De Multatulileescursus (41) - Misschien had Multatuli dít boekje beter Divagatiën over zeker soort van liberalismus kunnen noemen en niet Nog eens: Vrye Arbeid in Nederlandsch Indië. - Je bedoelt dat dit boekje veel meer over het liberalisme gaat dan het vorige? Maar dan toch alleen over de politieke variant? - Die wordt hier dan ook zeer zorgvuldig ontleed. … [Lees meer...] overWie den Javaan dom noemt, heeft slechts gelyk in zoverre als zekere gebreken in het denkvermogen allen mensen aankleven
In memoriam Riet van der Laan (1949-2019)
Van de illustere gezelschappen waartoe ik behoor is het illusterste wel dat van de (Oud-)medewerkers van Onze Taal: de mensen die ooit op het kantoor van dat genootschap hebben gewerkt, of die dat nog doen. Door omstandigheden kon ik in juni niet bij het jaarlijkse etentje in Den Haag zijn dat de voornaamste activiteit van dit gezelschap is. Maar binnen een paar uur wist ik … [Lees meer...] overIn memoriam Riet van der Laan (1949-2019)
Driedimensionale tekeningetjes
Interessante uitdrukking, in Ilja Leonard Pfeijffers zomercolumn in NRC van gisteren: Toen ik een tijdje geleden in Florence was, kreeg ik van de receptionist aan de balie van mijn hotel op de Piazza del Duomo bij het inchecken een plattegrondje van het stadscentrum uitgereikt, waarop de voornaamste toeristische attracties van de stad – het museum van de Uffizi, de Academia … [Lees meer...] overDriedimensionale tekeningetjes
Van jouw ras, ras, ras
Waarom staan er in zoveel Nederlandse kinderliedjes regels die beginnen met "van je"? Dat is de fascinerende vraag van een artikel dat Norbert Corver bijdroeg aan de feestbundel voor de eminente Gentse taalkundige Liliane Haegeman die deze week online verscheen. Het zijn er inderdaad heel veel. Corver geeft onder andere de volgende voorbeelden: Van je ras ras ras rijdt … [Lees meer...] overVan jouw ras, ras, ras
Je werkwoorden op een rijtje zetten in de Nederlandse dialecten
Dialecten zijn de fruitvliegjes van het taalonderzoek: omdat bijna iedere persoon net wat anders spreekt dan zijn buurman, heb je er een gigantische hoeveelheid van. Dat helpt om heel precies in kaart te brengen op wat voor manieren talen van elkaar kunnen verschillen. Neem de volgorde van werkwoorden aan het eind van een zin. Het is helemaal niet moeilijk om een Nederlandse … [Lees meer...] overJe werkwoorden op een rijtje zetten in de Nederlandse dialecten
Ik vind hem weinig ondom
Er zijn onderzoekers die mij altijd laten juichen als ze weer eens een artikel op internet laten circuleren. Karen De Clercq is zo iemand: er is altijd op zijn minst wel een aardige observatie in haar werk, iets over het Nederlands dat volkomen overeenstemt met mijn taalgevoel maar waarover nog nooit iemand anders iets heeft gezegd of geschreven. Nu staat er dus weer een … [Lees meer...] overIk vind hem weinig ondom
Onno Kosters, Duisternis
Uit mijn hoofd (2) (Bekijk deze video op YouTube) Een paar maanden geleden verscheen de nieuwe bundel van de anglist en dichter Onno Kosters, Waarvan akte. Ik leerde het eerste gedicht uit de eerste afdeling uit mijn hoofd: Duisternis. Die eerste afdeling bestaat uit allerlei gedichten vol doem en verderf. Het laatste gedicht in die afdeling heet ook Duisternis. … [Lees meer...] overOnno Kosters, Duisternis
Mijn innige overtuiging is, dat er slechts een praktisch wapen is, het heet geweld
De Multatulileescursus (40) - Het is ook wel aardig aan het werk van Multatuli dat enkele van de grootste lezers van de afgelopen anderhalve eeuw zich aan zijn werk hebben gewijd. Lezers zoals J.J. Oversteegen, van wie we vandaag dan zijn De redelijke Natuur. Multatuli's literatuuropvatting gelezen hebben. - Ja, voor een schrijver die zo veel klaagde dat 'men niet … [Lees meer...] overMijn innige overtuiging is, dat er slechts een praktisch wapen is, het heet geweld
Als ik jou was, vertakte de tijd
In het Nederlands is, net als in veel andere talen, iets vreemds aan de hand met de vorm van het werkwoord die we 'verleden tijd' noemen. Je kunt hem ook gebruiken voor dingen die in het verleden helemaal niet hebben plaats gevonden: Als we nu naar huis gingen, zouden we veel problemen voorkomen. Dat het niet over de verleden tijd gaat, blijkt in dit geval al uit het … [Lees meer...] overAls ik jou was, vertakte de tijd
Kunstmatige intelligentie en zo, maar dan toegepast op Rhijnvis Feith
Iemand kijkt gepast verheugd in ons managershorrorfeuilleton De verleden tijd van lijken "Ik ben blij dat we op zo'n korte termijn bij elkaar kunnen komen", zei Wouter tevreden. "Zoals jullie weten heb ik contact gelegd met een niet nader te noemen technische universiteit" – hij glimlachte geheimzinnig – "zo'n 150 kilometer hiervandaan. Er komen duistere tijden aan voor … [Lees meer...] overKunstmatige intelligentie en zo, maar dan toegepast op Rhijnvis Feith
Het Nedersaksisch is een illusie
Soms kan politiek pragmatisme leiden tot een nieuw geleerd handboek. Ik geloof dat dit aan de hand is met Nedersaksisch in een notendop dat vandaag verschijnt. Het Nedersaksisch is eigenlijk niet een goed afgebakend begrip en wetenschappelijk maar heel beperkt bruikbaar. Dat geleerden er nu boeken over schrijven, hebben we geloof ik vooral te danken aan Johan Remkes en Henk … [Lees meer...] overHet Nedersaksisch is een illusie
De een zijn dood is de ander zijn doet
Wat hoor je als je een klinker hoort? De vorm van de mondholte van de spreker. Bij een oe is die bijvoorbeeld langgerekt, bij een ie een stukje korter en bij een aa is hij vooral hoog. Dat levert verschillende resonanties op, en dat is waar je de klinkers aan herkent. Alleen zijn de mondholtes van verschillende mensen ook niet allemaal hetzelfde, en dat levert een probleem … [Lees meer...] overDe een zijn dood is de ander zijn doet
Effe kake
Nene is vijf jaar, ze is geboren in Hongarije, en ze is in Nederland komen wonen waar mensen geen Hongaars meer tegen haar spreken. Ze moest daar eerst nog aan wennen, maar inmiddels lijkt ze te accepteren dat alle mensen allemaal heel anders praten dan een paar maanden geleden. Een paar woorden zullen nog wel een tijdje blijven hangen: de woorden die haar ouders van haar … [Lees meer...] overEffe kake
Jan Willem Anker, De Nederlander zegt nee
Uit mijn hoofd 'De Nederlander zegt nee' komt uit de nieuwe bundel van Jan-Willem Anker, Ware aard. Het is een atypisch gedicht, maar bijna alle gedichten in Ware aard zijn atypisch. Er staan gedichten in over het leven van een vader van twee jonge kinderen in Weesp – nooit eerder werd Weesp zo uitvoerig bezongen in de wereldgeschiedenis van de dichtkunst – maar soms … [Lees meer...] overJan Willem Anker, De Nederlander zegt nee
Het liberalismus is geen zoetelende, pluimstrykige, vals-liefkozende deerne, geen meretrix blanda, die ieder streelt
De Multatulileesursus (39) - Ik was nogal teleurgesteld. Zeg nou eerlijk, als je een boekje ter hand neemt met de titel Divagatiën over zeker soort van liberalismus, dan verwacht je toch dat de schrijver daarin zijn politieke opvattingen uiteenzet? Zeker als die schrijver geprobeerd heeft in de Tweede Kamer te komen? - Nou, de titel divagatieën en vooral de naam van … [Lees meer...] overHet liberalismus is geen zoetelende, pluimstrykige, vals-liefkozende deerne, geen meretrix blanda, die ieder streelt
Dankzij de brancheorganisatie voor de technologische industrie
Wie wil begrijpen wat er gisteren is gebeurd, kan het best deze tweet goed lezen: Lobbyagenda FME op onderwijs succesvol: 1. er komt volgend jaar flink meer geld voor bèta techniek in het hoger onderwijs en 2. er komt ruimte om het lerarentekort voor technische studies aan te pakken, in lijn met onze wensen. https://t.co/vwlJFDugZq— Geert Huizinga (@GeertHuizinga) July … [Lees meer...] overDankzij de brancheorganisatie voor de technologische industrie
Op naar Leiden!
Door Marc van Oostendorp Vanavond stemt de Kamer over de plannen van minister Van Engelshoven om weer eens een ouderwets flinke ravage aan te richten in de wetenschap, en een aantal moties. De moties van de oppositie zijn de vleesgeworden redelijkheid: ze vragen om eerst eens uit te zoeken wat nu precies het effect is van de voorgestelde maatregelen en er dan in september … [Lees meer...] overOp naar Leiden!
De Commissie Van Rijn hört nicht mit
Iemand roept hoera in ons managersfeuilleton De verleden tijd van lijken. "Ik moet je even spreken, Mirabella", zei Wouter terwijl hij met Mirabella sprak. De sessie van de proefvisitatiecommissie was afgelopen en commissie en leden van de vakgroep ontspanden zich nu met flesjes bier en plakjes veganistische leverworst. Hij knipoogde geheimzinnig. "Het gaat over de … [Lees meer...] overDe Commissie Van Rijn hört nicht mit
Volgens de minister is het de schuld van de universiteiten dat wij ongerust zijn over haar plannen
Het stemde weinig vrolijk, het Kamerdebat van gisteren over het rampzalige voornemen van minister Van Engelshoven om de noden bij onze collega's van 'bèta/techniek' te lenigen door geld af te romen bij 'alfa/gamma/geneeskunde' (ineens is, zonder dat iemand het merkte, de vijfdeling van de wetenschap een feit geworden). De oppositie – dat wil zeggen de woordvoerders van … [Lees meer...] overVolgens de minister is het de schuld van de universiteiten dat wij ongerust zijn over haar plannen
De verbondenheid van Nederlanders met hun taal
De journalist van Trouw die me er vorige week kort over interviewde, deed heel geheimzinnig over het rapport van het Sociaal-Cultureel Planbureau over de Nederlandse identiteit: hij kon er niet teveel over vertellen, maar er zou wel instaan dat taal door Nederlanders héél belangrijk werd gevonden. En of dat dan niet strijdig was met het feit dat Nederlanders zoveel Engelse … [Lees meer...] overDe verbondenheid van Nederlanders met hun taal
De klank van woorden in je hoofd
Ergens in ons hoofd zit verborgen dat we de viervoetige beste vriend van de mens aanduiden met hond: een bepaalde klankvorm die ruwweg begint met een geruis in de keel en eindigt met een tikje van de tong tegen de corona achter de tanden. Maar hoe zit die klankvorm precies in ons hoofd opgeslagen? Daarover gaat een interessant proefschrift, dat vandaag in Nijmegen verdedigd … [Lees meer...] overDe klank van woorden in je hoofd
Woont in Maastricht een rijkere Dagobert Duck dan in Delft?
Om het allemaal nog erger te maken hield Rob Jetten gisteren een toespraak voor het Interuniversitair Studenten Overleg. Rob Jetten, de tijdelijke leider van D66 – de partij die de verkiezingen inging als 'onderwijspartij' en in dat kader een minister van onderwijs heeft aangesteld die volgens sommige schattingen verantwoordelijk gaat worden voor het ontslag van ongeveer 2000 … [Lees meer...] overWoont in Maastricht een rijkere Dagobert Duck dan in Delft?
Allemaal leven we in de strooi
Er zijn maar liefst twee bundels tegelijk verschenen van de dichter Martijn Benders! Ik bespreek ze allebei door er een gedicht uit te nemen, dat ik voor de gelegenheid uit mijn hoofd heb geleerd. (Bekijk deze video op YouTube.) … [Lees meer...] overAllemaal leven we in de strooi
En weer gaat het geld naar de multinationals en niet naar de samenleving
Iemand – ik weet helaas zijn naam niet – zei het heel treffend, afgelopen vrijdag tijdens de bijeenkomst van WO in Actie: de huidige plannen laten wéér zien hoe dit kabinet vooral geïnteresseerd is in multinationals en nauwelijks in de toekomst van de eigen samenleving. Iedereen begint er langzamerhand genoeg van te krijgen, de manier waarop stelselmatig zulke bedrijven … [Lees meer...] overEn weer gaat het geld naar de multinationals en niet naar de samenleving
Heb je dat ook wel dat ge geen baas zijt over uw geschrijf?
De Multatulileesursus (37) Door Marc van Oostendorp - Iedereen heeft altijd maar zijn mond vol over de cultuur, heden ten dage, maar niemand neemt ooit de moeite uit te leggen wat dat precies is. - Mensen, allemaal stil! Hier gaat iemand een definitie geven van cultuur! - Een levende cultuur lijkt mij een voortdurende conversatie met steeds nieuwe deelnemers. Het … [Lees meer...] overHeb je dat ook wel dat ge geen baas zijt over uw geschrijf?
