Met de verhuizing van Wopke Hoekstra (CDA) van de Eerste Kamer naar het kabinet-Rutte III moet de frequentie van het gebruik van het bijwoord zeer telbaar zijn toegenomen in de Tweede Kamer. In het eerste debat in de nieuwe samenstelling van eind maart 2021, het ging over de formatie, streepte ik een paar van die zeer-gevallen aan in de bijdragen van … [Lees meer...] overZeer, bepaald en dergelijke onderstrepende bijwoorden
Uitgelicht
Virginie Loveling: Een revolverschot
In de eerste aflevering van de Fixdit-podcast praat Jannah Loontjens met Leen Huet, Bert Van Raemdonck en Annelies Verbeke over de roman Een revolverschot van de Belgische auteur Virginie Loveling, uit 1911. Het levendige verhaal over de zussen Santander, die in het gezapige dorpje Vroden verliefd worden op dezelfde overbuurman, is er een vol spiegels en contrasten. Een … [Lees meer...] overVirginie Loveling: Een revolverschot
Masterclass Grammatica: niet corrigeren maar redeneren
Op 8 februari 2021 verzorgde ik op verzoek van Boom uitgevers een masterclass over grammaticaonderwijs, onder de titel 'Niet corrigeren maar redeneren'. Ik bespreek de frustratie die veel docenten ervaren bij de ontleedlessen: Veel onzekerheid, weinig uitleg, veel oefenen, weinig inzicht. Snelle oplossingen, weinig redenering. Met een meer redenerende aanpak kun je hier iets … [Lees meer...] overMasterclass Grammatica: niet corrigeren maar redeneren
Etymologica: baas
Het zal u wellicht verbazen dat de oorsprong van het alledaagse Nederlandse woord baas lang niet eenvoudig is. Aanvankelijk dachten wetenschappers dat het woord deel uitmaakt van de geërfde prehistorische woordenschat van het Nederlands. Een probleem is dan wel dat er nauwelijks etymologische aanknopingspunten zijn die verklaren met welke Germaanse wortel of stam ons woord baas … [Lees meer...] overEtymologica: baas
Kom Nederlands studeren in Groningen!
Hoe herken je fake news op het internet? Wat zijn de gevolgen van autisme voor taalgebruik? Wat vertelt Max Havelaar ons over Nederland nu? Met welke spreektechnieken vergroot Obama de impact op zijn publiek? En hoe maak je je eigen presentaties tot een succes? … [Lees meer...] overKom Nederlands studeren in Groningen!
De teringhond in de Nederlandse letteren
Speelt de teringhond een grote rol in de Nederlandse letteren? Dat valt nogal tegen. Bij mijn weten is deze viervoeter voor het eerst te vinden in een anonieme bijdrage, getiteld “De Vijand”, in de Nieuwe Vlaardingsche Courant van 1890. Daar lezen we: Een strop voor de pokkendieren hebben we, Goddank, gevonden. We draaien die met succes den nek om, en dan kunnen ze niet meer … [Lees meer...] overDe teringhond in de Nederlandse letteren
De betekenis van emoji 😍
Ik ben zo'n oud mannetje, toen ik begon met bloggen bestonden emoji nog niet, en inmiddels is er al een kleine industrie van taalkundig onderzoek naar wat die dingen eigenlijk betekenen. Vorige week verscheen een heel inzichtrijk nieuw artikel op internet dat vooral gaat over de populairste van alle emoji: die met gezichtjes. Wat betekenen die dingen? Ze geven commentaar op … [Lees meer...] overDe betekenis van emoji 😍
‘Een sympathieken man’
Het is raadselachtig waarom iemand die je al heel lang kent en die je al vele malen over van alles hebt gesproken, pas na vele jaren - als bij toeval - vertelt dat hij in zijn jeugd ‘naast Nescio’ heeft gewoond. De persoon in kwestie was jarenlang mijn achterbuurman in het dorp H.: Arjan (Adriaan) Timmermans, bioloog en zoon van dokter J.M. Timmermans, de huisarts van … [Lees meer...] over‘Een sympathieken man’
De tjoerie en het Schengengebied van de taal
Iedereen die wel eens tijd door heeft gebracht in het bijzijn van Surinaamse moeders zal het kennen: de tjoerie, een afkeurend geluid dat in dezelfde categorie valt als een dodelijke blik en een wegwerpgebaar. Journaliste Karin Sitalsing beschreef het als één van die dingen die je, als je ze eenmaal gehoord hebt, niet meer kunt ont-horen. Hier is hoe de dichter … [Lees meer...] overDe tjoerie en het Schengengebied van de taal
Boekpresentatie Nescio – Leven en werk van J. H. F. Grönloh
In 1918 verschenen Nescio’s verhalen De uitvreter, Titaantjes en Dichtertje voor het eerst in boekvorm. In de loop der tijd maakte de handelsman J.H.F. Grönloh (1882-1961) zich bekend als de man achter het pseudoniem, maar hij bleef buiten de literaire wereld. Na zijn dood in 1961 heeft zijn familie die lijn voortgezet. Wel verscheen in 1996 Nescio’s Verzameld werk, maar voor … [Lees meer...] overBoekpresentatie Nescio – Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Het beste Nederlandstalige protestalbum: Boudewijn de Groot (1966)
Top 20 van de Nederlandstalige Protestalbums: 1. Boudewijn de Groot, Boudewijn de Groot (1966) Vraag willekeurig wie om een Nederlandstalig protestnummer te noemen, en je kunt vrijwel gegarandeerd één antwoord verwachten: ‘Welterusten, mijnheer de president’ van Boudewijn de Groot. Dit anti-Vietnamnummer was in 1966 de eerste oorspronkelijke protesthit van Nederlandse bodem, … [Lees meer...] overHet beste Nederlandstalige protestalbum: Boudewijn de Groot (1966)
Entre crimes & poèmes. L’énigme Gerrit Achterberg
À l’occasion de la parution en 2021 de L’ovaire noir de la poésie, choix de poèmes de Gerrit Achterberg (1905-1962) en traduction française aux éditions de Corlevour - préface de Stefan Hertmans, postface de Willem Jan Otten -, nous nous arrêtons sur le destin de ce personnage singulier, considéré par beaucoup comme le plus grand poète néerlandais du XXe siècle, dont l’œuvre … [Lees meer...] overEntre crimes & poèmes. L’énigme Gerrit Achterberg
Nummer 1 in de Top-40 van de Gouden Eeuw
Om opnames en uitgave van de Top 40 mogelijk te maken, zijn wij een crowdfundingsactie gestart: steunleiden.nl/project/top-40-van-de-gouden-eeuw .Doneer nu en ontvang de cd en/of het liedboek als beloning! O zalig heilig Bethlehem Op de eerste plaats van deze Top 40 staat de meest geliefde melodie uit de vroegmoderne tijd, die tot 1750 maar liefst 379 keer is gebruikt om … [Lees meer...] overNummer 1 in de Top-40 van de Gouden Eeuw
Tprieel van Troyen van Segher Diengotgaf
Geschiedenis van het Nederlands in 100 literaire werken (7) Tprieel van Troyen van Segher Diengotgaf, een Brabants auteur uit de dertiende eeuw, is een zogeheten hoofse roman, die waarschijnlijk bedoeld was voor een deel van de adel dat zich in de opkomende steden gevestigd had. We kennen de tekst omdat Jacob van Maerlant hem integraal citeert in zijn Historie van Troje. … [Lees meer...] overTprieel van Troyen van Segher Diengotgaf
Drankprobleem likorette
Achter het achtervoegsel (6) Op zoek naar ingrediënten voor de pizzarette, maanden geleden, viel bij ons in de voordeelsuper een fles Amaretto Likorette op, met als extra, misschien wat overbodige, aanduiding ‘almond flavour’. Ik had nog nooit van het woord likorette gehoord en dus ben ik eens in de herkomst van deze term gedoken. Er ging een wereld … [Lees meer...] overDrankprobleem likorette
Woke heeft het weer gedaan
Stella Bergsma is een schrijfster, kunstenares en twitster die zich niet snel boos maakt om iemands taalgebruik. Maar dan moet je niet over woke beginnen, althans, je mag wel over woke beginnen, maar dan moet je het volgens haar correct gebruiken. Namelijk als een bijvoeglijk naamwoord ('een woke persoon', 'zij zijn erg woke') en niet als een zelfstandig naamwoord ('woke zit … [Lees meer...] overWoke heeft het weer gedaan
Bilderdijkkamer en -collectie online te bezoeken
De Bilderdijkkamer in het Academiegebouw van Universiteit Leiden is nu geheel online te bezoeken. Op het platform Things That Talk is zowel de vaste opstelling van de Bilderdijkkamer als een selectie uit de collectie Bilderdijkiana te bekijken. De collectie is niet alleen te zien, maar ook te horen. Luister naar gedichten en brieven van Bilderdijk, voorgedragen door … [Lees meer...] overBilderdijkkamer en -collectie online te bezoeken
Serieus geld
Op de website van het Dagblad van het Noorden las ik zondag de volgende kop: Eline (14) uit Sleen fietst rond met ijscokar en verdient serieus geld. "Ik moest na de eerste dag alweer nieuw ijs bestellen" Uit de context kon ik wel opmaken dat serieus geld zoiets betekende als 'veel geld', maar ik kende deze verbinding niet. Dat ik iets niet ken, betekent natuurlijk niet … [Lees meer...] overSerieus geld
Taalverwarring
Onbegrip begrepen: 40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 1) – Taal is eigenlijk helemaal niet zo geschikt voor communicatie, vind ik.– Hoe bedoel je?– Nou, al dat onbegrip, al die miscommunicatie? Neem nou de overheid met die moeilijke teksten of ziekenhuizen met hun patiëntenvoorlichting.– O, die overbekende voorbeelden. Als je informatie niet afstemt op … [Lees meer...] overTaalverwarring
Herman Gorter, Toen bliezen de poortwachters op gouden horens
Over zijn bundel Verzen (1890) schreef Herman Gorter: 'Ik wilde het helste licht uit de taal slaan'. Zoals in dit gedicht, dat niet toevallig handelt over een zonsopgang: de zon rijst geleidelijk over de bomen, kleurt de wolken wit en de hemel blauw, verjaagt de koude, jaagt de wolken uiteen en heerst over de wereld als een lachende, dartele koningin. … [Lees meer...] overHerman Gorter, Toen bliezen de poortwachters op gouden horens
De monsterlijke werkwoordspelling – wat kan ervoor in de plaats komen?
In “Kijk, de kleren van de keizer” vraagt Dominiek Sandra aandacht voor het werkwoordspellingsprobleem. Hij stelt dat de spelling onmogelijk goed kan gaan, omdat het systeem botst met de strategieën die de speller hanteert, iets wat al sinds het proefschrift van Gerard Verhoeven (1985) bekend is (hier de samenvatting van dit proefschrift). Talloze vervolgstudies hebben … [Lees meer...] overDe monsterlijke werkwoordspelling – wat kan ervoor in de plaats komen?
Minneliederen van Henric van Veldeke
Geschiedenis van het Nederlands in 100 literaire werken (6) De eerste Nederlandstalige dichter die we bij naam kennen is Heinric van Veldeke, ergens rond het midden van de twaalfde eeuw geboren in Hasselt in Belgisch-Limburg of eigenlijk een gehucht in de buurt van Hasselt dat (dus) Veldeke heette. Het is eigenlijk een beetje zonderling om hem Nederlandstalig te noemen. Je … [Lees meer...] overMinneliederen van Henric van Veldeke
De zachtekrachtenleesknokploeg
Volgens de statistieken wordt er in Nederland steeds minder gelezen. Foutloos schrijven onder kansarme jongeren is een zeldzaamheid. Is dat erg? Laten we er eens met een economische blik naar kijken. Want zodra het over geld gaat, zitten onze politieke besluitnemers rechtop. In november 2019 ontving Bol.com een rekening van ruim € 750.000. Per e-mail verzonden door … [Lees meer...] overDe zachtekrachtenleesknokploeg
Andere vragen over Maarten van Rossem
Een alternatief vwo-eindexamen Nederlands 2021 - Teksten bij het examen- Vragen bij het oorspronkelijke examen- Correctievoorschrift bij het oorspronkelijke examen- Onze alternatieve vragen en antwoorden Het centraal eindexamen Nederlands vwo wordt de komende jaren herzien omdat het in zijn huidige vorm al geruime tijd kritiek oogst. Die kritiek betreft onder andere de … [Lees meer...] overAndere vragen over Maarten van Rossem
Guido Gezelle, Abeelen
'Rijmsnoer om en om het jaar' uit 1897 is de laatste bundel die Gezelle zelf samenstelde. Hij bracht er een omvangrijke lyrische productie in onder van drie warendichterschap in een cyclus geordend naar de maanden van het jaar. Het gedicht 'Abeelen' in de afdeling 'Lentemaand' (maart) vertolkt fijnongeloof, spijt en verontwaardiging wanneer hij vaststelt dat langs een zandweg … [Lees meer...] overGuido Gezelle, Abeelen
