Door Viorica Van der RoestHooikoorts: het lijkt wel of tegenwoordig bijna iedereen er last van heeft. Het journaal op Nederland 1 had er op donderdag 20 juni zelfs een uitgebreid item over. Zou het dan een progressief verschijnsel zijn, of is het toch van alle tijden? Hooikoortsblijkt in ieder geval als woord nog niet zo oud. In het ONW, MNW en VMNW is het niet … [Lees meer...] overAllergoloog
taalkunde
72.095 woorden
Hoeveel praten Kamerleden? Door Marc van Oostendorp Wanneer het Kamerlid Ybeltje Berckmoes-Duindam dit jaar tien keer haar naam had uitgesproken tijdens een plenaire vergadering, had ze evenveel gezegd als ze nu volgens Vrij Nederland heeft gedaan: 32 woorden. Ze had ook alleen de vorige zin kunnen uitspreken. Volgens Vrij Nederland is de VVD'ster de 'backbencher' van … [Lees meer...] over72.095 woorden
De taal van barbaren
Een elegant essay over afscheid nemen, naamvallen, en kijkcijfertaalkunde Door Marc van Oostendorp Dat talen veranderen is op zichzelf al een wonderlijk verschijnsel, merkt Joop van der Horst op in zijn deze week verschenen boek Taal op drift; maar nog wonderlijker is dat ze soms beginnen aan een langdurig proces dat wel honderden jaren kan duren. Terwijl de taalgebruikers … [Lees meer...] overDe taal van barbaren
Pas verschenen: Joop van der Horst, Taal op drift.
Joop van der Horst, Taalopdrift;lange-termijnontwikkelingenintaalensamenleving, uitg. Meulenhoff Amsterdam, 542 blzz.; ISBN 978-90-290-8886-2. (ook verkrijgbaar als e-boek).Meer dan honderd jaar geleden werd al vastgesteld dat een aantal Europese talen lange-termijnontwikkelingen te zien geven. Edward Sapir, en eigenlijk ook al Otto Jespersen, hebben al gewezen op verlies van … [Lees meer...] overPas verschenen: Joop van der Horst, Taal op drift.
Marzel hebben
Door Marc van OostendorpIk dacht altijd dat mijn familie de enige was, maar deze week zei mijn rij-instructeur het ook: je hebt marzel. De uitdrukking blijkt ook goed googlebaar (al moet je er wat verwijzingen naar de rechtse Israëlische politicus Baruch Marzel voor overslaan):we hebben marzel gehad met het weer, de opkomst was top (Facebook-pagina motorclub … [Lees meer...] overMarzel hebben
De enige taal met een ‘zonnetje’?
En hebben we verkleinwoorden te danken aan de Moderne Devotie? Door Marc van Oostendorp Het ging over de Nederlandse identiteit, gisteren bij Het filosofische kwartet, en dus traden er behalve twee wijsgeren en een tv-presentator ook twee neerlandici aan, Lotte Jensen en Frits van Oostrom. Het was allemaal heel interessant, eigenlijk ook omdat de taal, het Nederlands, slechts … [Lees meer...] overDe enige taal met een ‘zonnetje’?
Cúltureel erfgoed, pólitieke elite
Waarom klemtoon soms naar voren schuiftDoor Marc van Oostendorp "Dit is al een paar jaar gaande," schrijft iemand op het Meldpunt Taal, "maar steeds meer hoor ik bij woorden met drie of meer lettergrepen de klemtoon op de eerste lettergreep: cùlturele hoofdstad, Débussy, ìdeale partner, spèctaculaire show. En gisteren (12-06-2913) 3 x in het Tropenmuseum-item tijdens Eén … [Lees meer...] overCúltureel erfgoed, pólitieke elite
Call for papers Morfologiedagen 2013 in Leeuwarden
Deadline: 15 september 2013Vrijdag 13 december 2013 (en afhankelijk van het aantal aanmeldingen ook zaterdag 14 december 2013) Fryske Akademy, Leeuwarden.Na het succesvolle congres in Leiden in september 2012 zal de volgende editie van de Morfologiedagen plaatsvinden in Leeuwarden. De Fryske Akademy – die dit jaar 75 jaar bestaat – heeft de organisatie van de Morfologiedagen … [Lees meer...] overCall for papers Morfologiedagen 2013 in Leeuwarden
De smaak van iets
Over synesthesieDoor Marc van OostendorpIk loop al een paar dagen te denken aan Susanne Clermonts, de zangeres die beter bekend staat als Krause. Hoewel ik eerlijk gezegd nog nooit van Krause had gehoord, of van haar muziek. Ik ben vooral geïnteresseerd in een afwijking van Clermont, en wat die ons kan vertellen over taal.Het zit zo. Susanne was onlangs te gast in het … [Lees meer...] overDe smaak van iets
Spinozaprijs 2013 voor Piek Vossen
Prof. dr. Piek Vossen van de Vrije Universiteit Amsterdam is een van de winnaars van de prestigieuze Spinozaprijs 2013.Prof. dr. P.Th.J.M. (Piek) Vossen (1960) is hoogleraar Computationele Lexicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij combineert taalwetenschap en informatica om taalkundige verschijnselen te analyseren met computermodellen. Meer informatie bij NWO. … [Lees meer...] overSpinozaprijs 2013 voor Piek Vossen
Dicht bij jezelf blijven
Een zondagochtendbespiegelingDoor Marc van OostendorpHet dicht bij jezelf blijven krijgt ons langzaam in de greep. Als we niet uitkijken zijn we straks een wereld met mensen die allemaal dicht bij zichzelf zijn! Op het internet wordt er al voor gewaarschuwd. "De laatste tijd hoor ik het steeds vaker, het lijkt wel een epidemie", schreef iemand op 6 maart 2012. "Talloze coaches, … [Lees meer...] overDicht bij jezelf blijven
‘Ik ken hem oppervlakkig’
De stijl van Flair Marc van Oostendorp (45) werkt in het onderwijs en is getrouwd met Roberta. 'Maar waarom heb je nou weer een stapel vrouwenbladen gekocht', zei Roberta, terwijl ze wees op de Libelle, Margriet en Flair, die ik op onze Ikea-bank had gelegd. "Ik weet het niet," gaf ik toe. "Ik vind dat je alles moet lezen. Ik ben geïnteresseerd in tijdschriften, in hoe … [Lees meer...] over‘Ik ken hem oppervlakkig’
De Melkheul
Door Viorica Van der RoestGeïnspireerd door het nieuwe boek van Tanneke Schoonheim, Langs Leidse Stegen, dat afgelopen zaterdag door Marc van Oostendorp besproken werd, ben ik weer eens met frisse blik naar de straat- en steegnamen in mijn eigen woonplaats gaan kijken. De meeste mensen kennen Gorinchem vooral als decor van de file op de A27, maar wanneer u daar nou weer eens … [Lees meer...] overDe Melkheul
‘Gelopen heeft’ klinkt beter dan ‘heeft gelopen’
Door Marc van OostendorpGeorges De Schutter is een van de veelzijdigste en interessantste taalkundigen in ons taalgebied. Hij is al een paar jaren met pensioen, maar nu weet hij ons weer te verbazen met een artikel over de rode en groene volgorde (op een website met misschien wel het mooiste adres ter wereld: www.verslagenenmededelingen.be).Hoe zat het ook weer? In het … [Lees meer...] over‘Gelopen heeft’ klinkt beter dan ‘heeft gelopen’
We hebben dialecten omdat we sociaal zijn
Door Marc van OostendorpDe mens wordt de laatste jaren terecht af en toe met een zebravink vergeleken. Ook Sita ter Haar, die vandaag in Leiden promoveert, deed dat. Maar het bijzondere aan Sita is dat ze zowel biologe is als taalkundige. Ze begrijpt mensen én dieren.Ik interviewde Sita een paar jaar geleden voor Onze Taal en mag vanmiddag bij de promotie weer … [Lees meer...] overWe hebben dialecten omdat we sociaal zijn
Djoegoedjoegoe revisited
Door Marc van OostendorpZouden er nog weleens mensen slecht slapen van djoegoedjoegoe? Het woord (dat uit het Surinaams komt en 'gezellig gedoe' betekent, weet u nog) werd vorig jaar op koninginnedag (weet u dát nog, koninginnedag?) door een mevrouw gebruikt in het NOS Journaal. Het werd trending topic op Twitter en allerlei mensen begonnen zich ermee te … [Lees meer...] overDjoegoedjoegoe revisited
Boek- en proefschriftnieuws juni
Door Marten van der MeulenPromotiesMaak de academische borst maar nat, want er is genoeg te beleven op academische gebied in juni! De Universiteit Tilburg bijvoorbeeld is het toneel van twee promoties: eerst zal op 5 juni Sander Wubben promoveren op zijn proefschrift "Text to Text Generation by Monolingual Machine Translation". Wubbens onderzoek richt zich het automatisch … [Lees meer...] overBoek- en proefschriftnieuws juni
Geloven in God en in Chomsky
Hoe een ex-missionaris probeert de taalwetenschap op zijn kop te zettenDoor Marc van OostendorpBijna vijfendertig jaar geleden trok de Amerikaanse taalkundige Daniel Everett het Amazone-gebied in. Hij zou de taal van het Pirahã-volk bestuderen en liet zich de eerste jaren leiden door het geloof in God en het geloof in de taaltheorie van zijn landgenoot Noam Chomsky. Geen van … [Lees meer...] overGeloven in God en in Chomsky
Leidse stegen
Door Marc van OostendorpAls u niet in Leiden woont, zult u wel iedere dag met uw tanden knarsen over de pech die u hebt in uw leven. Woont u wel in de Leidse binnenstad, dan woont u waarschijnlijk in of bij een steeg, want daarvan zijn er 86 tussen de singels. Dat weet ik uit het nieuwe boek van Tanneke Schoonheim, Langs Leidse stegen. De stukjes zijn eerder verschenen in … [Lees meer...] overLeidse stegen
Column 93: een ondergeschoven kindje
Door Willem Kuiper Naarmate een mens ouder wordt, gaat hij of zij zich storen aan het taalgebruik van anderen, en dan met name aan dat van jongeren. Vermoed dat dit al sinds Adam en Eva het geval is. Ik vorm hierop geen uitzondering, maar probeer mild in mijn ergernis te zijn. Dus als ik op Radio 1 een vraaggesprek beluister, waarin de gast m/v elk antwoord op elke vraag … [Lees meer...] overColumn 93: een ondergeschoven kindje
De luis had iets luis
Door Marc van Oostendorp Ik kreeg een interessante reactie van de bekende fonoloog Jaap Spa op het stukje in de Klankencyclopedie over de [ʌy] (ui): Wat betreft de [ʌy], die ik liever noteer als [œч], wil ik opmerken dat in mijn eigen idiolect (maar wellicht geldt dat ook voor anderen) deze tweeklank wordt uitgesproken als [œj] vóór een klinker en aan het woordeinde: cf. … [Lees meer...] overDe luis had iets luis
2 aspirines voor 1,1 miljoen Belgen
Door Marc van OostendorpEr is iets dat Ludo Permentier gisteren niet wilde uitleggen, in zijn wekelijkse taalcolumn in De Standaard: "dat is zo’n ingewikkelde kwestie dat ik u al naar een aspirientje zie grijpen."Gelukkig zijn de lezers van Neder-L, blijkens recent wetenschappelijk onderzoek, dol op hoofdpijn, vooral in de maandagmorgen, dus, hup, daar gaan we. Het is … [Lees meer...] over2 aspirines voor 1,1 miljoen Belgen
Stondpunt, zwombroek, atcafé
Door Marc van OostendorpHet zal wel toeval zijn, maar vrijdagavond werden er ineens twee nieuwe woorden gelanceerd op de Nederlandse tv. Eerst bracht de schrijver A.F.Th. van der Heijden het woord verschaming, waaraan hij naar eigen zeggen lijdt sinds het dodelijke ongeluk van zijn zoon:De dingen waarvan ik ooit dacht dat ze glans hadden, die verkruimelen als ik ze in mijn … [Lees meer...] overStondpunt, zwombroek, atcafé
Klankencyclopedie van het Nederlands (37): het hoedpatroon
Door Marc van OostendorpDe klinkers en medeklinkers van een taal spreken we min of meer na elkaar uit: wie mama zegt, zegt eerst een m, dan een a, enzovoort. Er is wel wat overlap – vooral de eerste a wordt een beetje nasaal omdat hij tussen twee m's staat – maar de belangrijkste ordening van deze klanken is er toch een van: het een na het ander.Toch kunnen we … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (37): het hoedpatroon
Negende congres Praagse Perspectieven (17 en 18 oktober 2013, Praag)
Op 17 en 18 oktober 2013 organiseert de sectie Nederlands van de Karelsuniversiteit te Praag de negende aflevering van Praagse Perspectieven, in het gebouw van het Oostenrijks Cultureel Forum in Praag. De thema’s van deze bijeenkomst zijn Populaire literatuur (Letterkunde, op vrijdag 18 oktober) en Exotisch Nederlands (Taalkunde, op donderdag 17 oktober).Globaal programma … [Lees meer...] overNegende congres Praagse Perspectieven (17 en 18 oktober 2013, Praag)