Door Ronny Boogaart Mijn college in de MA Neerlandistiek in Leiden gaat nu al een paar jaar over ‘expressieve constructies’, constructies die een gevoel uitdrukken. Elk jaar komen de studenten met voorbeelden van constructies die ik zelf niet ken maar die alle studenten in dat jaar wél kennen. Vaak gaat het dan om vormen die al langer bestaan, maar die blijkbaar een nieuwe … [Lees meer...] overEr is heel wat gaande
Artikel
Welke erotische boeken las Hortense?
Door Marita Mathijsen Kort na 1810 is er ergens in Nederland een tekening gemaakt van Hortense de Beauharnais, de “geweze koningin van Holland” zoals op het blaadje aan de muur staat. Hortense was van 1802 tot 1810 getrouwd met Lodewijk Napoleon, de eerste koning van Nederland. Voor, tijdens en na haar huwelijk had zij diverse minnaars. Misschien ook Napoleon, die in elk … [Lees meer...] overWelke erotische boeken las Hortense?
Straattaal is het nieuwe dialect
Door Kristel Doreleijers Voor wie het nog niet wist: Nederland heeft een nieuw onofficieel volkslied! De bijna vijftien jaar oude hit Het land van (2005) is in september opnieuw uitgebracht door het bekende hiphopduo uit Diemen, Lange Frans en Baas B. Een nieuwe ode aan Nederland, dus. Na een jarenlange ruzie hebben de twee vrienden van weleer elkaar opnieuw gevonden, zo … [Lees meer...] overStraattaal is het nieuwe dialect
Grammatica leren
Terwijl ze allerlei andere dingen ook moeten leren, ontwikkelen jonge kinderen ook inzicht in de grammatica van hun taal. Hoe leren ze bijvoorbeeld het verschil tussen zelfstandig naamwoorden en werkwoorden? In ieder geval van een deel door goed te luisteren naar de vorm van die woorden, zo blijkt uit onderzoek. … [Lees meer...] overGrammatica leren
Gedicht: Alfred Kossmann • Aria van de volwassene
Aria van de volwassene Als zij straks thuiskomt, te laat,Geurend van lucht en straat,Zoek ik bij mijn strenge ontvangstTussen verzorging en kastijdingDe sublieme balans,En dansen wij op spitzen van trouwIk de boosheid, zij het berouw,Ik de hardheid, zij 't smeken om hulp,Ik vergeving, zij dank,Tot wij in subtiele glansVan ogenblauw, wangenrood, traanOns verzoenen, buigen en … [Lees meer...] overGedicht: Alfred Kossmann • Aria van de volwassene
Sjla sjnijden in Gouda
Straattaalblog 7 Door Khalid Mourigh Marokkaanse Nederlanders zijn in het algemeen slechte ondernemers, samenwerken valt ze zwaar. Toch excelleren ze de laatste jaren in één branche: de viszaken. Overal waar ik kom zie ik, anders dan voorheen, Marokkaanse Nederlanders vis verkopen. Zonder uitzondering is de vis van hoge kwaliteit. Riffijnen, die oorspronkelijk uit het … [Lees meer...] overSjla sjnijden in Gouda
Een begrafenis in Nijmegen is gezelliger dan een bruiloft in Arnhem
Door Marten van der Meulen Gisteren aan de lunch vertelde collega Johan Oosterman dat hij bij een boekpresentatie in Nijmegen was geweest. Een terugkerend thema bij Nijmeegse panelbijeenkomsten en dergelijke is blijkbaar het (al dan niet schertsend) kwaadspreken over Arnhem. Nu was dat ook gebeurd, en wel door gebruik te maken van een interessant gezegde. Een van … [Lees meer...] overEen begrafenis in Nijmegen is gezelliger dan een bruiloft in Arnhem
Olyvier van Castillen : Capittel 46
Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillenende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle,zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).Een kritische, synoptische editie samen metL’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignonzoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),bezorgd door Willem Kuiper … [Lees meer...] overOlyvier van Castillen : Capittel 46
variant / variatie / variëteit
Verwarwoordenboek Vervolg (146) variant / variatie / variëteit De woorden overlappen in betekenis, maar er is wel een klein verschil. … [Lees meer...] overvariant / variatie / variëteit
Podcast, potel en prosument
Door Roland de Bonth Een paar weken geleden verscheen op Neerlandistiek een interessante bijdrage van Wouter van der Land met de titel ‘Schel en andere dorado’s’ (zie hier). Hij schenkt daarin uitgebreid aandacht aan met name commerciële porte-manteauwoorden. Niet alleen toont hij talloze voorbeelden van geslaagde en minder geslaagde gevallen, hij laat ook verschillende … [Lees meer...] overPodcast, potel en prosument
De porseleinkast
Foute boeken? Uit de kast (7) Door Nico Keuning De grenzen tussen fictie en werkelijkheid zijn niet altijd duidelijk. Het wordt nog complexer als het gaat om gepubliceerde faxen van schrijfster Nicolien Mizee: ‘Faxen aan Ger’, die inmiddels in drie delen zijn verschenen, telkens onder een andere titel. ‘Faxen aan Ger 2’ zijn gebundeld in De porseleinkast (2018). De moeder, … [Lees meer...] overDe porseleinkast
Woorden leren
Hoe leer je een nieuw woord? Er is ergens een kat, en je hoort iemand het woord 'kat' zeggen. Hoe verbind je die klanken en woorden aan elkaar en hoe sla je dat op in je hoofd? … [Lees meer...] overWoorden leren
Een erge mooie auto
Door Marten van der Meulen Over het algemeen kent het Nederlands geen flectie op bijwoorden. Er zijn wat versteende overblijfsels uit een tijd dat die wel bestond (zoals gaarne), maar die voelen (voor mij althans) duidelijk archaïsch aan. Toch is er één vrij bekende uitzondering: het intensiverende bijwoord 'heel'. Dat komt zowel in onverbogen als verbogen vorm voor: … [Lees meer...] overEen erge mooie auto
Een hele goeie navond: de opgebruimde conducteur
Door Siemon Reker Het verhaal van de hoofdconducteur van enkele maanden terug komt zo, eerst even naar een jaar of 30 geleden. Een collega vertelde me enthousiast hoe zijn zoontje hem had verteld dat hij iets juist heel goed had opgebruimd. Opgebruimd? Ja, van het werkwoord opbruimen dat net zo klinkt als opruimen en als je dat als jonge junior nog … [Lees meer...] overEen hele goeie navond: de opgebruimde conducteur
Nederlandse plaatsnamen op een zestiende-eeuwse Italiaanse landkaart
Door A.E. Kerkhof en Laura Bruno Op een zestiende-eeuwse landkaart van Frankrijk, getiteld La Franza en uitgegeven door Donato Bertelli in Venetië (actief als uitgever van 1558 tot 1623), vinden we in het uiterste noorden van het in kaart gebrachte gebied een middeleeuws aandoende weergave van wat de Habsburgse Nederlanden moet voorstellen. Op dit gedeelte van de kaart zijn … [Lees meer...] overNederlandse plaatsnamen op een zestiende-eeuwse Italiaanse landkaart
Franse voornamen in de Franse tijd
Voornamendrift 46 Gerrit Bloothooft en David Onland De uitgebreide voornamenbank zal het komend jaar de populariteit van een voornaam vanaf 1790 laten zien. Die periode omvat ook de tijd tussen 1795 en 1814 toen Nederland onder Franse invloed stond en vanaf 1810 zelfs deel van Frankrijk was. Dat zou invloed kunnen … [Lees meer...] overFranse voornamen in de Franse tijd
Gedicht: Alain Teister • De schilderijen van Karel
Dichter Alain Teister was ook schilder. De schilderijen van Karel zijnsterk. Ruimtelijk. Decoratief.Mooi van kleur. En met fijn,met een echt beeldend vermogengeborsteld en gepenseeld.En wat is er met de compositie?De compositie is origineel.En de etsen van Gerrit en Japik zijnmooi in zwart wit verdeeld,gevoelig van lijn,hun droge naalden zijn als fluweel.En wat is er met de … [Lees meer...] overGedicht: Alain Teister • De schilderijen van Karel
Olyvier van Castillen : Capittel 45
Een seer schone ende suverlike hystorie van Olyvier van Castillenende van Artus van Algarbe, sijnen lieven gheselle,zoals gedrukt door Henric Eckert van Homburch te Antwerpen (ca. 1510).Een kritische, synoptische editie samen metL’Hystoire de Olivier de Castille et de Artus d’Algarbe, son loyal compaignonzoals gedrukt door Loys Garbin te Genève (1493),bezorgd door Willem Kuiper … [Lees meer...] overOlyvier van Castillen : Capittel 45
Vlogboek – De Nederlandse briefroman in de 18e eeuw (Verlichting)
In deze video bespreekt Jörgen aan de hand van Sara Burgerhart, de eerste Nederlandse briefroman, de literaire kenmerken van dit vernieuwende genre uit de achttiende eeuw. Het bood een vertelvorm die de lezer inzicht bood in de mens en daardoor ook geschikt was voor het beschavingsideaal van de verlichting. … [Lees meer...] overVlogboek – De Nederlandse briefroman in de 18e eeuw (Verlichting)
Een cup-a-soup-moment
Door Coen Peppelenbos Leerlingen in het praktijkonderwijs zijn veel beter geworden in leesvaardigheid. Dat heb ik deze week nergens als kop boven een artikel gelezen, maar als je de resultaten van het PISA-onderzoek leest dan is dat toch ontegenzeggelijk zo. Kijk maar naar deze tabel: … [Lees meer...] overEen cup-a-soup-moment
Kinderen zijn kleine taalwetenschappers
Hoe is het toch mogelijk dat jonge kinderen zo gemakkelijk taal leren? Het is een vraag die veel mensen zich stellen als ze veel met zulke kinderen omgaan. Een sluitend wetenschappelijk antwoord is er nog niet, maar een ding lijkt duidelijk: kinderen passen statistiek toe, maar gaan ook uit van hypothesen over wat waarschijnlijk is. Ze zijn dus taalwetenschappers in de dop. … [Lees meer...] overKinderen zijn kleine taalwetenschappers
Gedicht: Willem Kloos • Zooals daar ginds, aan stille blauwe lucht
Zooals daar ginds, aan stille blauwe lucht,Zilveren-zacht, de half-ontloken maanBloeit als een vreemde bloesem zonder vrucht,Wier bleeke bladen aan de kim vergaan, Zóó zag ik eens, in wonder-zoet genucht,Uw half-verhulde beelt'nis voor mij staan, -Dán, met een zachten glimlach en een zucht,Voor mijn verwonderde oogen ondergaan. … [Lees meer...] overGedicht: Willem Kloos • Zooals daar ginds, aan stille blauwe lucht
Een negende huis
Door Henk Wolf Er is iets geks met rangtelwoorden. In een heleboel opzichten zijn dat gewoon bijvoeglijke naamwoorden. Maar er zijn kleine verschillen. En die verschillen manifesteren zich in het Nederlands net iets anders dan in het Fries. … [Lees meer...] overEen negende huis
‘Een Kersavond’ (1873)
Jeugdverhalen over joden (67) Door Ewoud Sanders Door Karl Gustav Nieritz (1795-1876)Uit het Duits vertaald door Pieter Beets Pz. (1827-1900) Karl Gustav Nieritz, de auteur van ‘Een Kersavond’ [1], groeide op in de arbeidersklasse in Dresden in Duitsland. Zijn vader leidde een armenschool, zijn moeder was dochter van een bakker. … [Lees meer...] over‘Een Kersavond’ (1873)
Luisteren is praten
Gebruiken we dezelfde kennis over taal als we hem spreken of als we ernaar luisteren? Er zijn allerlei aanwijzingen dat het zo is. Zo kun je een nieuw woord leren zeggen door ernaar te luisteren. … [Lees meer...] overLuisteren is praten
