Door Michiel de Vaanoefenen ww. ‘door herhaling leren’Middelnederlands ufenen (1265–70) ‘(beroep, godsdienst) uitoefenen; (land) bewerken; zich inspannen’, Vroegnieuwned. oeffenen ‘zich voortdurend bezighouden met, uitoefenen’, vanaf eind 18e eeuw ook met de huidige betekenis ‘door herhaling een vaardigheid (doen) leren’. Oefenen gaat op Oudnederlands *ōvnan terug: bij het … [Lees meer...] overAddenda EWN: oefenen
taalkunde
Uiteenlopend volgens Karel van het Reve
Door Marc van OostendorpKarel van het Reve had een bijzondere manier van schrijven en spreken: zijn toon ademt zoveel nuchter ik-laat-me-de-kaas-niet-van-het-brood-eten uit, dat je geneigd bent ieder zijn beweringen klakkeloos aan te nemen. Iemand die zo tegen onzin is, die moet de wereld toch wel zien zoals hij is?Dat verschijnsel valt goed te illustreren aan de hand van de … [Lees meer...] overUiteenlopend volgens Karel van het Reve
Zorggesprekken
Door Leonie CornipsEen student in deze tijd heeft een bijbaan nodig, want van een beurs alleen is nauwelijks meer te leven. Wanneer studenten bij mij op het Meertens Instituut als stagiaire een onderzoek willen uitvoeren, probeer ik zo goed mogelijk een onderwerp te verzinnen waar die bijbaan van pas komt. Bij de master-student Marijke aan de Vrije Universiteit was dat … [Lees meer...] overZorggesprekken
Uitroeptekens als minismileys
Door Marc van OostendorpEr is een kleine verandering die ik bij mezelf meen te bespeuren, maar die nauwelijks te bestuderen is. Ik heb het idee dat ik meer uitroeptekens schrijf dan vijfentwintig jaar geleden. En ik denk dat ik daar ook niet de enige in ben – anders zou ik het hier natuurlijk ook niet melden. Ik heb het onlangs eens op Twitter nagevraagd en daar vonden de … [Lees meer...] overUitroeptekens als minismileys
Het Nederlands in Indonesië: slachtoffer van schraapzucht en onnozelheid?
Door Marc van Oostendorp Geruisloos dreigt de komende maanden weer een beetje Nederlands uit Indonesië te verdwijnen, ten prooi aan de almaar voortwoekerende minachting voor taal en geschiedenis bij de Nederlandse politiek. In juli stopt de overheid alle subsidie aan het Erasmus Talencentrum (ETC) in Indonesië, een centrum waar de afgelopen decennia tienduizenden Indonesiërs … [Lees meer...] overHet Nederlands in Indonesië: slachtoffer van schraapzucht en onnozelheid?
Waarom Abruzzo zo mooi is: Umlaut
Door Marc van OostendorpIn de video van deze week leg ik uit waarom Abruzzo zo'n mooie streek is. Ik schreef ook een wetenschappelijk artikel over metafonie. … [Lees meer...] overWaarom Abruzzo zo mooi is: Umlaut
Nog nooit heeft iemand een vis ingeslapen
Door Marc van OostendorpHet was me nog niet eerder opgevallen, maar nadat ik een melding las op Meldpunt Taal ineens wel: inslapen is aan het veranderen in een overgankelijk werkwoord. Het kan een zelfstandig naamwoorddragen:Een kop op metronieuws.nl: "Kat per ongeluk ingeslapen; meisje (10) ontroostbaar". Een zin uit de inleiding: "Het dier werd zonder … [Lees meer...] overNog nooit heeft iemand een vis ingeslapen
Becanus’ tomeloze geestdrift voor de geesteswetenschappen
Door Marc van OostendorpJohannes Goropius Becanus wordt in inleidende colleges taalwetenschap wel ingezet om even lekker te lachen. Deze zestiende-eeuwse geleerde had immers voorgesteld dat Adam en Eva in het paradijs Nederlands gesproken hadden, dat het Nederlands dus de oudste en de meest eerbiedwaardige taal was, waar andere talen slechts verbasteringen van waren?Over … [Lees meer...] overBecanus’ tomeloze geestdrift voor de geesteswetenschappen
Het menselijke element van missen
Door Marc van OostendorpOnlangs, begon een van mijn anglistische vrienden – ja, ik heb anglistische vrienden – over missen. Hij had ergens gelezen "het mist nog wat richting, dit voorstel", en hij vroeg zich af of dit geen anglicisme was. (Niemand is zo bevreesd voor het anglicisme als de anglist.) Het deed hem ook nog denken aan de constructie "er mist iets" – ook al zo … [Lees meer...] overHet menselijke element van missen
Sporen naar stijlfiguren
Waarom is de term terroroehoe zo effectief, wat is de kracht van een K3-refrein en welke stijlfiguren worden zoal toegepast door hooligans? Stijlfiguren spelen een belangrijke rol in ons dagelijkse taalgebruik: het zijn manieren om een boodschap duidelijker, boeiender en doeltreffender te maken. Toch worden stijlfiguren vaak onbewust ingezet. Daarom spoort Uitgeverij Vantilt … [Lees meer...] overSporen naar stijlfiguren
Hoe chaotisch is gesproken interactie?
Door Lucas SeurenOnlangs bracht ik een weekend door aan de University of Loughborough voor een workshop over verscheidene aspecten van gesproken interactie. Een groot deel van de workshop was geweid aan herstel, een parapluterm voor de manieren waarop gespreksdeelnemers hun uitingen aanpassen, soms op eigen initiatief en soms op het verzoek van de gesprekspartner. Het is dit … [Lees meer...] overHoe chaotisch is gesproken interactie?
De taal langzaam veranderen!
Door Marc van Oostendorp René Appel toen hij de taal nog snel wilde veranderen. Nu gaan we het krijgen! dacht ik verheugd toen ik in de nieuwe Onze Taal een artikel van René Appel zag staan, de beroemde schrijver en voormalige taalkunde-hoogleraar. Dat artikel heeft als titel Hoe snel laten we de taal veranderen? en als ondertitel Pleidooi voor … [Lees meer...] overDe taal langzaam veranderen!
Trizin
Door Marc van OostendorpBiograaf Liesbeth Koenen stelde onlangs een Taalgids voor Opperland samen uit het werk van Hugo Brandt Corstius (1935-2014). In het kader daarvan maakte ik een eerbetoon. … [Lees meer...] overTrizin
Japan aan de Maas
Door Leonie CornipsVolgens het CBS leefden er in 2011 achtduizend Japanners in Nederland. De meesten wonen in Amstelveen, ook wel Japan aan de Amstel genoemd. De Japanners daar zijn expats die met hun gezin tijdelijk uitgezonden zijn om in de hoofdkantoren van grote Japanse bedrijven te werken. Mijn collega Anna Strycharz heeft met een prestigieuze beurs twee jaar lang … [Lees meer...] overJapan aan de Maas
Ertijdens
Door Marc van OostendorpEen tijdje geleden twitterde iemand een vraag die sindsdien in mijn hoofd is blijven zitten: Copywritersproblemen. Waarom bestaat wel 'waarop', 'waaronder', 'waarin', enz, maar niet bijv. 'waartijdens'? #moeluk @taaldieren— Laura Schweig (@LauraMaaktTekst) 10 februari 2015Ja, hoe zit dat? De literatuur heeft er niet veel over te zeggen. Ja, voorzetsels … [Lees meer...] overErtijdens
Verschenen: TNTL 131/1
Onlangs verschenen: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 131 (2015), nr. 1. ISSN: 0040-7550. eISSN (online): 2212-0521.InhoudArtikelenJosse Bade: auteur van Dit is der zotten ende der narren scip (1500) Theo A.J.M. Janssen, Ann MarynissenDe dichter en de vos: Willem en Reynaert Roel Zemel … [Lees meer...] overVerschenen: TNTL 131/1
Hoe zou De Ruyter echt gesproken hebben?
door Jan Stroop In De Taalstaat (programma op radio 1, zaterdag van 11 tot 13 uur) van 31 januari ging ’t over de film Michiel de Ruyter. Wie verwacht had dat het dan in elk geval ook over de taal zou gaan die in de film gebruikt wordt, kwam bedrogen uit. ’t Ging vooral over hoe ’t scenario tot stand gekomen was en over 't grappige feit dat zowat alles aan de film over de … [Lees meer...] overHoe zou De Ruyter echt gesproken hebben?
De taal zit in de tijd
Door Marc van Oostendorp Wanneer je iets bestudeert, is het prettig om te weten waar zich datgene precies bevindt. Ik ben taalkundige, en dus zou men mij de vraag kunnen stellen waar de taal precies is. En dan zou ik moeten antwoorden: ik weet het niet precies. Staat ze in boeken? Maar ik kan ook morgen een nieuw boek schrijven in het Nederlands, en dat Nederlands staat nu … [Lees meer...] overDe taal zit in de tijd
De Matthijs van Nieuwkerk-conditioneel
Door Marc van OostendorpDeze week een extra-lange video: ik interviewde Ronny Boogaart, de schrijver van het overal zeer lovend besproken boek. Ronny Boogaart. Een sprinter is een stoptrein zonder wc. De sturende kracht van taal. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2015. Bestelinformatie bij de uitgever.Gaston Dorren besprak dit boek eerder deze week. … [Lees meer...] overDe Matthijs van Nieuwkerk-conditioneel
Oproep: beste masterscriptie / artikel / dissertatie Nederlandse taalkunde
Oproep tot het doen van voorstellen voor bekroning van de beste masterscriptie, het beste artikel en de beste dissertatie op het gebied van de Nederlandse taalkunde 2013 en 20141. Te beginnen met het academische jaar 2014-2015 reikt de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde jaarlijks drie prijzen uit: voor de beste masterscriptie, het beste academische artikel en de beste … [Lees meer...] overOproep: beste masterscriptie / artikel / dissertatie Nederlandse taalkunde
Ik zeg niet dat het een slecht boek is
Door Gaston DorrenVoor bijna tien euro krijg je een bundeltje van welgeteld 130 tekstpagina’s vol eerder gepubliceerde stukjes van Ronny Boogaart. In een avond ben je erdoorheen.Voor nog geen tientje krijg je een selectie uit Ronny Boogaarts artikelen van de afgelopen jaren. Bijna 140 pagina’s, goed voor uren leesplezier.Beide zinnen doen, strikt feitelijk bezien, … [Lees meer...] overIk zeg niet dat het een slecht boek is
Zwermwoorden
Door Marc van OostendorpSommige woorden zijn tegelijkertijd een beetje enkel- en een beetje meervoudig. Team is zo'n woord, en familie is er nog zo één: ze wijzen op een groepje individuen (en daarmee een meervoud), maar zien die als een eenheid. Groepje is natuurlijk zelf ook zo'n woord.In een recent artikel laat de Amerikaanse semanticus Robert Henderson zien … [Lees meer...] overZwermwoorden
De neerlandistiek: een echt vak
Door Marc van OostendorpDe neerlandistiek, dát is pas een vakgebied! Dat is de strekking van een lekker dwars artikel van Gert-Jan Johannes in het nieuwe boek The Practice of Philology in the Nineteenth Century Netherlands. Johannes neemt er het ontstaan van de neerlandistiek voor zijn rekening, en komt tot een opvallende conclusie: we mogen dan tegenwoordig wel denken dat de … [Lees meer...] overDe neerlandistiek: een echt vak
Een gratis cursus taalwetenschap, in je luie stoel
door Marten van der Meulen Heel veel mensen lijken geinteresseerd te zijn in taal. Besproken proefschriften in de Volkskrant zorgen voor veel deining, anglicismen voor reuring, OnzeTaal heeft veel leden, om van Taalvoutjes nog maar te zwijgen. Maar "interesse in" is natuurlijk niet hetzelfde als "iets leren over", laat staan "iets weten van". Daarom presenteert de … [Lees meer...] overEen gratis cursus taalwetenschap, in je luie stoel
Hoe vaker iemand laf zegt, hoe populistischer
Door Marc van OostendorpLaf is een populistisch woord. Iemand anders zo noemen suggereert dat jij heel moedig bent, en bovendien is het voor de tegenstander moeilijk zich tegen zo'n aantijging te verweren. "Nietes! Ik durf wel heel veel!" Iedere poging tot matiging kan zo makkelijk opzij worden gezet.Wie "Wilders vindt * laf" intikt op Google vindt vele pagina's van dingen die … [Lees meer...] overHoe vaker iemand laf zegt, hoe populistischer
