat
Zo’n acht jaar na mijn onderzoeksmaster en een onafgemaakt promotietraject (zie hier), ben ik opnieuw bezig met onderzoek. Dit keer niet over historische taalkunde, maar over taalontwikkeling bij kinderen, in het kader van mijn opleiding logopedie. Ik breng geen taalveranderingen door de eeuwen heen meer in kaart, maar kijk nu naar de taalontwikkeling van individuen, en dan … [Lees meer...] overKinderen bij wie taal niet vanzelf gaat
Etymologica: De verborgen waarheid achter capibara
Kerstmis staat voor de deur en, zoals elk jaar grijpen kleine ondernemers hun kans in de zogenoemde kerstmarkten. Arnhem, de stad waar ik woon, is geen uitzondering. Dit weekend bruiste de binnenstad met allerlei kraampjes: van handgemaakte huidverzorgingsproducten tot Italiaanse panettone en boxershorts met de naam van de stad erop gedrukt. Zoals verwacht was er ook een … [Lees meer...] overEtymologica: De verborgen waarheid achter capibara
Bijendans en mensentaal
De bijendans is een vorm van communicatie die de mensheid inmiddels al een jaar of zestig intrigeert. Een bij die een nieuwe bron van nectar gevonden heeft, komt terug bij de korf en voert een dansje uit, waar de andere bijen naar kijken: ze vliegt heen en weer op een bepaalde manier, en nadat ze dat gedaan heeft vliegen andere bijen naar de plaats waar de bij de nectar … [Lees meer...] overBijendans en mensentaal
Call for Papers: The Dutch Language and Contact Linguistics II
For an edited volume edited by Christopher Joby and Nicoline van der Sijs In July 2025, a new edited volume, Dutch and Contact Linguistics, was published by John Benjamins in the series IMPACT: Studies in Language, Culture and Society Series. This volume has already garnered positive comments. Therefore, the editors are now planning to produce a follow-up volume. … [Lees meer...] overCall for Papers: The Dutch Language and Contact Linguistics II
Els Ruijsendaal (1942-2025) en het talenonderwijs
Een in memoriam Een korte levensschets De data over het leven van Els – die op 4 december jongstleden overleed – zijn genoegzaam bekend en in andere levensberichten opgenomen: geboren in 1942, gymnasium alfa, doctoraal Nederlandse taal- en Letterkunde (bijvakken Neolatijn en Neofilologie), werkzaam bij onder andere het Meertensinstituut en de UvA, een taalkundig … [Lees meer...] overEls Ruijsendaal (1942-2025) en het talenonderwijs
