Concrete handvatten voor mini-onderzoekjes over sociolinguïstiek Voor wie: Leerkracht secundairWanneer: 07-05-2026 van 18:30 tot 22:00Waar: Campus Mercator, auditorium A008, Abdisstraat 1, 9000 GentVoertaal: NederlandsDoor wie: Sofie PauwelsContact: Sofie.pauwels@ugent.be Veel leerkrachten vinden het ontwikkelen van onderzoeksvaardigheden bij leerlingen … [Lees meer...] over7 mei 2026: Studieavond ‘Taalonderzoek in de klas’
taalkunde
Hoe snel verandert straattaal?
Wie goed luistert naar straattaal, kan precies afleiden uit welke landen de meeste migranten in Nederland afkomstig zijn. Veel woorden in de taal die jongeren in grote steden onderling spreken, zijn bijvoorbeeld afkomstig uit het Surinaamse Sranantongo of het Marokkaanse Tamazight. Aan die mix van migratieachtergronden is de laatste decennia niet veel veranderd. Betekent dat … [Lees meer...] overHoe snel verandert straattaal?
Jodenkers
Rassenschande in bloemenwinkels In 1936 berichtten verschillende bladen onder de kop “Rassenschande” in bloemenwinkels geamuseerd over een initiatief van ‘arische’ Duitse bloemisten, die hadden besloten de Judenkirsche voortaan in de markt te zetten als Herbstlampe. De rebranding moest een impuls geven aan de ingezakte verkoop van deze sierplant, want met nazi’s was het … [Lees meer...] overJodenkers
Gênant genant
Zeg mij in welke appgroepjes u zit, en ik zal u zeggen wie u bent. Ik zit zelf bijvoorbeeld in een Signal-groepje van mensen rondom het Genootschap Onze Taal die daar de laatste nieuwtjes uitwisselen. En daar werd vorige week verbijsterend nieuws gemeld dat tot nu toe de voorpagina's niet heeft gehaald: gênant wordt volgens de officiële woordenlijst voortaan gespeld als genant. … [Lees meer...] overGênant genant
We weten niet wat relevant is
Stel dat je vraagt 'Komt Marieke vanavond naar het feestje?' en ik antwoord: 'Jeff Bezos heeft een ontzettende hekel aan Bill Gates.' Wat is dan het probleem? We zeggen dat het antwoord niet ter zake doet, niet relevant is. Maar wat is precies relevantie? Daarover bestaat inmiddels een uitgebreide taalkundige literatuur. De Poolse taalkundige Diego Feinmann voegde daaraan een … [Lees meer...] overWe weten niet wat relevant is
Op syn Latyns(k)
Dizze kollum begjint mei in bekentenis dat ik hiel lang de basale fout makke haw om it saneamde Vulgair Latynsk/Latyn as in ferbastering fan it Klassike Latyn te sjen, dat sadwaande ta it ûntstean fan de Romaanske talen laat hat.[i] Dat idee is sa’n bytsje like slim as dat minsken tinke dat de Nederlânske dialekten ûntstien binne troch it ferwaarleazgjen fan it … [Lees meer...] overOp syn Latyns(k)
De taal veranderen met haakjes en sterretjes
Wanneer activisten, overheden en universiteiten proberen de taal te veranderen in naam van de gelijkheid, doen ze iets wat taalkundigen zelden meemaken en misschien wel als onmogelijk beschouwen: ze proberen van bovenaf een verandering op te leggen, terwijl de aanname van een een heleboel taalwetenschap is datl taal van nature van onderaf evolueert, iets dat weliswaar de hele … [Lees meer...] overDe taal veranderen met haakjes en sterretjes
Van naaister naar modinette
Achter het Achtervoegsel 64 Ik was nog niet geboren toen Theo Oudkerk Pool in 1960 in de Nieuwe Taalgids een – zoals hij het zelf noemde – ‘artikeltje’ publiceerde over neologismen en ontleningen die als beklemtoonde uitgang de klankgroep -ette hebben. De titel van zijn bijdrage was ‘Modinette’. Hoewel dat woord een aantal malen voorkomt in het stuk, speelt het daarin niet … [Lees meer...] overVan naaister naar modinette
De logica van kleine kinderen
Wat is het verschil tussen 'niet roken en drinken' en 'niet roken of drinken'? In het Nederlands interpreteren we die woordgroepen doorgaans hetzelfde: als 'Jan niet rookt en drinkt', drinkt hij niet en rookt hij ook niet. En als 'Jan niet rookt of drinkt', dan is er hetzelfde aan de hand. Dat is niet in alle talen het geval. In het Engels betekent 'Jan does not smoke and … [Lees meer...] overDe logica van kleine kinderen
Call for papers: Taal & Tongval-colloquium 27 november 2026
Op vrijdag 27 november 2026 vindt het jaarlijkse Taal & Tongval-colloquium plaats in de KANTL in Gent. Het thema van dit jaar is ‘Taalvariatie en AI’. Meepraten over dit onderwerp? Stuur uw voorstel in voor 15 april! Het colloquium wordt georganiseerd door de KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren), het Instituut voor de Nederlandse … [Lees meer...] overCall for papers: Taal & Tongval-colloquium 27 november 2026
Zoeken, zocht & to search
Ons woord zoeken is familie van het Engelse to seek. Mensen vragen mij weleens of die twee dan ook verwant zijn aan to search, maar dat is niet het geval: etymologisch hebben ze niets met elkaar te maken. Zoeken en to seek komen van hetzelfde Germaanse woord, maar to search heeft een heel andere herkomst: net als het Franse chercher komt het van een Latijns woord dat 'rondgaan' … [Lees meer...] overZoeken, zocht & to search
Etymologica: de donderpad
Waarom, vroeg iemand me, heet een bepaalde vissensoort donderpad? “Er is nergens iets te vinden over de herkomst van de naam. Heten de vissen wellicht zo omdat ze er ‘duivels’ uitzien?” Een leuke vraag! Ik zal alvast verklappen dat de naam waarschijnlijk inderdaad verwijst naar het uiterlijk, maar die verwijzing is indirect en zeker niet vanwege een woeste of duivelse aanblik. … [Lees meer...] overEtymologica: de donderpad
Iemand dood? Wat jammer
Op LinkedIn had iemand het overlijden van een naaste aangekondigd, en op een ander sociaal medium (BlueSky) was dit voor iemand anders aanleiding om haar beklag te doen over LinkedIn. Niet zozeer over die aankondiging maar over het feit dat nóg weer iemand anders onder dat overlijdensbericht had gereageerd met de tekst 'Wat jammer!' Waarom is dat erg? En waarom zou het … [Lees meer...] overIemand dood? Wat jammer
Door de boter en de kaas het brood zien
Soms begrijp ik niet wat iemand bedoelt met een op het eerste gezicht eenvoudige taaluiting, waarbij het waarschijnlijk is dat de zender de bedoeling heeft iets eenvoudigs mee te delen. Dat heeft niet te maken met mijn gebrek aan empathisch vermogen, maar met de dubbelzinnigheid van taal. Zo begrijp ik tot op de dag van vandaag niet wat er toch wordt bedoeld met de mededeling … [Lees meer...] overDoor de boter en de kaas het brood zien
De eenzaamheid van lange woorden
Over de wiskunde van woordladders Dankzij de stukjes van Rutger Kiezebrink op de Taalkalender van Onze Taal ben ik de laatste tijd geïntrigeerd geraakt door woordladders. Hoe kom je van vlo naar mug? Men neme het woord vlo, verandere één letter en men heeft vla. Daarvan maak je via, en vis, mis, mus, om uit te komen bij mug. Van bloedzuigend insect naar zoemend insect … [Lees meer...] overDe eenzaamheid van lange woorden
Ik vergeet naar de bloemist te gaan
Als iemand hoopt om volgend jaar te trouwen, dan hoopt hij dat hij volgend jaar trouwt. Toch? Er is toch geen verschil tussen een bijzin met een onbepaalde wijs (om te trouwen) en een volledige bijzin met dat (dat hij volgend jaar trouwt?) Wel als het hoofdwerkwoord van de zin vergeten is: De vraag is:is Johannes naar de bloemenwinkel geweest? Het antwoord is in het eerste … [Lees meer...] overIk vergeet naar de bloemist te gaan
De l’alexandrin à l’alexandrijn
Hier dernier, j'ai donné ma dernière conférence à Paris dans le cadre de la chaire Isabelle de Charrière. Ceci est une version abrégée de cette conférence. Mon collègue Gijsbert Rutten, qui reprend la chaire pour un an, a donné l'autre conférence. Un nouveau-né de quelques heures reconnaît déjà sa langue. Pas les mots – il n'en connaît aucun. Pas les voyelles ni les … [Lees meer...] overDe l’alexandrin à l’alexandrijn
Spreek jij Nedersaksisch?
Doneer jouw stem via RUG-initiatief proaten.nl Spreek jij Nedersaksisch? Dan kun je vanaf 31 maart jouw stem doneren via het online platform proaten.nl. Dit initiatief van hoogleraar Martijn Wieling van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) wil bijdragen aan de ontwikkeling van spraaktechnologie voor onder andere het Drents, Gronings, Stellingwerfs, Twents, Veluws en … [Lees meer...] overSpreek jij Nedersaksisch?
17 april 2026: Proefcollege Ecolinguïstiek
Hoe taal onze blik op dieren vormt Proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur voor leerlingen die Nederlands willen gaan studerenvrijdag 17 april 2026, 15:00-16:00u (online) Hoe spreken we over dieren in onze samenleving, en wat zegt dat over de manier waarop we hen zien? In dit proefcollege laat taalkundige prof. Dr. Marjo van Koppen je kennis maken met ecolinguïstiek, … [Lees meer...] over17 april 2026: Proefcollege Ecolinguïstiek
De auto of das Auto
Een van de wonderlijke kenmerken van talen is het woordgeslacht. Neem het Nederlands: sommige woorden hebben het lidwoord de en andere het lidwoord het. Wie Nederlands wil spreken moet voor ieder zelfstandig naamwoord onthouden welk van de twee het is. Bovendien werkt dat verschil ook door bij de verbuiging van bijvoeglijk naamwoorden (een wit huis, een witte tuin). Je moet dat … [Lees meer...] overDe auto of das Auto
Een fantoomdatabank
Of de verspilling van wetenschapsgeld en vrijwilligersinzet Data verdwijnen soms van de ene op de andere dag van internet. Vaak gaat het dan om data van particulieren die niet langer in staat zijn een website in de lucht te houden. Maar het overkomt ook institutionele data, die met veel moeite en energie zijn gedigitaliseerd zodat iedereen ervan kan profiteren. De … [Lees meer...] overEen fantoomdatabank
Mògge
Taalkunde van 70 jaar geleden In sommige opzichten was De nieuwe taalgids een papieren voorloper van Neerlandistiek. Het wilde bijvoorbeeld de verschillende uithoeken van het vak – de taal- én de letterkunde, die toen trouwens ook nog door de meeste neerlandici allebei werden beoefend, maar ook het voortgezet én het universitair onderwijs. Maar een andere overeenkomst is … [Lees meer...] overMògge
Hedonisme is zoetisme
En overtuigen is suikeren Als je veel met verwante talen bezig bent, ontwikkel je een gevoel voor de manier waarop die talen zich tot elkaar verhouden. Misschien is het leuk om jullie ‘daarin mee te nemen’, zoals dat tegenwoordig heet. Neem het Nederlandse woord zoet. Alleen al de betekenis doet een oude oorsprong vermoeden. Zoet is een fundamenteel woord … [Lees meer...] overHedonisme is zoetisme
Bloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie
Een tijdje geleden bezweek Neerlandistiek bijna onder de belangstelling van kunstmatige intelligentie. Zoveel chatbots kwamen ons bezoeken dat de mensen er af en toe niet meer doorheen kwamen. Ondertussen zijn er wat maatregelen genomen waardoor het wat rustiger is, in ieder geval voor de mensen, maar ik bleef zitten met de vraag: wat leren die chatbots er eigenlijk van? Dus … [Lees meer...] overBloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie
Griekse bieslook met Nederlandse wortels
Als je me voor ik aan dit stukje begon had gevraagd of de oude Grieken een woord voor bieslook (Allium schoenoprasum) hadden, dan had ik geantwoord: vast wel, want bieslook komt in Griekenland in het wild voor. Misschien hadden ze zelfs wel een mythe over een schone jongeling, Bieslokos, die door een gril van de goden gedoemd is tot in der eeuwigheid gesnipperd door de … [Lees meer...] overGriekse bieslook met Nederlandse wortels
