Het is iets wat steeds vaker voorkomt in het hedendaagse straatbeeld: vaders of moeders die hun kinderen van school komen halen, maar ondertussen wel druk bellend in een meeting zitten, of ouders die met oortjes in een blokje om lopen met de kinderwagen en de hond.Het zijn ogenschijnlijk onschuldige momenten die niet veel invloed lijken te hebben op de ontwikkeling van hun … [Lees meer...] overDit is waarom multitaskende ouders een ramp zijn voor jonge kinderen
taalkunde
Weg met de moedertaalspreker?
Er is al langer onvrede met de term, ook in de neerlandistiek; ik heb er ook al over geschreven (hier en hier). Maar in een artikel in het tijdschrift Cognition doen 29 taalkundigen en psychologen een frontale aanval op een begrip dat lang heel gewoon was in het taalonderzoek: de moedertaalspreker. Ze gebruiken grote woorden: het begrip is niet alleen wetenschappelijk … [Lees meer...] overWeg met de moedertaalspreker?
13 februari 2026: Proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur
Je bent je er misschien niet van bewust, maar woorden kun je, net als zinnen, ontleden. Als taalgebruiker doe je dat zonder nadenken. Perenboom bestaat voor jou bijvoorbeeld uit de woorden peer, boom en en. In dit college kijken we naar woordontleding en we zullen zien dat die samenhangt met de ouderdom van een woord. Dat zit zo: woorden kun je wel net als zinnen ontleden, … [Lees meer...] over13 februari 2026: Proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur
LOT-Oeuvreprijs 2026 voor Berthold van Maris
Vanmiddag werd tijdens de Grote Taaldag de LOT-oeuvreprijs 2026 uitgereikt aan Berthold van Maris. Hieronder staat het juryrapport. Het gebeurt niet zo vaak dat er een paginagroot, diepgravend artikel in een landelijke krant staat over een taalkundig onderwerp. Voor de doorsnee taalwetenschapper is dat lastig, en de meeste journalisten en krantenredacties hebben om … [Lees meer...] overLOT-Oeuvreprijs 2026 voor Berthold van Maris
Gijs Leenders wint AVT-Anéla-dissertatieprijs
Tijdens het Taalgala hedenmiddag heeft Gijs Leenders de dissertatieprijs van de taalkundige verenigingen AVT en Anéla gewonnen. Leenders ontving de prijs voor zijn proefschrift Bewuste taalvaardigheid ontleed. Onderzoek naar contextrijk, taalcontrastief en procesgericht grammaticaonderwijs in de vakken Nederlands, Engels en Duits uit handen van een jury bestaande uit de … [Lees meer...] overGijs Leenders wint AVT-Anéla-dissertatieprijs
Hebben we er al die tijd naast gezeten over taal?
Ik verzamel stukken in kranten en tijdschriften waarin definitief wordt aangetoond dat Chomsky ongelijk had. Tientallen jaren was de wetenschap ervan overtuigd, zo vertellen die artikelen, dat de theorieën van deze Amerikaanse taalgeleerde (geboren in 1928) juist waren. Maar nu is er onderzoek dat definitief bewijst dat het anders zit. Spannende verhalen, tot je beseft dat … [Lees meer...] overHebben we er al die tijd naast gezeten over taal?
30 januari 2026: Symposium Talk-Talk: Duik in de Neerlandistiek
Op vrijdagmiddag 30 januari organiseren zeven studenten van de master Nederlandse taal en cultuur het symposium Taal-Talk: Duik in de Neerlandistiek. Tijdens dit publiek toegankelijke evenement presenteren zij hun opgedane kennis. In hun presentaties laten de studenten zien hoe onderzoek uit de Neerlandistiek kan worden toegepast op actuele, maatschappelijke, culturele en … [Lees meer...] over30 januari 2026: Symposium Talk-Talk: Duik in de Neerlandistiek
Woordgroepen uitspreken
Iedereen kan ontleden. Als iemand praat, stort hij een continue stroom geluid over de luisteraars uit, die deze stroom op de een of andere manier uit elkaar moeten halen: wat zijn de woorden? En hoe verhouden die woorden zich tot elkaar? Een van de wonderlijke eigenschappen van de mens is dat ze dat inderdaad kan, en wel moeiteloos. Je hebt, als iemand in je moedertaal spreekt, … [Lees meer...] overWoordgroepen uitspreken
Gedeputeerdens en ziektens
Al een aantal jaren heb ik tot volle tevredenheid een digitaal abonnement op de Oprechte Haerlemsche Courant. Elke dag lees ik daarin over de strijd in (de) Ukraine, plunderende en brandschattende soldaten en graantekorten. Ook over politieke moorden in het buitenland blijf ik zo goed op de hoogte. Berichten over nieuwe medicijnen tegen kanker en tegen nierstenen volg ik … [Lees meer...] overGedeputeerdens en ziektens
Groener wordt-ie niet
Ik heb enorm moeten lachen om het verhaal van een Nederlandse chauffeur die zich bij de verkeerslichten druk maakte om het geaarzel van een medechauffeur, en door het openstaande raam riep: ‘nou, groener wordt-ie niet!’ De suggestie dat het verkeerslicht gradaties van groen vertoont, althans afgaand op het gedrag van de medechauffeur, werkte door zijn surrealisme … [Lees meer...] overGroener wordt-ie niet
Toen Labov geen motor durfde rijden
Vijftig jaar geleden verscheen het boek Sociolinguïstiek Het is dit jaar vijftig jaar geleden dat het boek Sociolinguïstiek verscheen. Het was geschreven door René Appel, Gerard Hubers en Guus Meijer, en het vormde de eerste golfkop van een vakgebied dat zich heel snel in Nederland aan het vestigen was: de studie van taal als een sociaal verschijnsel, iets dat zich niet in … [Lees meer...] overToen Labov geen motor durfde rijden
Stafrijm in de Heliand
Naar de inhoud is de Heliand een episch gedicht over het leven van Jezus Christus. De term epiek wordt gebruikt als verzamelnaam voor literaire werken in de vorm van poëzie of proza die in een verhalende vorm nadruk leggen op wat bepaalde personen in het verhaal meemaken. Bekende voorbeelden zijn mythen, sagen, legenden, sprookjes, fabels en romans. Een voorbeeld van epiek is … [Lees meer...] overStafrijm in de Heliand
Verschenen: Die grüne Jacke hat es nicht verstanden
Einführung in die Sprachwissenschaft Wissenschaft fasziniert. Viele gebildete Mitbürger wissen, dass man heutzutage die DNA in unseren Zellen zerschneiden kann, um bestimmte Viren zu entfernen. Auch in Ihrer Nachbarschaft gibt es viele, die wissen, dass sie Neanderthaler unter ihren Vorfahren haben, oder dass das Licht sowohl als Teilchen als auch als Welle beschrieben … [Lees meer...] overVerschenen: Die grüne Jacke hat es nicht verstanden
Dit is wat iedereen op school moet leren over grammatica
Volgens syntactici aan de universiteiten Wat moeten de kinderen op school leren over taal? Daarover kun je van alles vinden – moeten ze iets leren over hoe talen zich ontwikkelen in de loop van de tijd? wat dialecten zijn en hoe daarmee om te gaan? hoe je met taal gemanipuleerd kunt worden? – maar de meeste mensen zijn het waarschijnlijk wel over eens dat kinderen op een … [Lees meer...] overDit is wat iedereen op school moet leren over grammatica
De muur waar rabbijn Löw lag begraven
In Het ultieme geheim van Dan Brown kwam ik de volgende zin tegen (op bladzijde 372 van de paperbackeditie, uit het Engels vertaald door Erica Feberwee en Yolande Ligterink): Dat vond ik een interessante constructie vanwege het werkwoordscluster lag begraven aan het einde. Naamwoordelijk gezegde? Deelwoorden zoals begraven zijn ambigu: ze kunnen bijvoeglijk naamwoord … [Lees meer...] overDe muur waar rabbijn Löw lag begraven
De opkomst van Nederlandstalige popmuziek in 2025
Voor onderzoek naar herhaling in popmuziek dat ik samen met Vivien Waszink en Milou Andree uitvoer, hebben we alle Nederlandstalige liedteksten uit de jaaroverzichten van de Top 40 van 1965 tot en met 2025 verzameld. We zijn nog flink aan het datachecken, maar de collectie geeft al wel een mooi beeld van het aandeel Nederlandstalig in de … [Lees meer...] overDe opkomst van Nederlandstalige popmuziek in 2025
Vergrootwoorden in gebarentaal
Hoe kan het dat het Nederlands wel verkleinwoorden heeft, maar geen vergrootwoorden? In het vijfde nummer van deze jaargang van Onze Taal stond een piepklein artikeltje van Fieneke Jochemsen, die een vraag daarover had gekregen in het radioprogramma De Taalstraat kreeg. Het is begrijpelijk dat de vraag niet beantwoord kon worden. Wel wees Fieneke op de mogelijkheid die andere … [Lees meer...] overVergrootwoorden in gebarentaal
Ik bedacht van de week een plantaardige shoarma
Het kookboek als genre De Neerlandistiek gaat natuurlijk over alle verschijningsvormen van het Nederlands, maar feitelijk worden vooral bepaalde genres onderzocht: dichtbundels, natuurlijk, maar ook posts op sociale media zijn al een tijdje heel populair. Je krijgt weleens de indruk dat de laatste lezers van het platform X nog taalwetenschappers zijn, omdat de data daar … [Lees meer...] overIk bedacht van de week een plantaardige shoarma
Fietsen langs de sporen van het Nederlands in de VS
Van Sinterklaas kreeg ik een leuk boek: De Tawl. Hoe de Nederlandse taal (bijna) Amerika veroverde. Er komen twee dingen in samen die voor mij belangrijk en interessant zijn: fietsen en taal. Dat had Sinterklaas dus goed gezien! Het fietsen speelt een bijrol, maar die is wel net groot genoeg om er reiskriebels van te krijgen: zo’n fietstocht, dat lijkt me ook wel wat! Het … [Lees meer...] overFietsen langs de sporen van het Nederlands in de VS
Kunstmatige intelligentie: papegaai of echo?
De komst van zogeheten grotetaalmodellen en chatbots is sinds de introductie van ChatGPT ruim drie jaar geleden natuurlijk een belangrijk onderzoeksonderwerp voor de taal- en literatuurwetenschap. Ineens bestaat er een ding anders dan een levende mens die teksten weet voort te brengen. Wat betekent dat voor ons begrip van taal? En van verhalen? Allerlei discussies over die … [Lees meer...] overKunstmatige intelligentie: papegaai of echo?
Jullie verkopen de baas al te weinig boeken.
Taalkunde van 50 jaar geleden Mooi aan de taalkunde van 50 jaar geleden was dat je in een taalkundig tijdschrift nog uitgebreid een constructie kon uitpluizen, zonder dat je meteen statistiek moest toepassen. De bekende taalkunde P.C. Paardekooper (1920-2013) begon zijn artikel 'Die soep is me ál te zout' in het tijdschrift De Nieuwe Taalgids bijvoorbeeld met de mededeling … [Lees meer...] overJullie verkopen de baas al te weinig boeken.
Etymologica: Koper monendey
Vandaag, de eerste maandag na Driekoningen, is het weer Koppermaandag. Die dag wordt de laatste eeuwen als ‘feestdag’ voor typografen gevierd. Zeker in de loop van de achttiende eeuw mochten zetters en drukkers van hun patroon op die maandag een eigen drukwerk maken. Daarvoor kregen ze dan wat geld, prenten voor centen, en daarmee kon een feestje worden gevierd. Wellicht zijn … [Lees meer...] overEtymologica: Koper monendey
De tentstok van de menselijke geest
Wat is de mens? Wat maakt ons anders dan andere dieren? Er moet iets zijn wat ons anders maakt, iets dat op zijn minst kan verklaren hoe wij als soort zo'n gigantisch stempel op het klimaat drukken, en dat binnen slechts een paar duizend jaar, en dat begrijpelijk maakt hoe wij op zo'n grote, soms zelfs industriële schaal, andere dieren zijn gaan domineren. Het is de vraag … [Lees meer...] overDe tentstok van de menselijke geest
Quando wenie
Mondeling is Nene tweetalig, maar haar school staat in Nederland en dus heeft ze alleen Nederlands leren schrijven. Alleen, vanaf een zeker moment moet je als moderne wereldburger ook met je Italiaanse familie appen. Bijvoorbeeld als je tante je zou komen ophalen en je weet niet precies hoe laat dat ook weer was. Dowwe stai Quando wenie aprettere Dat laat zien hoe … [Lees meer...] overQuando wenie
Wij anderen in Vlaanderen
Vlaamse dialecten – de dialecten gesproken in Oost- en West-Vlaanderen en deels in Zeeland – hebben een intrigerende eigenschap: het meervoud wordt op voornaamwoorden uitgedrukt met een uitgang. Voor het Standaardnederlands geldt dat alleen voor jullie, waar je -lie als een meervoudsuitgang kunt zien, maar in die dialecten is het systematisch wilder, gilder, zilder of widder, … [Lees meer...] overWij anderen in Vlaanderen
