Door Marc van Oostendorp Ook een tochtje naar Albert Heijn is opwindend voor de taalliefhebber. Terwijl ik me onlangs een weg baande naar de schappen met Turkse, Bulgaarse en Griekse yoghurt benevens de hangop, werd mijn oog getroffen door een veganistisch drankje van het huismerk van de Zaanse grutter: Zachte amandel drink ongezoet Wat een heerlijkheid! Want waarom … [Lees meer...] overAmandel, drink!
taalverandering
Zag mij!
Door Marc van Oostendorp Elektronische post uit het oosten van Nederland! Hoe staat de taal er daar voor, volgens onze correspondent ter plaatse? Mijn zoon (7) en mijn dochter (13) hoor ik iets zeggen dat mijn dochter (19) niet zegt: 'Zag mij!'. Of 'zag mijn gezicht!' Ze geven ermee aan dat de gezichtsuitdrukking of de handeling alweer in het verleden ligt. Eigenlijk dus: … [Lees meer...] overZag mij!
STOP DE VERHUIZEN!
Door Marc van Oostendorp Martin Bosma is lid van de Tweede Kamer en heeft een van de belangrijkste politieke posities waar het gaat om de Nederlandse taal. Maar wat hij zegt is onzin! (Bekijk deze video op YouTube) … [Lees meer...] overSTOP DE VERHUIZEN!
‘Dat ik er dan niet bij kan zijn’. Enige evoluties
Door Marc Kregting 1. Vroeg in de recente roman De waren van Daniël Rovers zit een terrasscène. Plaats van handeling is Nijmegen, waar twee vrienden hebben afgesproken. De ober vraagt: ‘Wat kan ik voor jullie doen?’ Toen ik dat las wilde ik nog denken dat deze zin min of meer aan lippen was ontglipt, maar aan het eind van het dialoogje bevestigde de ober het tegendeel: ‘Een … [Lees meer...] over‘Dat ik er dan niet bij kan zijn’. Enige evoluties
Is ‘groter als’ dan echt fout? Je hoofd vindt van niet!
Door Marten van der Meulen Groter als, nooit geen, hun hebben: veel mensen gruwen ervan. Sommige puristen verbeteren de fouten wanneer ze die tegenkomen, door overtreders aan te spreken of door brieven naar de krant te sturen. Vroeger zouden taalwetenschappers maar al te graag hebben meegedaan met deze verbeterzucht, maar tegenwoordig nemen zij afstand. Vandaag de dag … [Lees meer...] overIs ‘groter als’ dan echt fout? Je hoofd vindt van niet!
Joh!
Door Marc van Oostendorp Ik wil niet zeggen dat de satirische website De Speld de belangrijkste bron voor taalkundig onderzoek moet zijn, maar de redacteuren daar hebben een goed afgestelde antenne voor moderniteiten, en ook voor taalgebruik. Een recent artikel heet Redelijke man begint al zijn zinnen met ‘joh’ maar eindigt toch in kroeggevecht, en beschrijft de … [Lees meer...] overJoh!
Van standaardtaal naar harmonie
Door Marc van Oostendorp Verdwijnt het Standaardnederlands? Over die belangrijke vraag buigen drie van de belangrijkste experts op dit gebied, Stefan Grondelaers, Roeland van Hout en Paul van Gent, zich samen in een artikel in het nieuwste nummer van het vakblad Taal en Tongval. Er zijn mensen die denken dat de standaardtaal er onherroepelijk aan gaat. Mensen geloven niet meer … [Lees meer...] overVan standaardtaal naar harmonie
Water en taal
Door Marc van Oostendorp Een taal is geen stroompje, maar een grote, brede rivier. Traag stroomt ze permanent in de richting van de zee. Als je iets dichter bij kijkt, zie je golfjes die in de richting van de oever gaan. En nóg dichterbij, onder de microscoop, bewegen de moleculen alle kanten op. Zo is het ook met de taal. In de loop van de eeuwen gaat ze een bepaalde … [Lees meer...] overWater en taal
Het eeuwige gevecht tussen als en dan
Door Marc van Oostendorp Moet je nu groter als zeggen of groter dan? Daarover kun je lang bakkeleien zonder dat een van de bakkeleiers er gelukkig van wordt. Je kunt je ook afvragen waaróm er eigenlijk variatie is, en waarom precies tussen die twee vormen. En dan kom je tot verrassende inzichten: dat het Nederlands zich bijvoorbeeld beweegt in de richting van het Duits, maar … [Lees meer...] overHet eeuwige gevecht tussen als en dan
‘Hoe taal ons in 2016 als maatschappij verdeelde’
Door Steven Delarue Voor de taalkundige in mij was 2016 opnieuw een geweldig boeiend jaar, met de voorbije decembermaand als kers op de taart: begin deze maand barstte er een storm aan opiniestukken los in de nasleep van de PISA-resultaten, daarna waagde schrijfster Saskia De Coster zich aan het relativeren van spelling in de aanloop naar het Groot Dictee, en vorige week nog … [Lees meer...] over‘Hoe taal ons in 2016 als maatschappij verdeelde’
Kiek in de pot
over plaatsnamen en de lexicale leemte door Jan Stroop Klankveranderingen als de diftongering van de lange [i:] verbreiden zich woord voor woord, schreef ik in m'n vorige stukje. Ze hebben een woord als voertuig nodig zou je kunnen zeggen. Als een woord in ’t ontstaansgebied van de klankverandering ontbreekt, blijft dat woord in ’t ontvangende gebied onveranderd. Waarom … [Lees meer...] overKiek in de pot
De leraar Nederlands en z’n spagaat
Door Jan Stroop Schriftelijke weergave van mijn spreekbeurt op de conferentie Het schoolvak Nederlands te Gent, 19 november 2016. De leraar in de moedertaal heeft ’t moeilijker dan iemand die anderstaligen Nederlands moet onderwijzen. Hij heeft te maken met een tegenstelling tussen twee krachten, die ik nu maar noem natuur en cultuur. Onder natuur versta ik de gave die … [Lees meer...] overDe leraar Nederlands en z’n spagaat
‘Het boek verkoopt 80.000 exemplaren’
Door Ariane van Santen Het boek Judas van Astrid Holleeder blijkt al na een dag een bestseller, het verkoopt goed/lekker/als een trein/als warme broodjes. Dat succes inspireert kennelijk tot innovatie. De Volkskrant online (05/11/2016) schreef erover: Het boek waarin Astrid Holleeder vertelt over de terreur van haar oudste broer Willem, verkocht zaterdag alle 80 duizend … [Lees meer...] over‘Het boek verkoopt 80.000 exemplaren’
Het verschil tussen de regel en de uitzonderingen
Door Marc van Oostendorp Wat is het toch fijn als de ene held de andere in het zonnetje zet. Dat gebeurt voor mij in het nieuwste nummer van het Journal of Sociolinguistics: Paul Kiparsky bejubelt William Labov <hier €>. Op mijn lijstje van favoriete taalkundigen staan deze twee heren heel hoog. Allebei hebben ze van alles en nog wat gedaan: Kiparsky schreef onder … [Lees meer...] overHet verschil tussen de regel en de uitzonderingen
Hoe komt het dat culturele systemen zo moeilijk doelgericht te veranderen zijn…?
Onverwachte taalvragen aan de Wetenschapsagenda (22) Door Marc van Oostendorp De boodschap van de taalwetenschapper over taalverandering is tweeledig: het gebeurt en we kunnen er niets aan doen. Niet alleen kunnen we de taalverandering niet stoppen, we kunnen haar ook niet of nauwelijks een door ons gewenste kant op sturen. De taal verandert voortdurend, en dat moet komen … [Lees meer...] overHoe komt het dat culturele systemen zo moeilijk doelgericht te veranderen zijn…?
POGRRRAMMA
Door Marc van Oostendorp In mijn zondagochtendminicollege vandaag: hoe spreken jongens in de Randstad het woord 'programma' uit? … [Lees meer...] overPOGRRRAMMA
Spelling als remmer van klankverandering?
Door Maartje Lindhout In veel gebieden van het Nederlands gaat de z steeds meer als de s klinken en de v als de f. "Ik heb de son sien sakken in de see", is een stereotype uiting van een Amsterdammer. Het verschil tussen de s en z en tussen de f en de v is wel eens groter geweest. In het zuiden van het land is dat verschil nog het meest aanwezig. Daar vind je ook nog een … [Lees meer...] overSpelling als remmer van klankverandering?
Mission accomplished (of: hoe een spatie een vreemde taal binnenlaat)?
Door Marc Kregting Sinds mijn verhuizing naar België snap ik beter dat taal identiteiten kan maken en breken. Die werkelijkheid strekt verder dan periodiek gebakkelei over Nederlands versus Frans, of over Standaardnederlands versus Verkavelingsvlaams. Misschien word ik uitsluitend omgeven door prinsessen-op-de-erwt, maar ik heb bedaarde mensen geëmotioneerd zien raken over één … [Lees meer...] overMission accomplished (of: hoe een spatie een vreemde taal binnenlaat)?
Iedereen doet vocal fry!
Door Marc van Oostendorp In mijn zondagochtendminicollege van vandaag kom ik nog eens terug op mijn bewering van twee weken geleden – en die van Paulien Cornelisse een paar dagen erna – dat er in Nederland ook gevocalfried wordt! … [Lees meer...] overIedereen doet vocal fry!
Helemaal de moeder
Door Marc van Oostendorp Er is een nieuwe uitdrukking, geheel en al van Nederlandse bodem, niks geen Engels. Ton den Boon schreef er zaterdag al over in zijn onvolprezen taalrubriek in Trouw (hier op Blendle, dus €) en op het Meldpunt Taal werd het een paar dagen eerder ook al opgemerkt: helemaal de moeder. De melder had de volgende zin van de website van het Eindhovens Dagblad … [Lees meer...] overHelemaal de moeder
Pure laksigheid
Door Robert Chamalaun Van de vele neologismen die dagelijks onze taal verrijken, zijn er enkele die mij om een of andere reden extra aan het denken zetten. Zo hoorde ik onlangs iemand zich verontschuldigen voor iets wat hij nagelaten had uit ‘pure laksigheid’. Het is helemaal niet raar dat in gesproken taal een variant voorkomt (laksigheid) die strikt genomen niet volgens de … [Lees meer...] overPure laksigheid
Is onze taalverarming te stuiten?
Onverwachte vragen uit de wetenschapsagenda (14)Door Marc van OostendorpIk ken mensen die boos zijn op taalkundigen. Niet dat zij de straten van de hoofdstad afschuimen op zoek naar Kees Hengeveld om deze een muilpeer te verkopen, of dat zij slogans schilderen ('Linguists Go Home') op het huis van Pieter Muysken, maar zij hebben met onze discipline wel iets te verhapstukken: … [Lees meer...] overIs onze taalverarming te stuiten?
Twintigzestien
Door Marc van Oostendorp Als de fotostripblogger Ype het zegt, tijgt de redactie van Neder-L aan het werk. En afgelopen woensdag zei hij het: hij verklaarde de uitspraak 'twintig zestien' tot hip. Nu hadden wij vier jaar geleden al voorspeld dat "twintig twaalf" de dominante uitspraak zou worden <hier> . Daar is het toen niet van gekomen. Zou het nu dan … [Lees meer...] overTwintigzestien
Me moeder en me pa in de 17e eeuw
Door Sylvia WijsmanHet meest irritante woord van het jaar 2015 is het woord me, volgens een onderzoek van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL). Het woord me kreeg 30% van de 25.000 stemmen. Het is niet het woord zelf dat mensen de kriebels bezorgt, maar het verkeerde gebruik ervan. Me is namelijk een persoonlijk voornaamwoord, maar het wordt soms als bezittelijk … [Lees meer...] overMe moeder en me pa in de 17e eeuw
Irritantste woord van het jaar?
Door Robert ChamalaunEergisteren maakte het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) bekend dat de verkiezing voor het irritantste woord van het jaar gewonnen is door het foutief gebruik van het woord me. 30 procent van de 25.000 stemmen ging naar meen daarmee is het woord de overtuigende verliezer van dit jaar. Dit nieuws is opgepikt door diverse media en in vrijwel alle … [Lees meer...] overIrritantste woord van het jaar?
