Voeg! Korte cursus over de syntactische theorie van Chomsky voor Twitteraars verklaard Door Marc van Oostendorp Volgens Chomsky is de Voeg-operatie, die twee elementen samenneemt en tot een eenheid maakt (de en vrouw wordt {de, vrouw}), misschien het enige dat uniek is aan de menselijke taal. Andere diersoorten kunnen zich tot op zekere hoogte een beeld … [Lees meer...] overOver het verband tussen taal en tellen
taalkunde
Lezingencyclus namen in Limburg
1. Prof. dr. Ann Marynissen (Keulen): "Familienamen in Limburg" op woensdag 30 oktober 2013 2. Drs. Herman Kaldenhoven (Heerlen): "Plaatsnamen in Limburg" op woensdag 13 november 2013 3. Dr. Gerrit Bloothooft (Utrecht): "Voornamen in Limburg" op woensdag 27 november … [Lees meer...] overLezingencyclus namen in Limburg
Henrieke ziet Henrieke
Voeg! Korte cursus over de syntactische theorie van Chomsky voor Twitteraars verklaard Door Marc van Oostendorp Volgens Chomsky kan de zinsbouw van menselijke taal – iedere menselijke taal – begrepen worden als het resultaat van één simpele operatie Voeg die twee elementen samenneemt (de en vrouw wordt {de, vrouw}). De volgorde van de woorden doet er … [Lees meer...] overHenrieke ziet Henrieke
Het bewijs dat we woorden niet na elkaar denken
Voeg! Korte cursus over de syntactische theorie van Chomsky voor Twitteraars verklaard Door Marc van Oostendorp Gisteren heb ik uitgelegd hoe zinnen in het minimalisme van Chomsky worden gevormd door precies twee woorden of woordgroepen (de en vrouw; mijn en oude vader) samen te voegen, in een groep te plaatsen. Dat schrijven we dan als volgt op: - … [Lees meer...] overHet bewijs dat we woorden niet na elkaar denken
Hem smelt
Twee soorten onderwerpen van een zinDoor Marc van OostendorpJe kunt van alles zeggen. 'De kok smelt de boter om de saus romiger te maken', bijvoorbeeld. Of 'De boter smelt'. Maar je kunt niet zeggen 'De kok boter smelt om de saus romiger te maken'. Waarom niet?Niet alle zinsonderwerpen zijn gelijk. Neem de volgende twee eenvoudige zinnen:Karel sterft.Mieke loopt.Er is een … [Lees meer...] overHem smelt
‘Zigeunersaus’
"Daar gaan we weer", schrijft het weblog GeenStijl vanavond. "Het Sinti en Roma Forum heeft producenten van ZIGEUNERSAUS gevraagd om te stoppen met de naam ZIGEUNERSAUS." Als grappig alternatief komt de website vervolgens met een aantal alternatieven voor het woord zigeuner, zoals steeltokkie en Uitkering + Mercedes 500.Ook elders op het internet proef ik vooral meewarigheid. … [Lees meer...] over‘Zigeunersaus’
Lekker woorden kijken
door Gaston DorrenEen historische kaart van Europa met bewegende woorden, dat lijkt me nou gaaf. En volgens mij valt die ook te maken. Als alle Nicoline van der Sijzen van Europa – de etymologen met populariseringstalent dus – de handen ineen slaan en wat Europees geld lospeuteren, kán het. Nou ja, na de crisis dan, maar dan moet je nu beginnen, want voor je het weet komt de … [Lees meer...] overLekker woorden kijken
Vlinder en zijn heteroniemen
door Jan Stroop Afgelopen weekend was er tuinvlindertelling, georganiseerd door de Vlinderstichting. Een gelukkig toeval was dat het weer de tellers bijzonder mee zat. Er werden meer dan 180.000 vlinders geteld. De winnaar was de dagpauwoog, nummer twee de gamma-uil en drie ’t koolwitje. De complete lijst van alle getelde vlinders omvat 36 namen voor even zoveel soorten … [Lees meer...] overVlinder en zijn heteroniemen
’n Nuwe inleiding tot die taalkunde in Afrikaans op pad
Door Wannie Carstens‘n Opwindende nuwe boek oor die Afrikaanse taalkunde sal teen Februarie 2014 in Suid-Afrika gepubliseer word. Hiermee behoort ‘n groot gaping in die onderrig van die Afrikaanse taalkunde gevul te word.Dié boek sal die resultaat wees van ‘n aantal Afrikaanse taalkundiges wat saamgewerk het om 'n boek tot stand te laat kom wat gebruik kan word om die … [Lees meer...] over’n Nuwe inleiding tot die taalkunde in Afrikaans op pad
Pas verschenen: Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas
Onlangs verscheen van de hand van de romanist Minne G. de Boer de bundel Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas. Dit boek was oorspronkelijk bedoeld als een verzameling van De Boers verspreide artikelen rond de Italiaansche Spraakkonst van Lodewijk Meijer uit 1672. Lodewijk Meijer (1629-1681), vriend en huisarts van Spinoza, directeur van de Amsterdamse Schouwburg … [Lees meer...] overPas verschenen: Ecrire la grammaire italienne aux Pays-Bas
100 machientjes in 100 minuten
Door Marc van Oostendorp Het Internationale Congres voor Taalkundigen (CIL) is een grote snoepwinkel waar ik een week lang — deze week — mag rondlopen! Sinds 1933 wordt het congres een keer in de vier jaar gehouden, en dit jaar lopen er 1500 taalkundigen van over de hele wereld in Genève rond. Wat een prachtig leven heb je als je daar bij mag zijn! Er is zoveel te ontdekken … [Lees meer...] over100 machientjes in 100 minuten
Vacatures KU Leuven Nederlandse Taalkunde
Aan de faculteit Letteren van de KU Leuven is er een voltijds ambt in het zelfstandig academisch personeel vacant in het domein van de Nederlandse Taalkunde (diachronie en variatie).Meer informatie op https://icts.kuleuven.be/apps/jobsite/vacatures/52493508Solliciteren voor deze vacature kan tot en met 30/09/2013.Aan de faculteit Letteren van de KU Leuven is er een … [Lees meer...] overVacatures KU Leuven Nederlandse Taalkunde
Wie is de baas over de taal?
Door Wannie CarstensWannie Carstens is hoogleraar Afrikaanse taalkunde en lid van de Afrikaanse Taalraad. Hij zal vanaf nu regelmatig in zijn moedertaal bijdragen aan Neder-L.Op 15 Junie vanjaar was daar in Leiden ‘n publieke simposium wat georganiseer is deur die Leiden University Centre for Linguistics (LUCL) van die Universiteit Leiden. Hierdie simposium is aangebied in die … [Lees meer...] overWie is de baas over de taal?
Somberende Sue
Door Marijke De BelderUw favoriete woordsoort is het zelfstandig naamwoord. Dat is u zo overkomen omdat u ook maar een mens bent. U mag misschien denken dat u toch net wat tukker bent op de werkwoorden of zo, maar werkelijk, u verstrekt allerlei privileges aan zelfstandige naamwoorden. U vormt bijvoorbeeld veel spontaner een nieuw woord als dat nieuwe woord een zelfstandig … [Lees meer...] overSomberende Sue
Anders dan tot nu toe werd aangenomen
Door Marc van OostendorpWanneer u nu ook weleens in het nieuws wilt met uw onderzoek, heb ik een tip. Neem in uw persbericht de zinsnede 'anders dan tot nu toe werd aangenomen' op. Journalisten willen nieuws. Dat u vindt dat pakweg 'groter als' helemaal niet fouter is dan 'groter dan' is geen nieuws. "Anders dan tot nu toe werd aangenomen, is 'groter als' niet fout" is dat wel. … [Lees meer...] overAnders dan tot nu toe werd aangenomen
Abracadabra
(poef!)Door Viorica Van der RoestAbracadabra is een woord dat in veel talen gebruikt wordt en in al die talen gedurende bijna twintig eeuwen niet van vorm is veranderd. Dat is eigenlijk heel bijzonder, als je het vergelijkt met andere woorden. Waarschijnlijk is de vorm niet veranderd omdat het om een toverformule gaat; wanneer je er iets aan zou veranderen, klopt hij niet meer. … [Lees meer...] overAbracadabra
Al dat gemaar
Over het verschil tussen functiewoorden en inhoudswoordenDoor Marc van OostendorpEen van de fundamentele splitsingen in de grammatica is die tussen inhoudswoorden en functiewoorden. De eerste groep zijn zelfstandig naamwoorden als dropje en baret, werkwoorden als sjoemelen en verfomfaaien en bijvoeglijk naamwoorden als enthousiast en gespikkeld. Het zijn, … [Lees meer...] overAl dat gemaar
Grammatica op de kaart
Nieuw onderzoekDoor Marc van OostendorpDeze week is het project Maps and grammar begonnen, hoera! We kregen een subsidie van NWO en nu kunnen een postdoc en twee promovendi aan de slag. Hier is de website (ja, hoor eens, we zijn deze week begonnen, er staat nog niet veel meer op dan ons plan).Het idee om taalverschijnselen op de kaart te zetten is al ongeveer zo oud als … [Lees meer...] overGrammatica op de kaart
Gastcollege van sociolinguïst Gregory Guy
Op vrijdag 5 juli 2013 verzorgt professor Gregory Guy (Department of Linguistics, New York University) een gastcollege op het Meertens Instituut over frequentie-effecten in taal. Centraal staat daarbij de vraag hoe de frequentie van individuele woorden, maar bijvoorbeeld ook spraakklanken, de patronen van taalvariatie mede bepalen. Zie de website van het Meertens Instituut. … [Lees meer...] overGastcollege van sociolinguïst Gregory Guy
Nieuw Gotisch fragment ontdekt
In Bologna is een palimpsest ontdekt: onder een fragment uit 'De civitate Dei' van Augustinus staat een Gotische tekst, die nu is ontcijferd. Dat meldt de Oudgermanist A. Quak, op de website van de Vereniging van Oudgermanisten. … [Lees meer...] overNieuw Gotisch fragment ontdekt
‘Ik had gekomen’
Door Marc van OostendorpOp tv was een vrouw van ergens in de zeventig te zien die haar dochter in de Auvergne bezocht. "Als ik had geweten dat ik met niemand kon praten," zei ze, "had ik niet gekomen." De ondertiteling voor doven en slechthorenden maakte daarvan: "...was ik niet gekomen."Wat was hier aan de hand? Waarom zei die vrouw dat? Waarom maakte de ondertiteling er … [Lees meer...] over‘Ik had gekomen’
Ik heb de helft van de appeltaart opgegeten
Door Marc van Oostendorp Op de betekenis van een willekeurige zin kun je eindeloos puzzelen. Hier is er een. ‘Ik heb gisteren de helft van de appeltaart opgegeten.’ Stel, je staat op om naar de keuken te gaan en je echtgenoot zegt dat zinnetje. Je loopt naar de koelkast en je ontdekt dat er nergens meer appeltaart te bekennen is: alles is opgegeten door je man. Dan heb je alle … [Lees meer...] overIk heb de helft van de appeltaart opgegeten
De betekenis van bevelen
Door Marc van Oostendorp Ik ben de laatste dagen aan het lezen over de gebiedende wijs, de imperatief. Wat betekenen zinnen als Loop maar even mee, Sla nu de bladzijde om, Ga toch weg? Dat blijkt een behoorlijk ingewikkelde vraag, waarover semantici hun hoofd breken. (Zie bijvoorbeeld het proefschrift van Rosja Mastop uit 2006). De reden daarvoor is dat veel … [Lees meer...] overDe betekenis van bevelen
Dit kind daar en dat kind hier
Door Marc van Oostendorp "Weet jij," vroeg collega Anneke Nunn gisteren op Twitter, "waarom deze formeler is dan die?" Ze verwees naar een webpagina met adviezen om 'vlotter' te schrijven: Heb je een nieuwe camera gekocht en wil je deze leren beheersen? klinkt veel minder vlot dan Heb je een nieuwe camera gekocht en wil je die leren beheersen? Dat is inderdaad een … [Lees meer...] overDit kind daar en dat kind hier
Klankencyclopedie van het Nederlands (38): [ɛi]
Door Marc van Oostendorp[ɛi] De [ɛi] is de tweeklank die Jan Stroop beroemd heeft gemaakt: het pièce de résistance van het Poldernederlands. In die variëteit van het Nederlands worden de tweeklanken allemaal wat grootser gearticuleerd. Een tweeklank is altijd in beweging: hij begint met een wat opener mond dan dat hij eindigt. In de Poldernederlandse uitspraak is … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (38): [ɛi]