Taalkunde van 50 jaar geleden Vijftig jaar geleden werd er nog door neerlandici gediscussieerd over bijstellingen. Je bent een zin aan het bouwen over Simon, en je wilt ook nog iets anders over hem zeggen. Je wilt bijvoorbeeld vertellen dat Simon vergeten was waar hij woonde, maar óók dat hij alcoholist was. Dat kun je dan op verschillende manieren doen: In het eerste … [Lees meer...] overDe vogel is tureluur
taalkunde
Call for abstracts: Anéla/VIOT Juniorendag 2026
Op vrijdag 29 mei 2026 vindt de jaarlijkse Anéla/VIOT Juniorendag plaats aan de Universiteit van Amsterdam. BA- en MA studenten, net afgestudeerden en promovendi kunnen op de Juniorendag hun onderzoek op het gebied van toegepaste taalkunde (taalgebruik, taalverwerving, taalonderwijs, taalbeheersing of communicatie) presenteren. Zowel lezingen als posterpresentaties zijn … [Lees meer...] overCall for abstracts: Anéla/VIOT Juniorendag 2026
Het Nederlands on sale
Nogmaals over verengelsing In Neerlandistiek van 13 februari werd verwezen naar twee recente podcasts van Yim Goemans over verengelsing van het Nederlands. In de eerste podcast spreekt Goemans met Marc van Oostendorp, in de tweede met Sterre Leufkens. Hij heeft recent ook nog een paar andere gesprekken over dit thema gevoerd, een met Kristel Doreleijers over het gebruik … [Lees meer...] overHet Nederlands on sale
Het bonobokarwei
Praten apen echt als mensen? In april volgend jaar verscheen in Science een studie die op allerlei websites voor opwinding zorgde. Bonobo's in Kongo bleken hun roepen te combineren! En sommige van die combinaties hadden een betekenis die niet simpelweg de optelsom was van de delen! Zoals mensen ook woorden aan elkaar plakken (van bonobo en biologie maak je bonobobiologie). … [Lees meer...] overHet bonobokarwei
Verschenen: Expeditie jongerentaal
Doeboek voor jonge taalwetenschappers In dit taaldoeboek kruip jij in de huid van een echte taalwetenschapper. Je gaat op expeditie op vier onderzoekslocaties, van keuken tot woonkamer en van buiten het huis tot online in de internetwereld. Je expeditie bestaat uit tien mini-onderzoeken. Zo ga je op taalsafari, onderzoek je koekverpakkingen, ga je aan de slag met … [Lees meer...] overVerschenen: Expeditie jongerentaal
Navigating Language Families: A Germanic Journey
Embark on a linguistic adventure as we delve into the intricacies of language families in this engaging talk. Drawing from my personal experience navigating through English, German, Norwegian, Dutch and others. I’ll be your guide in uncovering the secrets to effectively diving into a language family. We’ll start by exploring the concept of language families, understanding how … [Lees meer...] overNavigating Language Families: A Germanic Journey
De PC Hulplijn als samenstelling
Omdat ik een abonnement heb op de PC Hulplijn zou enige tijd geleden de schijf van mijn laptop een gratis controlebeurt krijgen. Op de afgesproken dag had ik mijn mobiele telefoon echter vergeten weer aan te zetten, waardoor ik die niet hoorde overgaan toen de hulplijn belde om aan de slag te gaan. In de nacht die volgde werd ik door onbekende oorzaak wakker en toen gebeurde … [Lees meer...] overDe PC Hulplijn als samenstelling
Tegen pro-antisemitisme
Jan-Jaap van Peperstraten is de Nederlandse socialemediapastoor en in het algemeen misschien wel de meest zichtbare Nederlandse pastoor op dit moment. Gisterenavond plaatste hij dit bericht op BlueSky: Ik blokkeer veel accounts. Pro-antisemitisme. Pro-terreur Pro-fascisme Pro-fraude danwel: vloek-accounts schreeuw-accounts ophitsing-accounts danwel: aanmoediging voor t … [Lees meer...] overTegen pro-antisemitisme
Etymologica: Wat het woord ‘zwager’ ons leert over het patriarchaat
Met bijrollen voor Martin Paap en de Epstein files In februari 2007 verwierf Rotterdammer Martin Paap (1959-2018) nationale internetbekendheid door een verslaggever van het Algemeen Dagblad deelgenoot te maken van zijn ervaring met ‘zes Marokkaanse jongens, toevallig, maakt me geen fuck uit, al zijn ze paars’. Of Paap het incident waarheidsgetrouw heeft weergegeven, … [Lees meer...] overEtymologica: Wat het woord ‘zwager’ ons leert over het patriarchaat
De moedertaalspreker revisited
Het begrip moedertaal staat de laatste jaren onder druk. Sommige taalkundigen vinden het onbruikbaar. In werkelijkheid is het helemaal niet zo gemakkelijk om van een individu te bepalen met welke taal zij precies is opgegroeid, en bovendien zijn er mensen die als niet-moedertaalspreker tot vergelijkbare, zo niet hogere vormen van taalbeheersing komen dan moedertaalsprekers. … [Lees meer...] overDe moedertaalspreker revisited
Stage: Premoderne spelling ontcijferen
Grafeem‑foneem‑tagging voor Middelnederlandse corpora Voor de onderzoeksgroep Taalvariatie zoekt het Meertens Instituut van de KNAW en de Universiteit van Antwerpen: 1 stagiair (m/v/d) – reageren kan tot 15 maart 2026 De spelling van het Middelnederlands ziet er voor moderne ogen vaak exotisch uit: vormen als ghelt, bouck of sijn verraden … [Lees meer...] overStage: Premoderne spelling ontcijferen
Nederlands on Sale
In de podcastserie ‘t Nederlands on Sale bespreekt de student journalistiek per aflevering vier verschillende onderwerpen in het overkoepelende thema ‘de verengelsing van de Nederlandse taal’. De eerste aflevering trapt hij af met taalwetenschapper Marc van Oostendorp en we gaan het hebben over wat deze verengelsing inhoudt en hoe het Engels voorkomt in het Nederlands … [Lees meer...] overNederlands on Sale
Chatbots napapegaaien
Zodra er een nieuwe communicatietechnologie opkomt, beginnen mensen zich de vraag te stellen wat het effect ervan zal zijn op de taal. Bij de opkomst van de telefoon maakten mensen zich al zorgen over de vraag of het geen eindeloos geklets tussen 'huisvrouwen' in de hand zou werken, en de laatste twintig jaar heb ik, ik weet niet hoe vaak, die vraag gekregen over sms, Facebook, … [Lees meer...] overChatbots napapegaaien
Een audiovisuele klankwandeling
De uitspraak van een levende taal verandert continu. Van de ene op de andere generatie is het verschil klein, maar tel je de veranderingen door de eeuwen heen bij elkaar op, dan kan een taal onherkenbaar veranderen. In dit artikel lees je hoe uitspraakverandering begint. Daarna hoor en zie je één woord een reis van meer dan tweeduizend jaar afleggen. Van fluctuatie tot … [Lees meer...] overEen audiovisuele klankwandeling
Overleden: Vincent van Heuven (1949-2026)
Ons bereikt het bericht dat Vincent van Heuven (geboren op 31 juli 1949) op vrijdag 6 februari jongstleden onverwacht is overleden. Van Heuven promoveerde in 1978 aan de Rijksuniversiteit Leiden op een proefschrift over de spelling van werkwoordsvormen, en bleef daarna verbonden aan deze universiteit als (uiteindelijk) hoogleraar Fonetiek. Samen met Toni Rietveld schreef hij … [Lees meer...] overOverleden: Vincent van Heuven (1949-2026)
Boeken met illustraties op de omslagen ervan
Taalkunde van 1976 Er is reden om wel met enige afgunst naar de taalwetenschap van vijftig jaar geleden te kijken. In het vak had men zojuist beseft dat je je kunt verwonderen over het alledaagse; dat er allerlei zinnen zijn die we moeiteloos zeggen en allerlei andere zinnen die tegen ons taalgevoel in gaan. Ook als je er nooit instructies over had gehad, ook als je er … [Lees meer...] overBoeken met illustraties op de omslagen ervan
Etymologica: Margriet
De gewone margriet (Leucanthemum vulgare) is een vaste plant uit de composietenfamilie (Asteraceae). Hij wordt bij ons vooral of zelfs alleen maar gekweekt en gehouden om zijn uiterlijk. Hij is er alleen voor de sier. Daar dankt ie ook z’n naam aan, want ’t woord margriet betekent ‘parel’. Dat woord komt oorspronkelijk uit ’t Perzisch (marvārīt). ’t Heeft een lange weg … [Lees meer...] overEtymologica: Margriet
Wat is ‘kritisch’?
Alle linkse kwaliteitskranten waren kritisch op het coalitieakkoord. Dan weet je dat je het goed gedaan hebt. De twee zinnen hierboven citeer ik uit Trouw, die ze weer citeert uit de mond van een ongenoemde bezoeker van een VVD-congres. Daar werd op 4 februari gesproken over het concept-regeerakkoord van drie Nederlandse parlementsfracties. Ik moest het stukje twee keer … [Lees meer...] overWat is ‘kritisch’?
Trends en variaties – en het taaluniversum daarachter
Tekstportret Kristel Doreleijers In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Kristel Doreleijers kreeg enkele maanden geleden een Veni-subsidie toegewezen voor onderzoek naar de sociale betekenis van nieuwe grammaticale constructies in jongerentaal. Over enkele maanden verschijnt haar eerste … [Lees meer...] overTrends en variaties – en het taaluniversum daarachter
22 februari 2026: Kletskoppen-festival
Op zondag 22 februari vindt in Nijmegen het zesde Kletskoppen-festival plaats, een festival over taal en meertaligheid voor kinderen en hun ouders. Er is van alles te beleven — van optredens tot een spannende escaperoom, en nog veel meer activiteiten die draaien om praten, luisteren, spelen en leren. Het programma en een mogelijkheid u aan te melden staat hier. … [Lees meer...] over22 februari 2026: Kletskoppen-festival
“Please don’t stop the music”
Hoe muziek helpt bij kinderen om taal te leren Waarom klappen baby's vrolijk mee op het ritme van een liedje nog voordat ze hun eerste woordje zeggen? En waarom zingen peuters moeiteloos kinderliedjes mee, terwijl ze soms nog moeite hebben met gewone zinnen? Het lijkt misschien toevallig, maar dat is het niet. Muziek en taal zijn hechter met elkaar verbonden dan we denken. … [Lees meer...] over“Please don’t stop the music”
Waarom Wopke een man is en Wopk een stoere vrouw
Volgens de voornaamkundige Gerrit Bloothooft is Friesland de Nederlandse provincie met de meest afwijkende voornaamkeuze. Dat zal verband houden met het feit dat er ook veel meer Friese dan Nedersaksische, Limburgse of Brabantse namen zijn. In een artikel in het Journal of Germanic Linguistics beschrijven Geert Booij en Willem Visser één manier waarop de omvang van de Friese … [Lees meer...] overWaarom Wopke een man is en Wopk een stoere vrouw
Live in de Lochal met Nicoline van der Sijs
Een droom komt uit voor John & Paul. Hun beider taalidool, taalkundige en etymoloog Nicoline van der Sijs, is afgereisd naar Tilburg voor een boeiend gesprek over taal als wetenschap, de geschiedenis van onze taal én de toekomst ervan. Dijt onze woordenschat almaar uit? … [Lees meer...] overLive in de Lochal met Nicoline van der Sijs
Verschillen tussen het Nederlandse ‘genoeg’ en z’n Friese cognaten
Het Nederlandse woord genoeg en z'n Friese cognaten hebben zich niet helemaal op dezelfde manier ontwikkeld. Zowel hun betekenis als hun plaatsbaarheid in zinnen en woordgroepen is verschillend. De Friese talen verschillen onderling ook weer. Ik geef hier voor genoeg-onderzoekers een klein (vrijwel zeker onvolledig) overzichtje van verschillen die mij zijn … [Lees meer...] overVerschillen tussen het Nederlandse ‘genoeg’ en z’n Friese cognaten
Etymologica: Waarom ‘sycofant’ géén moeilijk woord is
In de nasleep van de moord op Alex Pretti in Minneapolis zei een kritische medewerker van het Department of Homeland Security tegen een journalist van CNN: ‘The department needs a law enforcement leader, not a sicko fan.’ Dat was althans wat de journalist opschreef. In werkelijkheid had de medewerker gezegd: ‘The department needs a law enforcement leader, not a … [Lees meer...] overEtymologica: Waarom ‘sycofant’ géén moeilijk woord is
