Taalkunde van 70 jaar geleden In sommige opzichten was De nieuwe taalgids een papieren voorloper van Neerlandistiek. Het wilde bijvoorbeeld de verschillende uithoeken van het vak – de taal- én de letterkunde, die toen trouwens ook nog door de meeste neerlandici allebei werden beoefend, maar ook het voortgezet én het universitair onderwijs. Maar een andere overeenkomst is … [Lees meer...] overMògge
taalkunde
Mògge
Hedonisme is zoetisme
En overtuigen is suikeren Als je veel met verwante talen bezig bent, ontwikkel je een gevoel voor de manier waarop die talen zich tot elkaar verhouden. Misschien is het leuk om jullie ‘daarin mee te nemen’, zoals dat tegenwoordig heet. Neem het Nederlandse woord zoet. Alleen al de betekenis doet een oude oorsprong vermoeden. Zoet is een fundamenteel woord … [Lees meer...] overHedonisme is zoetisme
Bloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie
Een tijdje geleden bezweek Neerlandistiek bijna onder de belangstelling van kunstmatige intelligentie. Zoveel chatbots kwamen ons bezoeken dat de mensen er af en toe niet meer doorheen kwamen. Ondertussen zijn er wat maatregelen genomen waardoor het wat rustiger is, in ieder geval voor de mensen, maar ik bleef zitten met de vraag: wat leren die chatbots er eigenlijk van? Dus … [Lees meer...] overBloggers parodiëren met kunstmatige intelligentie
Griekse bieslook met Nederlandse wortels
Als je me voor ik aan dit stukje begon had gevraagd of de oude Grieken een woord voor bieslook (Allium schoenoprasum) hadden, dan had ik geantwoord: vast wel, want bieslook komt in Griekenland in het wild voor. Misschien hadden ze zelfs wel een mythe over een schone jongeling, Bieslokos, die door een gril van de goden gedoemd is tot in der eeuwigheid gesnipperd door de … [Lees meer...] overGriekse bieslook met Nederlandse wortels
Dierentaalwetenschap
Een van de interessantste nieuwe ontwikkelingen in de taalwetenschap van de afgelopen vijftien jaar is die van de dierentaalwetenschap. Er zijn mensen die denken dat voor die tijd taalkundigen dierentaal beneden hun waardigheid achtten, maar naar mijn overtuiging is het anders. Natuurlijk erkennen taalkundigen al heel lang dat er een relatie moet zijn tussen dierentaal en … [Lees meer...] overDierentaalwetenschap
Het meestgebruikte woord in Nederlandstalige popmuziek
Welk woord hoor je het meest in Nederlandstalige popmuziek? Dat is ik. We zingen blijkbaar vaak en graag over onszelf, want dit persoonlijke voornaamwoord komt ruim vierhonderd keer per 10.000 woorden voor. Willy en Willeke Alberti (ja, vader en dochter) spanden al in 1967 de kroon met Dat afgezaagde zinnetje, waarin ik 26 keer voorkomt. Daarmee is deze … [Lees meer...] overHet meestgebruikte woord in Nederlandstalige popmuziek
Beroep: Taalvanger
Tekstportret Ronny Boogaart In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Ronny Boogaart won enkele maanden geleden voor de tweede keer de LOT populariseringsprijs, met Maar zo bedoelde ik het niet, samen met twee coauteurs. Eerder, in 2016, kreeg hij de prijs al voor Een sprinter is een … [Lees meer...] overBeroep: Taalvanger
Gevonden: voorwerpen!
Vernieuwde zinsdelen in de e-ANS Gisteren publiceerde het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) het gedeeltelijk vernieuwde hoofdstuk De zinsdelen van de online Algemene Nederlandse Spraakkunst (e-ANS), hét naslagwerk over de Nederlandse grammatica. In het hoofdstuk zijn nu nieuwe beschrijvingen te vinden van het lijdend voorwerp, … [Lees meer...] overGevonden: voorwerpen!
De betekenis van de t
Van Kortrijk tot de Cariben Sommige klankkenmerken vallen meteen op. Andere zijn zo onopvallend dat buitenstaanders ze nauwelijks opmerken – terwijl ingewijden ze onmiddellijk horen. Een eind-t is zo’n klank: iets wat kan verraden waar je vandaan komt, waar je thuishoort, soms zelfs wie je bent. In het Nederlands is de t aan het eind van een woord geen sterke … [Lees meer...] overDe betekenis van de t
Aura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Over generatietaal die verrast en verbindt Help, de skinny jeans komt terug. We hadden toch gezworen hem nooit meer te dragen?! Waarom zouden we ook – met de wide leg, straight en barrel fit is er genoeg te kiezen. Maar de modetrends zijn grillig en de internationale catwalks, van Dior tot Céline, voorspellen weinig goeds voor wie … [Lees meer...] overAura farming met woorden tijdens de Boekenweek 2026
Mieters, kicken en slay
Te gek, mieters, onwijs gaaf, blits, vet, echt tof, nice, cool, chill, dolletjes ... Welke woorden horen bij jouw generatie? In deze aflevering spreken we met jongerentaalonderzoeker Kristel Doreleijers over generatietaal. Kristel schreef in het kader van het Boekenweekthema 'Mijn generatie' een artikel over dit onderwerp voor het tijdschrift Onze Taal. Een gesprek over de … [Lees meer...] overMieters, kicken en slay
Gezellig onvertaalbaar
De top-7 van Nederlandse woorden die op de hele wereld verder niemand heeft Er bestaat een genre op het internet dat je de onvertaalbare-woordenlijst zou kunnen noemen. Het werkt zo: iemand verzamelt een stuk of wat woorden uit diverse talen waar geen equivalent voor bestaat in de taal aller talen, het Engels, zet er een foto van een aquarel bij als illustratie. Het … [Lees meer...] overGezellig onvertaalbaar
Kan een computer dialect herkennen?
Kan een computer begrijpen of een zin Drents, Limburgs of Gronings is? Onderzoekers van het Meertens Instituut besloten die vraag serieus te nemen. Met behulp van meer dan duizend Nederlandse dialectromans en een slim getraind taalmodel laten ze zien dat kunstmatige intelligentie verrassend goed is in het herkennen van streektaal. Dat levert niet alleen technische, maar ook … [Lees meer...] overKan een computer dialect herkennen?
Is muziek ouder dan taal?
Henkjan Honing is een van de interessantste Nederlandse geesteswetenschappers van dit moment – onder andere omdat hij meer geïnteresseerd is in natuur dan in cultuur. Zijn onderwerp is niet zozeer muziek als wel muzikaliteit. Hij schreef een mooi overzichtsartikel in het nieuwste nummer van Current Biology. Volgens hem is dat een fundamentele menselijke eigenschap, iets dat op … [Lees meer...] overIs muziek ouder dan taal?
Taaldinge
Wat is ‘n harmansdrup? Waar kom die uitdrukking “die klok hoor lui, maar nie weet waar die bel hang nie” vandaan? Dié en ander luisteraarsvrae word deur Alet Cloete en Gerhard van Wyk van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal beantwoord. … [Lees meer...] overTaaldinge
Etymologica: Nylon
Nylon is een begrip uit de scheikunde. Het woord werd naar alle waarschijnlijkheid ook bedacht door een scheikundige. Het is een taaie, elastische en synthetische vezelstof, gebruikt in textiel en kunststoffen en bestand tegen o.a. hoge temperaturen. Men gebruikt de term ook voor een kous van deze stof. We hebben hier te maken met een soortnaam die door de firma Du Pont in … [Lees meer...] overEtymologica: Nylon
De ‘ontcijfering’ van het Hettitisch
En waarom dat niet helemaal het juiste woord is Vorige week schreef ik over Ferdinand de Saussure, die op zijn achttiende drie nieuwe medeklinkers voorspelde – en postuum zijn gelijk haalde toen in 1916 het Hettitisch ontcijferd werd. Eigenlijk is ontcijferd niet het juiste woord, want het spijkerschrift (Engels: cuneiform) waarmee het Hettitisch geschreven … [Lees meer...] overDe ‘ontcijfering’ van het Hettitisch
Een gedeelde geschiedenis/Une histoire partagée
Video over het contact tussen inwoners van (Frans-)Vlaanderen en de Nederlandse stad Leiden. … [Lees meer...] overEen gedeelde geschiedenis/Une histoire partagée
De Kruidvat
In de Trouw van 4 maart probeert Ton den Boon de vraag te beantwoorden waarom Nederlandstaligen hun vaste drogisterij soms 'de Kruitvat' noemen, terwijl vat toch een het-woord is. Zijn verklaring is dat 'de Kruidvat' een verkorting van 'de Kruidvatwinkel' of 'de Kruidvatvestiging' zou zijn. Dat is een ad-hocverklaring, die me deed me denken aan een verhaal van Onze Taal als … [Lees meer...] overDe Kruidvat
Suffragette alias ‘stemstertje’
Acher het achtervoegsel 63 In mijn woonplaats Voorschoten nemen zeven politieke partijen deel aan de Gemeenteraadsverkiezingen op woensdag 18 maart. Op verschillende, duidelijk zichtbare plekken in het dorp zijn grote houten stellages gebouwd waarop inmiddels verkiezingsaffiches geplakt zijn. Op drie van de zeven aanplakbiljetten prijkt het lachende gezicht van een lokale … [Lees meer...] overSuffragette alias ‘stemstertje’
Leer ouders beter gebarentaal!
Een interessante oproep, van een groep collega's uit Amsterdam en Rotterdam, in het Journal of Deaf Studies and Deaf Education. Ze willen meer aandacht voor het onderwijs in gebarentaal voor ouders van dove kinderen. Meer dan 90% van de dove en slechthorende kinderen heeft horende ouders. Je zou denken dat het inmiddels wel vrij breed geaccepteerd is dat het verstandig is … [Lees meer...] overLeer ouders beter gebarentaal!
Hoe een wonderkind drie nieuwe medeklinkers ontdekte
Toen de 20-jarige student Ferdinand de Saussure in 1878 de universiteit van Leipzig voor de universiteit van Berlijn verruilde, vroeg één van zijn nieuwe professoren of hij misschien familie was van de beroemde Saussure, die onlangs een baanbrekend boek over het Proto-Indo-Europees had geschreven. Die beroemde Saussure, dat was de 20-jarige student zelf. Op latere … [Lees meer...] overHoe een wonderkind drie nieuwe medeklinkers ontdekte
Call for papers: Taal & Tongval-colloquium 27 november 2026
Op vrijdag 27 november 2026 vindt het jaarlijkse Taal & Tongval-colloquium plaats in de KANTL in Gent. Het thema van dit jaar is ‘Taalvariatie en AI’. Meepraten over dit onderwerp? Stuur uw voorstel in voor 15 april! Het colloquium wordt georganiseerd door de KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren), het Instituut voor de Nederlandse Taal … [Lees meer...] overCall for papers: Taal & Tongval-colloquium 27 november 2026
Kleuren herkennen en je kleurennamen herinneren
Wie wil begrijpen wat er waar is van de Sapir-Whorfhypothese, zou het spelletje color moeten doen, dat de laatste weken op het internet rondgaat. De Sapir-Whorfhypothese is al bijna honderd jaar een lieveling van iedere wetenschapscommunicator over taalkunde: de stelling dat je taal je denken zou beïnvloeden, dat sprekers met een taal zonder aparte toekomende tijd, de … [Lees meer...] overKleuren herkennen en je kleurennamen herinneren
‘de lage landen’ en Fixdit laten verzwegen vrouwenstemmen opnieuw spreken
We bekeken de literatuur te lang door een mannelijke bril, waardoor veel vrouwelijke schrijvers werden verzwegen of herleid tot een voetnoot in de geschiedenis. Maar ze schreven wel degelijk en waren daarbij succesvol en vernieuwend. de lage landen geeft vrouwen uit de vroegmoderne tijd de plek in de canon die ze verdienen, in samenwerking met literair collectief Fixdit. Ook op … [Lees meer...] over‘de lage landen’ en Fixdit laten verzwegen vrouwenstemmen opnieuw spreken
