Hoe noem je woorden die je maar een paar keer op Google tegenkomt – vaker dan eens (want dan zijn het typefouten), maar minder dan een keer of tien? Het zijn woorden die kennelijk af en toe nodig zijn, en dan spontaan gemaakt kunnen worden. Troostkleren is zo'n woord. Ik vind het 9 keer bij Google, waarvan 2 keer in recensies van de bundel Archaïsch de dieren van … [Lees meer...] overTroostkleren
poëzie
Sonnettenkrans met acrostichon
Door Bart FM DroogEn: echte en valse sonnettenkransenVandaag is de Poëzieweek uitgebroken. Wie voor € 12,50 aan poëzie bij de warme boekhandel inslaat krijgt een sonnettenkransje gratis. Een wát? Een sonnettenkrans, dat is de"Aanduiding voor een bepaald soort sonnettencyclus van Italiaanse oorsprong. Ze is gebaseerd op het principe van de concatenatio en … [Lees meer...] overSonnettenkrans met acrostichon
Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (2)
Door Bart FM DroogHerinnering weggevaagd door Tweede WereldoorlogDe oorlog die van 1940-1945 in onze contreien woedde, veroorzaakte zo mogelijk nog méér leed dan die van 1914-1918. Dat bracht met zich mee dat ook in de literatuur de aandacht zich op 1940-1945 (en in andere landen 1939-1945) richtte. Toch verdween de Eerste Wereldoorlog nooit helemaal uit beeld, omdat in landen … [Lees meer...] overNederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (2)
Geen sinecure
Door Marc van Oostendorp Wat gebeurt er wanneer je de woorden sinecure en zee op een centimeter afstand zet? Of wanneer je rozen, sommen en mokkel zo dicht bij elkaar plaatst dat ze bijna beginnen te rijmen? Het is een soort standaardtechniek van moderne dichters geworden. Waar je vroeger je lettergrepen in een regelmatig ritme moest kunnen … [Lees meer...] overGeen sinecure
Liftloze liftmuziek
door Gert de Jager Over Fallicorniavan Dirk van Bastelaere (2) Een vreemd, opvallend kenmerk van het taalgebruik van Van Bastelaere, in Fallicornia en eerdere bundels, is het gebruik van de punt. Soms staat hij wel en soms staat hij niet voor de hoofdletter die een nieuwe zin aanduidt. Wel bijvoorbeeld in deze strofe: (...) Boven Borrego draaien oude … [Lees meer...] overLiftloze liftmuziek
Ik had het verstand zo grof
Een geschiedenis van het Nederlands aan de hand van 196 sonnetten (4)Door Marc van OostendorpLaten we eerlijk zijn: zestiende-eeuwers schreven soms behoorlijke onzin in hun sonnetten. De Vlaamse dichter en politicus August Vermeylen mag dan hebben gevonden dat het volgende gedicht van Jan van der Noot een bewijs was "hoe dat persoonlijk leven reeds bepaald genoeg was om … [Lees meer...] overIk had het verstand zo grof
Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (1)
Door Bart FM DroogWat opvalt aan recent verschenen bloemlezingen met poëzie uit de Eerste Wereldoorlogspoëzie, is dat het gehalte aan Nederlandstalige verzen erg klein is. Honderd jaar geleden stak er een storm op die later bekend werd als De Grote Oorlog, na 1939 de Eerste Wereldoorlog genoemd. De oogst van dit conflict bestond uit verwoeste landschappen, dorpen en … [Lees meer...] overNederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (1)
Au!
Een geschiedenis van het Nederlands aan de hand van 196 sonnetten (3) Door Marc van Oostendorp Niets blijft gespaard voor de tand des tijds, maar het is wel bijzonder wreed dat zelfs au! niet gespaard blijft. Zou je dat ooit op een ander moment kunnen uitroepen dan wanneer er iemand op je teen staat? Wel in de zestiende eeuw. Het is bijvoorbeeld het eerste woord van … [Lees meer...] overAu!
Men, hernomen
door Gert de Jager Dit gedicht op de kalender van Van Oorschot vandaag: MenDat men voor alles zichzelf isin zijn badkuip zijn oorlog zijn spiegel dat men voor alles zijn huis ismet zijn inzicht zijn leesbril zijn spiegel dat men voor alles zijn uitzichtmet zijn siertuin zijn sikkel zijn spiegel dat men voor alles zijn datumin zijn stilstand zijn afgang … [Lees meer...] overMen, hernomen
Hoezo de liefde?
Een geschiedenis van het Nederlands in 196 sonnetten (2)Het eerste Nederlandse sonnet bestaat dit jaar 450 jaar. Hoe is het de taal sindsdien vergaan?Door Marc van OostendorpToegegeven, als het bij het allereerste sonnet was gebleven, was er weinig vreugde in de moderne tijd geweest. Maar Lucas de Heere was gelukkig niet de enige dichter die rond het midden van de zestiende … [Lees meer...] overHoezo de liefde?
Fallicornia
door Gert de JagerVan Dirk van Bastelaere, de patroon van het Vlaamse postmodernisme, verscheen een nieuwe bundel met de titel die hierboven staat en onder meer de naam van een Amerikaanse staat verhaspelt. Het is, bibliofiele varianten niet meegerekend, Van Bastelaeres zesde bundel. Ook Fallicornia gaat een bibliofiele toekomst tegemoet: de bundel verscheen in 126 genummerde … [Lees meer...] overFallicornia
450 jaar naarvolging
Een geschiedenis van het Nederlands aan de hand van 196 sonnetten (1) Door Marc van Oostendorp Het Nederlandse sonnet viert dit jaar zijn 450e verjaardag! Het is daarmee ongeveer even oud als de taal zelf. Althans, wanneer we met het Nederlands de moderne standaardtaal bedoelen, kunnen we het begin ergens in het midden van de zestiende eeuw plaatsen. Dat was ook de … [Lees meer...] over450 jaar naarvolging
Publieksvragen over populaire literatuur in de Bataafse Republiek
En: waarmee schreef men toen eigenlijk?Door Bart FM DroogBij de jaarwisseling 2014/2015 ontplofte een voetzoeker vlak naast het hoofd van X, een oude vriend van me. Sedertdien verkeert hij in de waan dat hij een burger is in de Bataafse Republiek (1795-1806). Volgens zijn artsen is de veiligste behandelwijze hem in die waan te laten en te wachten op een volgende … [Lees meer...] overPublieksvragen over populaire literatuur in de Bataafse Republiek
Hoe moeilijk is Vondel?
Door Marc van Oostendorp Ergens, diep in de krochten van het internet, staat het verzameld werk van Joost van den Vondel (1587-1679) elektronisch stof te verzamelen. In de jaren twintig van de vorige eeuw is zijn verzameld werk voor het laatst in een publiekseditie uitgegeven. Volgens de neerlandica Agnes Sneller is het werk inmiddels echter "zo goed als onbereikbaar": "Je … [Lees meer...] overHoe moeilijk is Vondel?
De verscheurdheid van de professionele lezer
Door Marc van OostendorpDe retoricus Longinus beschreef de kracht van goede toespraken zonder dat hij er blijk van gaf dat hij ooit naar een redenaar geluisterd had. Zijn voorbeelden waren mensen als Demosthenes – die was toen hij schreef allang dood. Hij had dus gewerkt met een afgeleide – de geschreven teksten.Piet Gerbrandy haalt dit detail een paar keer aan in zijn … [Lees meer...] overDe verscheurdheid van de professionele lezer
Anneke Brassinga gebruikt geen woorden
Door Marc van Oostendorp "Met kennelijk genot", meldde de jury van de PC Hooftprijs gisteren, " (her)gebruikt Anneke Brassinga bijna vergeten of in onbruik geraakte woorden, die in haar gedichten opnieuw worden geproefd en gesmaakt." Dat klopt volgens mij niet: Brassinga gebruikt geen woorden. Althans, niet volgens het werk van de dichter zelf, en waarom zouden wij het beter … [Lees meer...] overAnneke Brassinga gebruikt geen woorden
Nel Benschop gelemmaliseerd
Door Bart FM Droog Met de productie van het Nel Benschop-lemma is een groot hiaat in de Nederlandse Poëzie Encyclopedie gedicht. Want Nel Benschop (1912-2005) behoorde met de eveneens orthodox-protestantse Enny IJskes-Kooger (1913-2010) en Co't Hart (1929) tot de best verkopende Nederlandstalige dichteressen uit de twintigste eeuw, met Nel Benschop als absolute … [Lees meer...] overNel Benschop gelemmaliseerd
De uitgever is mijn beste vriend, dacht Han G. Hoekstra
De naam Han G. Hoekstra mag dan alleen bij een kleine groep lezers herkenning oproepen, met zijn gedichten ligt dat anders. Regels als ‘Ik heb een ceder in mijn tuin geplant’, ‘De moeder van de duizendpoot is vreselijk ontevreden’ of ‘Houdt gij ook zo van virodoppen? Ze zijn zo heerlijk circonflex' kent vrijwel iedereen. Hoekstra behoort tot dat zeldzame slag dichters dat zowel … [Lees meer...] overDe uitgever is mijn beste vriend, dacht Han G. Hoekstra
Literair systeem
door Gert de Jager Het doet denken aan dit gedicht: Zeer vrij naar het Chinees de zon komt op. de zon gaat onder.langzaam telt de oude boer zijn kloten. En daarmee automatisch aan dit gedicht: Zeer vrij naar het Chinees De zon gaat op, de zon gaat onder.Wat doet die boer nou toch weer? Maar ook aan dit gedicht: … [Lees meer...] overLiterair systeem
Ik ben hier zewf vreemd
Over het ralderal van Annie M.G. SchmidtDoor Marc van OostendorpDat de bloemlezing Die van die van u van Annie M.G. Schmidt de winkels uitvliegt, betekent dat de dichteres gelijk heeft gekregen. In het gedicht Een dichter schrijft ze over een zekere Piet Pluimers die zo graag willen rijmen en zo graag metrisch kloppende verzen wil maken, maar die door zijn … [Lees meer...] overIk ben hier zewf vreemd
3 november: Avond rondom Dan dada doe uw werk!
Datum: 3 novemberTijdstip: 20.00 uurLocatie: Perdu, Kloveniersburgwal 86, Amsterdam‘Dan dada doe uw werk!’ Met deze woorden besluit I.K. Bonset in 1921 in De Stijl een tirade tegen pogingen om ‘de kanselliteratuur van vóór ’80’ in het interbellum nieuw leven in te blazen. Of dada het ‘predikantenpathos’ inderdaad wist uit te drijven uit de Nederlandstalige literatuur, valt te … [Lees meer...] over3 november: Avond rondom Dan dada doe uw werk!
Neelie en de Nederlandse poëzie
Door Jaap HoeksmaBij haar naderend afscheid als lid van de Europese Commissie zal Neelie Kroes vooral in verband gebracht worden met verkeer en waterstaat, met mededinging en met de digitale agenda van Europa. Het feit dat zij tijdens haar lange loopbaan ook aan de wieg heeft gestaan van een van de mooiste en meest Nederlandse gedichten die ooit zijn geschreven, moet daarom … [Lees meer...] overNeelie en de Nederlandse poëzie
Bier- en andere drankgedichten
Door Bart FM DroogSchuim van mijn dagen, schenk me gedachten. De lekkerste biergedichten uit de wereldliteratuur(samenstelling René Smeets, is het recentst uitgekomen boek in de traditie van drankgedichtenbloemlezingen, die – zover mij bekend – binnen het Nederlandse taalgebied begon met de anthologie "Hoog het glas!" Zangen uit Noord en Zuid (1927).Het kloeke Schuim van mijn … [Lees meer...] overBier- en andere drankgedichten
Slot: men is/ ikzelf
Over de ontwikkeling van Kouwenaar, de autonomie van het kunstwerk en neerlandici die het lezen serieus nemen Vervolg van (1), (2) en (3) door Gert de Jager Het gedicht over de zelfmoord van Van Gogh: wanneer Kouwenaars 'men' een 'hij' wordt, lezen we niet veel meer dan een anekdote; wanneer 'men' 'jij' wordt, is er … [Lees meer...] overSlot: men is/ ikzelf
Vervolg: men is/ ikzelf
door Gert de Jager Hoe onbepaald kan een voornaamwoord zijn? In Kouwenaars 1890: 27-29 juli zijn de data in alle betekenissen van het woord zeer specifiek: wat gegeven is, zijn de bijzondere omstandigheden van Van Goghs sterfproces dat zich binnen deze drie dagen voltrok. De 'men' die de weg terug loopt, is dat ene personage van wie de laatste dagen goed zijn gedocumenteerd. … [Lees meer...] overVervolg: men is/ ikzelf
