Een van de raadselen van de natuur is dat dieren niet kunnen praten. Veel dieren hebben een communicatiesysteem waarmee ze soms behoorlijk ingewikkelde dingen kunnen, maar in de buurt van menselijke taal komt het niet. Alle pogingen om dieren wel een vorm van taal te leren zijn stelselmatig mislukt. Waarom? Daarop geeft de Amerikaanse psycholoog en bioloog Michael Beecher een … [Lees meer...] overLijkt mensentaal het meest op bijendans?
taalkunde
Enquête: Hoe uniek is jouw grammatica?
Ieder individu beschikt over een verschillend taalvermogen; geen twee individuen spreken op exact dezelfde manier of hebben exact dezelfde grammaticale kennis. Aan de vakgroep Taalkunde van de Universiteit Gent zijn we benieuwd welke factoren invloed hebben op jouw unieke taalgevoel en grammatica. Interesse om de taalwetenschap een handje te helpen? Vul dan deze enquête in en … [Lees meer...] overEnquête: Hoe uniek is jouw grammatica?
26 april 2022: Feestelijke avond rond de Nederlandse taal in Luik
De vakgroep Nederlands van het Departement Moderne Talen van de Universiteit van Luik nodigt u van harte uit voor een feestelijke avond rond het Nederlands, met een lezing van Prof. Nicoline van der Sijs en een performance van Joke van Leeuwen, die plaatsvindt op dinsdag 26 april 2022 van 20.00 uur tot 21.30 uur in het Musée de la Vie wallonne, Cour des Mineurs, 4000 … [Lees meer...] over26 april 2022: Feestelijke avond rond de Nederlandse taal in Luik
20 mei 2022: Afscheidssymposium Gertjan Postma
Op 20 mei 2022 organiseert het Meertens Instituut een afscheidssymposium voor Gertjan Postma die in december 2021 met pensioen ging. Voor het programma van deze feestelijke dag nodigde het Meertens Instituut een aantal collega’s en vrienden uit die met Gertjan hebben samengewerkt. Het symposium vindt plaats in de Max Nettlau zaal van het Internationaal Instituut voor Sociale … [Lees meer...] over20 mei 2022: Afscheidssymposium Gertjan Postma
Heel even over zou
Een van mijn guilty pleasures is het hardop meezingen van het nummer ‘Heel even’ van Shirley Zwerus uit 1981, een bewerking van het Italiaanse ‘Ancora’ dat dat jaar het festival van San Remo won. Ik moet daar wel wat voor overwinnen want het refrein bevat een ongrammaticale zin. Ziet u hem? Heel even denk ik soms ineens aan jouEn mijn dromen krijgen vleugelsFantasieën zonder … [Lees meer...] overHeel even over zou
Hoe klinkt Standaardnederlands? Luister naar Astrid Kersseboom
(Persbericht Rijksuniversiteit Groningen) Astrid Kersseboom is de meest Standaardnederlands klinkende nieuwslezer. Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Raoul Buurke van de Rijksuniversiteit Groningen, waaraan bijna 400 mensen uit Vlaanderen en Nederland deelnamen. Buurke doet onderzoek naar de invloed van standaardtaal op streektaal en dialecten. Om te bepalen … [Lees meer...] overHoe klinkt Standaardnederlands? Luister naar Astrid Kersseboom
Veranderen op diverse manieren, zoals in de taal van de Kamervoorzitster
Wie zoekt naar regime change in de Handelingen van de Tweede Kamer komt dat begrip voor het eerst tegen in het begin van het jaar 2002. Irak speelde en de Amerikaanse president Bush was toen bezig met de realisering van dat beleidsvoornemen, in Bagdad een revolutie bewerkstelligen. Klinkt anders, komt op hetzelfde neer. Als het voor het eerst in de … [Lees meer...] overVeranderen op diverse manieren, zoals in de taal van de Kamervoorzitster
Het gevecht om Meta
Het datacentrum in Zeewolde heeft in ieder geval iets moois voortgebracht: de onderstaande podcast van Haagse zaken. Het verhaal van hoe Meta, het moederbedrijf van Facebook, had in Zeewolde een absurd groot stuk terrein gekocht om er een absurd groot datacentrum te plaatsen dat in zijn eentje 1% van alle energieverbruik van Nederland voor zijn rekening zou houden. De … [Lees meer...] overHet gevecht om Meta
20 mei 2022: Oratie Gijsbert Rutten
Prof. dr. Gijsbert Rutten, hoogleraar aan de Universiteit Leiden met de leeropdracht Historische Sociolinguïstiek van het Nederlands zal in een academische zitting op vrijdag 20 mei om 14.15 uur precies zijn ambt aanvaarden, met het uitspreken van een rede getiteld: 'Knooppunt dagboek. Meertaligheid, discourstradities en de geschiedenis van het Nederlands'. Vanwege … [Lees meer...] over20 mei 2022: Oratie Gijsbert Rutten
Taalkunde op het vwo: een interview met drie experts
Wat is het precieze verschil tussen ‘ik liep’ en ‘ik heb gelopen’? De aanvoegende wijs, bestaat dat? Ik leerde het niet bij het vak Nederlands. Hoe kan dat? Hoe is het gesteld met taalkunde op het vwo? En wat valt er te verbeteren? Ik vroeg het drie experts. Hoeveel aandacht wordt er aan taalkunde besteed op het vwo tijdens lessen Nederlands? ‘Dat hangt in hoge mate … [Lees meer...] overTaalkunde op het vwo: een interview met drie experts
Ken je taalklanken met je lichaam?
Wie een woord kent (konterfeitsel, balorig, wieberen) weet iets over zijn lichaam: welke spieren je moet bewegen om die klanken te maken. Belichaamd denken (embodied cognition) is tegenwoordig een populair begrip onder antropologen, filosofen en cultuurwetenschappers. Zij nemen vaak een radicaal standpunt in, al je denken is denken met je lichaam. Anti-Cartesianisme heerst: er … [Lees meer...] overKen je taalklanken met je lichaam?
Wat Roel C. Verburg ons kan leren over taal
In het nummer Nazi van de Taal bezingt Roel C. Verburg zijn ergernissen rondom veelgemaakte taalfouten. Veel taalpuristen en zelfbenoemde “taalnazi’s” voelen zich door dit nummer erkend: eindelijk is er iemand die al deze taalverloedering muzikaal aan de kaak stelt! Als taalliefhebbers kijken wij er net iets anders tegen aan. We snappen natuurlijk dat Roel cabaretier … [Lees meer...] overWat Roel C. Verburg ons kan leren over taal
Ik vind het nogal meevallen
Soms hebben taalobservaties de vorm van klachten: "Iedereen zegt steeds vaker x!" Die observaties zijn zelden nieuw voor de taalkundige. Nieuwe observaties hebben daarentegen meestal de vorm van de vraag, zoals deze, die mij werd doorgestuurd door de Taaladviesdienst van Onze Taal: Als iemand zegt: ik vind dat een goede voetballer. En iemand anders reageert: ik vind het wel … [Lees meer...] overIk vind het nogal meevallen
‘Ek hang saam met slette’
Vloekwoorden in Afrikaanse hiphopteksten ‘Ik wil applaus met die kut’, ‘ik bijt je fokking kop eraf’ en ‘Frisse shit, kakkerlak lik m’n pik’: zomaar wat regels uit teksten van de hiphopartiesten De jeugd van tegenwoordig, Duvelduvel en Fresku. Nou oké, ik heb deze zinnen natuurlijk niet voor niets gekozen. Ik probeer hier een punt te maken. In Nederlandse hiphopteksten is … [Lees meer...] over‘Ek hang saam met slette’
Transcriptor zet Oekraïense namen om in Nederlands
Hoe schrijf je Oekraïense en Russische namen in het Nederlands? Daar is nu een tool voor, die eigennamen uit het cyrillische schrift omzet in het Latijnse alfabet. Deze Transcriptor geeft Russische en Oekraïense persoonsnamen, aardrijkskundige aanduidingen en woorden weer in de schrijfwijzen die voor het Nederlandse taalgebied gebruikelijk zijn. De Transcriptor is te … [Lees meer...] overTranscriptor zet Oekraïense namen om in Nederlands
11 april 2022: Taalkunde en taalbeschouwing in de klas
Op maandag 11 april a.s. is er een bijeenkomst op locatie van het Utrechtse vakdidactische netwerk. Het thema is ‘Taalkunde en taalbeschouwing in de klas’. Er wordt flink aan de weg getimmerd door Peter-Arno Coppen en zijn promovendi om taalkunde een volwaardige plaats te geven binnen het schoolvak Nederlands. Een van hen is Astrid Wijnands, docente aan de Hogeschool Utrecht. … [Lees meer...] over11 april 2022: Taalkunde en taalbeschouwing in de klas
Out of your fucking/f*cking/f****** mouth
Veel media worstelen met vloekwoorden. Rapporteer je iets helemaal, laat je een woord weg, kies je voor een tussenoptie? Een van de bekendste strategieën is het gebruik van asterisken voor sommige letters in een scheld- of vloekwoord (niet te verwarren met het gebruik van alleen symbolen, zoals vaak in stripverhalen gebeurt, en wat een grawlix heet). Zo noem je het … [Lees meer...] overOut of your fucking/f*cking/f****** mouth
Woordgeslacht, sexus en Van Dale: een beetje orde op zaken
Over woordgeslacht, voornaamwoordelijke verwijzing en de relatie tussen die twee bestaat nogal wat verwarring, zo blijkt uit een aantal recente discussies op Neerlandistiek naar aanleiding van informatie daarover in de nieuwe dikke Van Dale. Om ervoor te zorgen dat de discussiepunten voor iedereen helder zijn, wil ik hier een aantal feiten op een rijtje zetten. Daarna geef ik … [Lees meer...] overWoordgeslacht, sexus en Van Dale: een beetje orde op zaken
Taalwetenschap is expliciet maken wat je al weet
Taalgebruik is één van de belangrijkste kenmerken van mensen. We gebruiken het van jongs af aan elke dag, zelfs als we alleen zijn. Wat kunnen we dan nog leren van taalwetenschappers? Ook al beheersen we intuïtief taal, valt er nog veel te ontdekken als we die kennis expliciet maken. En wat dan nog te zeggen van vergelijkingen tussen talen of dezelfde taal door de tijd … [Lees meer...] overTaalwetenschap is expliciet maken wat je al weet
Het uitdijende bestand van woordgeslacht in Van Dale
Er is wat te doen om het woordgeslacht in Van Dale. De reuring heeft ook de kolommen van het online tijdschrift Neerlandistiek bereikt. Eigenlijk lopen er twee kwesties door elkaar heen: ten eerste, moeten we een dubbele genusverwijzing hebben bij woorden als dokter? Ten tweede, moet bij die genusverwijzing ook nog een derde genus x erkend worden? Marc van Oostendorp vindt … [Lees meer...] overHet uitdijende bestand van woordgeslacht in Van Dale
Waarom we moeten oppassen met genderneutrale voornaamwoorden
Laat er geen twijfel over bestaan: ik ben dol op genderneutrale voornaamwoorden. Om te verwijzen naar non-binaire mensen zijn ze essentieel. Ook voor algemene situaties waarin het gender van de referent irrelevant of onbekend is, vind ik een genderneutraal voornaamwoord een veel betere optie dan generisch ‘hij’. Daar schreef ik eerder al dit blog over. Toch: hoe geweldig ik … [Lees meer...] overWaarom we moeten oppassen met genderneutrale voornaamwoorden
De illusie dat talen dingen zijn
Interessant: een nummer van het prestigieuze International Journal of the Sociology of Language dat grotendeels gevuld is door neerlandici (die vaak een band hebben met de Freie Universität Berlin). En dan gaat het niet eens specifiek over het Nederlands: in plaats daarvan wordt een nieuw analytisch concept geïntroduceerd: Taalmaken, Language Making. Dat talen lastige … [Lees meer...] overDe illusie dat talen dingen zijn
Van beschroomd tot relaxed
Tussen oktober 2019 en oktober 2020 deden Feike Dietz en Laurens Ham onderzoek naar 40 jaar Kinderen voor Kinderen, waarvan zij verslag deden in maandelijkse afleveringen bij de Groene Amsterdammer. De ‘Kinderen voor Kinderen Marathon’ biedt inzicht in hoe de teksten en muziek van de KvK-liedjes zich door de jaren heen hebben ontwikkeld. Ze constateerden in een slotartikel dat … [Lees meer...] overVan beschroomd tot relaxed
Etymologica: De voornaamwoorden van vroeger
Het had wellicht niet veel gescheeld of we zeiden nu niet die man en die vrouw maar za man en zoe vrouw, nog volgens de oorspronkelijke Germaanse voornaamwoordenschat, voordat die in de dochtertalen op verschillende wijzen omgewrocht raakte. Elk haar eigen weg De Germaanse talen lopen verrassend uiteen waar het aankomt op de … [Lees meer...] overEtymologica: De voornaamwoorden van vroeger
De invloed van het Jiddisch op het Nederlands
Wat is Jiddisch? Om misverstanden te voorkomen, moeten we een onderscheid maken tussen het Jiddisch en het Hebreeuws. Hoewel er een wijdverspreid geloof is dat ze eigenlijk één taal zijn of dat ze gewoon twee dialecten van één taal zijn, is dit niet juist. Beide talen gebruiken hetzelfde schrift, maar in feite behoren ze niet eens tot dezelfde taalfamilie. Het Hebreeuws, … [Lees meer...] overDe invloed van het Jiddisch op het Nederlands
